Kaza Sonrası Trafik Sigortası Basamağı

Trafik Sigortasında Basamak Sistemi Nasıl İşler?

Zorunlu trafik sigortasında prim, aracın türü ve iline göre belirlenen temel primin üzerine uygulanan hasarsızlık indirimi ya da hasar artırımıyla hesaplanır. Bu indirim ve artırım, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik'teki basamak tablosuna göre yapılır (Tarife Yönetmeliği m.5/1). Tabloda 0'dan 8'e kadar dokuz basamak bulunur; basamak yükseldikçe prim düşer, basamak düştükçe prim artar.

Her basamağa karşılık gelen indirim ve artırım oranlarını yönetmelik tek tek yazmaz; oranları sigorta şirketleri belirler. Ancak şirketlerin uyguladığı primler, yönetmelik eklerindeki azami prim tutarlarını ve basamak oranlarıyla bulunan tutarları aşamaz (Tarife Yönetmeliği m.5/1, geçici m.11/3). Bu nedenle aynı basamaktaki iki sürücü farklı şirketlerden farklı teklif alabilir.

Şirket değiştirmek basamağı sıfırlamaz. Basamak, sigortalının ibraz ettiği belgeler ve Trafik Sigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi Sisteminden (TRAMER) alınan hasar durum belgesine göre belirlenir (Tarife Yönetmeliği m.6/3); prim indirimi ve tazminat ödemesi nedeniyle yapılan artırım da işleteni takip eder (m.5/4). Birden fazla aracınız varsa basamak her araç için ayrı tespit edilir (m.5/5).

Kazadan Sonra Basamak Kaç Kademe Düşer?

Basamak düşüşünü belirleyen, kazanın kendisi değil sigortacınızın yaptığı tazminat ödemesidir. Sigorta süresi içinde yapılan her maddi tazminat ödemesi için bir sonraki sözleşmede bir alt basamak, her sakatlanma veya destekten yoksun kalma tazminatı ödemesi için iki alt basamak uygulanır (Tarife Yönetmeliği geçici m.11/8).

Örnekle anlatalım: 5. basamaktaki bir sürücünün sigortacısı poliçe yılı içinde bir maddi hasar ödemesi yaparsa yenilemede 4. basamak uygulanır; aynı yıl ayrıca bir yaralanma ödemesi yapılmışsa sürücü 2. basamağa iner. 1. basamaktayken poliçe süresi içinde üç veya daha fazla trafik kazasından tazminat ödemesi yapılan işleten için bir sonraki sözleşmede 0. basamak uygulanır (geçici m.11/14).

Kusur oranı burada dolaylı rol oynar. Kazada hiç kusurunuz yoksa sizin sigortacınız karşı tarafa ödeme yapmaz ve bu kaza yüzünden basamağınız düşmez. Kusurunuz bulunduğu için ödeme yapılmışsa, yönetmelik kusur oranına göre bir ayrım yapmadığından düşük kusur tek başına basamak kaybını önlemez. Bu yüzden kusur oranının doğru tespiti prim açısından da önem taşır.

Hasarsız Geçen Yıl Basamağı Nasıl Yükseltir?

Sigorta süresi içinde işleten için hiç tazminat ödemesi yapılmamışsa bir sonraki sözleşmede bir üst basamak uygulanır (Tarife Yönetmeliği m.5/3, geçici m.11/7). Yani düşen bir basamağı geri kazanmak için en az bir poliçe yılını ödemesiz geçirmek gerekir; yaralanmalı bir kaza nedeniyle iki basamak kaybeden sürücü eski yerine ancak iki hasarsız yılla döner.

En üst basamağa çıkış ayrı bir şarta bağlıdır: en az beş sigorta süresi boyunca 7. basamakta bulunan ve son sözleşme döneminde hakkında tazminat ödemesi yapılmayan işletene 8. basamak uygulanır (geçici m.11/14).

İlk kez trafiğe çıkacak işletenler için yönetmelikte 4. basamak öngörülmüştü. Ancak resmî metinde, bu “4.” ibaresinin Danıştay Sekizinci Dairesinin 8/3/2024 tarihli ve E.2023/6119 sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulduğu kayıtlıdır (Tarife Yönetmeliği m.5/2). Bu nedenle ilk poliçenizde hangi basamağın uygulandığını teklif aşamasında yazılı olarak sormanız yararlı olur.

Poliçeyi Geç Yenilemek veya Ceza Puanı Primi Etkiler mi?

Evet. Sigortasını bitim tarihinde yenilemeyen işleten için, yenilemenin geciktiği her 30 gün için bir sonraki sözleşmede prime %5 eklenir ve bu ek %50 ile sınırlıdır (Tarife Yönetmeliği m.7/1). Aracı yeni alan ve işleten sıfatını kazandığı tarihte sigorta yaptırmayan kişi için de aynı hesap uygulanır (m.9/1); Devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçlarda bu ilave prim uygulanmaz (m.7/1). Ayrıca geçerli teminat tutarları üzerinden trafik sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir (2918 sayılı KTK m.91).

Sürücü davranışı da primi etkileyebilir. Yönetmelik, trafik kuralı ihlalleri nedeniyle sürücülere uygulanan ceza puanlarının ve sürücü belgesine el konulma süresi ile nedenlerinin sigorta priminin tespitinde kullanılabileceğini düzenler (Tarife Yönetmeliği m.4/7). Bu bir zorunluluk değil, şirketlere tanınmış bir imkândır; şirketler indirim ve artırım sebeplerini oranlarıyla birlikte uygulamadan önce TRAMER'e bildirir (m.4/4).

Basamak sistemi yalnız zorunlu trafik sigortasına ilişkindir. Kasko poliçelerindeki hasarsızlık indirimi bu yönetmeliğe tabi değildir; kaskoda indirim kaybı poliçe şartlarına ve şirketin tarifesine göre belirlenir. Kendi kusurunuzla oluşan bir hasarı kaskodan karşılatmanın kasko indirimine etkisini poliçenizden ayrıca kontrol etmeniz gerekir.

Basamak Hatalıysa Ne Yapılır?

Şirket, hasarsızlık indirimi veya tazminat ödemesi nedeniyle prim artırımı uyguladığında hasar durum belgesinin tarih ve sayısını sigorta sözleşmesinin üzerine yazmak ve bu belgeyi en az üç yıl saklamak zorundadır (Tarife Yönetmeliği m.6/4). Poliçede, düzenlemede esas alınan indirim ve artırım sebeplerinin isim, oran ve tutarlarıyla okunaklı biçimde gösterilmesi de zorunludur (m.23/1).

Haksız bir basamak düşüşü görürseniz önce poliçedeki hasar durum belgesi bilgisini ve ödeme kaydını kontrol edin. Ödeme size ait olmayan bir kazadan ya da başka bir araçtan yansımışsa, düzeltme için poliçeyi düzenleyen şirkete yazılı başvurun. Ödemenin dayandığı kaza tespitine itirazınız varsa kaza tespit tutanağına itiraz sürecini ayrıca yürütmeniz gerekir.

Yönetmeliğe aykırı hareket eden sigorta şirketleri ve aracıları hakkında Sigortacılık Kanunu uyarınca idari para cezası uygulanır (Tarife Yönetmeliği m.29). Fazla alınan primin iadesi için şirkete yaptığınız başvuru olumsuz sonuçlanırsa veya şirket 15 iş günü içinde yazılı cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilirsiniz (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30/1, 30/13).

Sıkça Sorulan Sorular

Kusursuz olduğum kazada trafik sigortası basamağım düşer mi?

Kural olarak düşmez; basamak düşüşü sizin sigortacınızın karşı tarafa yaptığı tazminat ödemesine bağlıdır (Tarife Yönetmeliği geçici m.11/8). Kusursuz olduğunuz kazada sigortacınız ödeme yapmadığından basamağınız etkilenmez.

Yaralanmalı kazada trafik sigortası kaç basamak düşer?

İki basamak düşer; her sakatlanma veya destekten yoksun kalma tazminatı ödemesi için bir sonraki poliçede iki alt basamak uygulanır (Tarife Yönetmeliği geçici m.11/8). Sadece maddi hasar ödemesinde düşüş bir basamaktır.

Basamağım yeni aldığım araca geçer mi?

Evet; prim indirimi ve tazminat ödemesi nedeniyle yapılan artırım aracı değil işleteni takip eder (Tarife Yönetmeliği m.5/4). Birden fazla aracınız varsa basamak her araç için ayrı belirlenir (m.5/5).

Düşen basamak ne zaman geri gelir?

Tazminat ödemesi yapılmayan her poliçe yılı için bir basamak yükselirsiniz (Tarife Yönetmeliği m.5/3, geçici m.11/7). İki basamak kaybettiyseniz eski basamağınıza iki hasarsız yılda dönersiniz.

Trafik sigortasında 8. basamağa nasıl çıkılır?

En az beş sigorta süresi boyunca 7. basamakta kalmanız ve son sözleşme döneminde hakkınızda ödeme yapılmamış olması gerekir (Tarife Yönetmeliği geçici m.11/14).

Trafik sigortasını geç yenilersem ne olur?

Geciken her 30 gün için bir sonraki primde %5 artış uygulanır ve artış en fazla %50 olur (Tarife Yönetmeliği m.7/1). Sigortasız araç ayrıca trafikten men edilir (KTK m.91).

Basamak indirim oranlarını kim belirler?

Oranları sigorta şirketleri serbestçe belirler; ancak uygulanan primler yönetmelik eklerindeki azami tutarları aşamaz (Tarife Yönetmeliği m.5/1, geçici m.11/3).