Mirasın açılmasıyla terekedeki borçlar da mirasçılara geçer. Borçların ödenmesi iki farklı yolla yürür: mirasçıların kabulü hâlinde borçlar kişisel sorumlulukla ödenir; resmî tasfiye hâlinde ise mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz (TMK m. 632) ve borçlar tereke mallarından ödenir. Mevcudu borçlarına yetmeyen tereke ile en yakın yasal mirasçıların tamamınca reddedilen miras sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir ve alacaklılar sıra cetveline göre tatmin edilir (TMK m. 612, m. 636).
Mirasbırakanın sağlığında doğmuş tüm borçları terekeye dahildir: banka kredileri, ticari borçlar, vergi borçları ve kefaletler.
Ayrıca ölümle doğan borçlar da vardır: cenaze giderleri, tereke tespiti ve yönetimi masrafları, vasiyet alacakları. Tereke mallarının korunması için alınan önlemlerin giderleri de ileride terekeden alınır (TMK m.589/3).
Ana-baba veya büyükana-büyükbaba ile birlikte yaşayıp emeğini ya da gelirini aileye özgüleyen ergin çocuk ve torunlara verilecek uygun tazminat da, terekeyi borç ödemeden acze düşürmemek kaydıyla tereke borcu sayılır (TMK m.641/2).
Resmî defter tutulurken yapılan ilanla, kefalet sebebiyle alacaklı ve borçlu olanlar da çağrılır (TMK m.621/1).
Tereke mallarıyla güvence altına alınmış alacaklar, deftere geçirilmemiş olsa bile güvenceden karşılanabilir (TMK m.629/3).
Paylaşmaya kadar terekedeki bütün hak ve borçlar, mirasçılar arasındaki miras ortaklığına aittir (TMK m.640/1).
Terekenin borçlarından dolayı ölüm günüyle birlikte üç gün takip yapılmaz; mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse ret süresi geçinceye kadar takip geri kalır (İİK m.53/1).
Resmî tasfiyede terekenin borçları ödenir, alacakları tahsil edilir, gerekirse mallar paraya çevrilir ve vasiyet borçları terekenin olanağı ölçüsünde yerine getirilir (TMK m. 635). Tereke borçlarını ödemeye yetmiyorsa tasfiye sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre yapılır (TMK m. 636); bu hâlde rehinli alacaklar rehin konusu maldan, imtiyazlı alacaklar sıra cetvelindeki önceliğe göre karşılanır.
Vasiyet alacakları, tereke borçlarından sonra gelir: önce borçlar ödenir, kalan değer üzerinden vasiyetler yerine getirilir.
Mirasçılardan biri vesayet altındaysa mirasın paylaştırılması sözleşmesi ve borç ödemeden aciz beyanı için vesayet makamının izni gerekir (TMK m.462/9-10).
Resmî tasfiyede terekedeki taşınmazlar açık artırmayla ya da bütün mirasçıların kabulüyle pazarlık yoluyla satılır (TMK m.635/3).
Mirasçılar ve tereke alacaklıları, tasfiye memurunun yaptığı veya tasarladığı işlemlere karşı öğrendikleri tarihten başlayarak yedi gün içinde sulh mahkemesine yazılı şikâyette bulunabilir (TMK m.634/4).
Kabul hâlinde alacaklı, mirasçılardan dilediğine tamamı için başvurabilir; ödeyen mirasçı diğerlerine payları oranında rücu eder.
Paylaşma sözleşmesinde borçların dağılımı kararlaştırılabilir; ancak alacaklı borcun bölünmesine veya nakline açık ya da örtülü rıza göstermedikçe mirasçılar paylaşmadan sonra da müteselsilen sorumlu kalır; bu teselsül paylaşmanın veya sonraki muacceliyetin üzerinden beş yıl geçmekle sona erer (TMK m.681).
Terekede yabancılık unsuru varsa miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m.20/1).
Borç tablosu netleşmeden ödeme yapılmamalıdır; erken ödeme, sonradan ortaya çıkan alacaklılar karşısında mirasçıyı zor durumda bırakır.
Defter tutulmasını isteme yolu bu riski azaltır: resmî deftere göre kabul edilen miras mirasçıya yalnız deftere yazılmış borçlarla geçer (TMK m.628/1).
Defter sonrasında tanınan süre içinde beyanda bulunmayan mirasçı, mirası tutulan deftere göre kabul etmiş sayılır (TMK m.627/2).
Alacağını süresinde yazdırmayan alacaklıya karşı mirasçı ne kişisel malvarlığıyla ne de terekeden geçen mallarla sorumludur; alacaklının kusuru olmadan yazdırılamayan alacaklarda zenginleşme ölçüsünde sorumluluk sürer (TMK m.629/1-2).
Alacaklılar, mirasçılara karşı takip başlatabileceği gibi resmî tasfiye de isteyebilir; tasfiyede alacaklarını süresinde kaydettirmelidir.
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2); bu hâlde, mirasın reddinde ve resmî tasfiyede alacaklılar yalnız tereke malları üzerinden tatmin olur. Mirası süresinde reddetmeyen mirasçı ise borca batık terekenin borçlarından da kişisel malvarlığıyla sorumludur.
Alacağını elde edemeyeceğinden inandırıcı sebeplerle kuşku duyan alacaklı, istemesine rağmen ödeme veya güvence alamazsa ölümden ya da vasiyetnamenin açılmasından başlayarak üç ay içinde resmî tasfiye isteyebilir (TMK m.633/1).
Resmî tasfiye hâlinde mirasçılar terekenin borçlarından sorumlu olmaz (TMK m.632/3).
Aynı koşullarda vasiyet alacaklıları da haklarının korunması için gerekli önlemlerin alınmasını isteyebilir (TMK m.633/2).
Vergi borçları terekeye dahildir; mükellefin ödevleri mirası reddetmemiş yasal ve atanmış mirasçılara geçer ve her mirasçı ölünün vergi borçlarından miras payı oranında sorumludur (VUK m.12).
Veraset ve intikal vergisi ise mirasçının kendi yükümlülüğüdür; terekeden ödenmesi mirasçılar arası anlaşmaya bağlıdır.
Borçlu takip sırasında ölmüşse ve tereke henüz paylaşılmamış veya resmî tasfiyeye tabi tutulmamışsa takip terekeye karşı devam eder; mirasçıya karşı devam ise yalnız rehnin paraya çevrilmesi veya haciz yoluyla mümkündür (İİK m.53/2-3).
Mirası reddetmeyen ya da ret hakkını kaybeden mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanır; zamanaşımını kesmek için dava açılması veya icra takibi yapılması ise ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m.610).
Banka hesapları ve kiralık kasalar dahil tereke mallarının tespiti için mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkiminden yazım, mühürleme veya resmî yönetim gibi koruma önlemleri istenebilir (TMK m.589).
Mirasbırakanın kredi ve kart borçları için bankalardan ölüm tarihi itibarıyla borç dökümü istenmeli; hayat sigortasına bağlı kredilerde sigortacıya bildirim yapılması, borcun sigortadan kapatılmasını sağlayabilir.
Hak kaybı yaşanmaması için yurt dışındaki mirasın Türkiye'ye intikali konusundaki kurallar da birlikte ele alınmalıdır.
Kabul hâlinde mirasçılardan; alacaklı dilediğine tamamı için başvurabilir, ödeyen diğerlerine rücu eder.
Borca batık terekenin iflâs hükümlerine göre tasfiyesinde rehinli ve imtiyazlı alacaklar önceliklidir; olağan resmî tasfiyede ise borçlar terekeden ödenir. Her iki hâlde vasiyetler borçlardan sonra gelir.
Evet; borç tablosu netleşmeden ödeme yapılması, sonradan çıkan alacaklılar karşısında mirasçıyı zor durumda bırakır.
Evet; alacağını elde edemeyeceğinden inandırıcı sebeplerle kuşku duyan ve ödeme ya da güvence alamayan alacaklı, ölümden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren üç ay içinde isteyebilir (TMK m.633).
Ödemeden aciz ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır ve alacaklılar yalnız tereke mallarından tatmin olur (TMK m. 605/2); mirası süresinde reddetmeyen mirasçı ise kişisel olarak sorumlu kalır.
Tereke, paylaşma ve mirasçılık işlemlerinde destek için bize ulaşın.
Telefon hattımız, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücretlendirilen 1 saatlik danışmanlık randevuları içindir (Avukatlık Kanunu m.164). Görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirir, izlenecek yolu açıkça konuşuruz. Danışmanlık ücreti hakkında