Yabancının Çalışma İzni Başvurusu

Başvurunun Yapılacağı Makam ve Süreler

6735 sayılı Kanun m.7, başvurunun yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında ise büyükelçilik veya başkonsolosluğa yapılacağını düzenler. Yurt dışında yapılan başvurular temsilcilikler aracılığıyla Bakanlığa iletilir. Başvurular yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.

Uzatma başvurusu, çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde izin süresi dolmadan yapılmalıdır. Bu süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir. Süre yönetimi bu nedenle işveren açısından kritik önemdedir.

Başvuruda eksik bilgi veya belge bulunması hâlinde değerlendirme, eksiklikler tamamlanıncaya kadar ertelenir. Erteleme süresi, mücbir sebebin resmî makamdan belgelendirildiği hâller dışında otuz günü aşamaz; süre sonunda eksiklikleri tamamlanmayan başvurular reddedilir.

İzin Türleri ve Muafiyet

6735 sayılı Kanun m.10 çalışma izni türlerini düzenler. Kanun ayrıca m.11’de nitelikli yabancılara yönelik Turkuaz Kart uygulamasını, m.13’te ise belirli hâllerde çalışma izni muafiyetini öngörmüştür.

Çalışma izni, kural olarak belirli bir işveren ve iş yeri bakımından geçerlidir. Bağımsız çalışma izni ile süresiz çalışma izni ise farklı hukuki sonuçlar doğurur; bu nedenle hangi izin türünün talep edildiği başvurunun değerlendirilmesini doğrudan etkiler.

Kanun m.16, çalışma izninin istisnai olarak verilebileceği yabancıları; m.17 uluslararası koruma kapsamındakileri; m.19 yabancı öğrencileri ayrıca düzenler. Her kategori kendi şartlarına tabi olduğundan, başvurunun doğru kategori üzerinden yapılması gerekir.

Başvurunun Reddi Sebepleri

6735 sayılı Kanun m.9, ret sebeplerini sayar. Uluslararası işgücü politikasına uygun olmayan, sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapılan, yabancı istihdam edilmesine ilişkin gerekçesi yeterli görülmeyen başvurular reddedilir.

Diğer kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için yapılan başvurular ile gerekli nitelik ve uzmanlığı taşımadığı anlaşılan yabancılara ilişkin başvurular da reddedilir. Bakanlıkça belirlenen değerlendirme kriterlerini karşılamamak ayrı bir ret sebebidir.

Aynı madde uyarınca, 6458 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri kapsamında olduğu İçişleri Bakanlığınca bildirilen yabancılar ile kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından çalışmasında sakınca görülenlere ilişkin başvurular da reddedilir. Kanuni süresi içinde yapılmayan veya eksiklikleri tamamlanmayan başvurular bakımından da aynı sonuç doğar.

İdari İtiraz ve Yargı Yolu

6735 sayılı Kanun m.21, ret ve iptal kararlarının yabancı çalıştıran işverene veya bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni ya da Turkuaz Kart sahibi yabancıya 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceğini düzenler.

Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlığın bu Kanun kapsamında verdiği kararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.

İtiraz yolu, dava açılmadan önce tüketilmesi gereken bir aşama olarak düzenlenmiştir. Doğrudan dava açılması hâlinde 2577 sayılı Kanun m.14 kapsamında idari merci tecavüzü değerlendirmesi yapılabilir ve dilekçe ilgili idari mercie tevdi edilebilir.

İşverenin Yükümlülükleri ve Denetim

6735 sayılı Kanun m.22, bildirim ve sosyal güvenlik yükümlülüğünü düzenler. Çalışma izni alan yabancının sosyal güvenlik kaydının süresinde yapılması işverenin sorumluluğundadır.

Kanun m.23 denetleme yetkisini düzenler. İzinsiz çalıştırma tespit edildiğinde idari para cezası uygulanır; ayrıca 6458 sayılı Kanun m.54 uyarınca çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir.

Bu nedenle işveren bakımından izin başvurusunun zamanında ve eksiksiz yapılması, yabancı bakımından ise izin kapsamı dışında çalışmaktan kaçınılması, hem idari yaptırım hem de statü kaybı riskini azaltır.

Başvuruda Pratik Notlar

Uzatma başvurusu için tanınan altmış günlük pencere kaçırılırsa başvuru reddedilir; takvim önceden kurulmalıdır.

Eksik belge nedeniyle verilen erteleme süresi kural olarak otuz günü aşamaz.

İtiraz dilekçesinde, ret kararında dayanılan bendin somut olayda gerçekleşmediği ayrıca açıklanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışma izni başvurusu nereye yapılır?

Yurt içinde doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına, yurt dışında ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki büyükelçilik ya da başkonsolosluğa yapılır.

Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?

6735 sayılı Kanun m.7 uyarınca usulüne uygun başvuruların değerlendirilmesi, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde tamamlanır.

Uzatma başvurusu ne zaman yapılmalıdır?

Çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde izin süresi dolmadan yapılmalıdır; sonrasında yapılan uzatma başvuruları reddedilir.

Ret kararına karşı ne yapılabilir?

Tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtirazın reddi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.

İzinsiz çalışmanın sonucu nedir?

İdari para cezası uygulanır. Ayrıca 6458 sayılı Kanun m.54 uyarınca çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir.