Yurt Dışındaki Mirasın Türkiye'ye İntikali

Uygulanacak Hukuk ve Taşınmaz İstisnası

Mirasın esasına, yani mirasçıların kimler olduğuna ve paylarına, kural olarak ölenin vatandaşı olduğu devletin hukuku uygulanır. Bu kural, Türk vatandaşı olarak ölen bir kişinin yurt dışındaki menkul malvarlığı bakımından da Türk miras hukukunun esas alınması sonucunu doğurur.

Türkiye'de bulunan taşınmazlar bakımından ise istisna geçerlidir ve Türk hukuku uygulanır. Ölüme bağlı tasarrufun şekli bakımından, ölenin milli hukukuna uygun biçimde yapılan tasarruflar da geçerli sayılır.

Yabancı Mirasçılık Belgesinin Türkiye'de Kullanımı

Yabancı bir makamdan alınan mirasçılık belgesi Türkiye'de kendiliğinden sonuç doğurmaz. Mahkeme kararı niteliğindeki belgelerin kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi, tanıma kararı alınmasına bağlıdır.

Tanıma davasında, tenfiz şartlarının bulunduğunun mahkemece tespiti aranır; ancak karşılıklılık şartı tanımada uygulanmaz. Çekişmesiz yargı kararlarının tanınması da aynı hükme tabidir.

Tanıma ve Tenfiz Davasının Şartları

Yabancı mahkeme ilamının Türkiye'de icra edilebilmesi için tenfiz kararı gerekir. Görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Yetkili mahkeme, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer mahkemesidir.

Türkiye'de yerleşim yeri veya sakin olunan bir yer bulunmuyorsa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir. Tenfizde karşılıklılık, münhasır yetki, kamu düzenine aykırılık bulunmaması ve savunma hakkına saygı şartları aranır.

Türkiye'deki Taşınmaz ve Hesaplar Bakımından İzlenecek Yol

Türkiye'deki taşınmazlar için önce mirasçılık belgesi temin edilir. Bu belge sulh hukuk mahkemesinden veya noterlikten alınabilir; yabancılık unsuru bulunan hâllerde noterlerin yetkisi sınırlı olduğundan çoğu dosyada mahkemeye başvurulur.

Mirasa ilişkin davalar, ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Son yerleşim yeri Türkiye'de değilse, terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Banka hesapları bakımından ise mirasçılık belgesi ve vergi ilişiğinin kesilmesi aranır.

Vergi ve Bildirim Yükümlülükleri

Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin süresi, ölümün nerede gerçekleştiğine ve mükelleflerin nerede bulunduğuna göre değişir. Ölüm yabancı ülkede olmuş ve mükellefler ölenin bulunduğu ülkedeyse süre dört ay, başka bir yabancı ülkedeyse sekiz aydır.

Bankalar, sigorta şirketleri ve benzeri kuruluşlar hak sahiplerine ödeme yapmadan önce verginin ödendiğine dair vergi dairesinden alınmış tasdikname isterler. Tasdikname ibraz edilmezse kanunda öngörülen oranda tevkifat yapılarak bakiyesi ödenir.

Dosya Hazırlığında Toplanacak Belgeler

Ölüm belgesi, yabancı mirasçılık belgesi, nüfus kayıt örneği ve varsa vasiyetname apostilli ve yeminli tercümeli biçimde temin edilmelidir. Apostil şerhinin bulunmadığı hâllerde konsolosluk onayı gerekir.

Terekenin kapsamını gösteren belgeler ayrıca toplanmalıdır. Tapu kayıtları, banka hesap dökümleri, emeklilik ve sigorta kayıtları ile borç ve ipotek bilgileri, hem tasfiye hem de vergi beyanı bakımından gereklidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışındaki taşınmaz Türk miras hukukuna göre mi paylaşılır?

Taşınmazın bulunduğu ülkenin kuralları belirleyici olabilir. Türk hukuku yalnızca Türkiye'de bulunan taşınmazlar bakımından mutlak biçimde uygulanır; yurt dışındaki taşınmaz için o ülkenin hukuku dikkate alınır.

Yabancı veraset belgesiyle tapu işlemi yapılabilir mi?

Kural olarak yapılamaz. Belgenin Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma kararı alınması ya da Türk mahkemesinden mirasçılık belgesi istenmesi gerekir.

Tanıma davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Yetki, karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yerine göre belirlenir; böyle bir yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri arasında seçim yapılabilir.

Beyanname süresi kaçırılırsa ne olur?

Süresinde verilmeyen beyanname için usulsüzlük cezası uygulanır ve vergi ikmalen ya da resen tarh edilebilir. Gecikme zammı ve faiz yükü de doğar.

Mirasın reddi yurt dışından yapılabilir mi?

Yapılabilir. Ret beyanı, kanunda öngörülen süre içinde sulh hukuk mahkemesine yöneltilir; yurt dışındaki mirasçılar bu beyanı vekâletname ile de yaptırabilir.