Resmî tasfiye, terekenin mirasçılara geçmeden önce resmî makam eliyle borçlarından arındırılmasıdır. TMK m. 632 uyarınca her mirasçı, mirası ret veya resmî deftere göre kabul edeceği yerde resmî tasfiye isteyebilir ve bu hâlde mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz; mevcudu borçlarına yetmeyen terekenin tasfiyesi sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre yapılır (TMK m. 636). En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras da iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir ve arta kalan değerler mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK m. 612).
Mirasçı, terekeyi doğrudan kabul etmek yerine resmî tasfiye isteyerek borçlardan kişisel sorumluluktan kurtulabilir; tasfiye sonunda kalan aktif kendisine geçer.
Bu yol, terekenin borç durumu belirsiz olduğunda ret ile kabul arasındaki güvenli orta yoldur.
Resmî tasfiye istenmeden önce terekedeki araç, taşınmaz ve hesapların listesi çıkarılmalı; tasfiye giderlerinin tereke aktifinden karşılanacağı hesaba katılmalıdır.
Mirasçılardan her biri resmî tasfiye isteyebilir; ancak birlikte mirasçı olanlardan biri mirası kabul etmişse bu istem dikkate alınmaz (TMK m. 632). Mirasbırakanın alacaklıları da kanunda öngörülen şartlarla, ölümden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren üç ay içinde talepte bulunabilir (TMK m. 633).
Talep, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh mahkemesine yapılır ve ret süresi içinde ileri sürülmelidir.
Talep dilekçesine ölüm belgesi, mirasçılık durumunu gösteren kayıt ve bilinen borçların dökümü eklenirse mahkemenin ilk değerlendirmesi kolaylaşır.
Sulh mahkemesi tasfiyeyi kendisi yürütebileceği gibi tasfiye memuru da atayabilir; tereke defteri tutulur, alacaklılara çağrı ilanı yapılır.
Resmî tasfiye; mirasbırakanın yürüyen işlerinin tamamlanmasını, borçlarının ödenmesini, alacaklarının tahsilini, vasiyet borçlarının terekenin olanağı ölçüsünde yerine getirilmesini ve zorunluysa malların paraya çevrilmesini kapsar; taşınmazlar açık artırmayla ya da bütün mirasçıların kabulüyle pazarlık yoluyla satılır (TMK m.635). Alacaklıların kanuni sıraya göre ödendiği tasfiye, terekenin borçlara yetmediği hâlde iflas hükümlerine göre yapılan tasfiyedir (TMK m.636). Artan değer mirasçılara verilir.
Tasfiye memuru atandığında anahtar, ruhsat ve hesap bilgileri tutanakla teslim edilmeli; tereke mallarının mirasçılarca kullanılması sorun yaratabilir.
Terekenin daha önce resmî defteri tutulmuşsa resmî tasfiye bu deftere göre yapılır; aksi hâlde tasfiyeye defterin düzenlenmesiyle ve alacaklılarla borçluları bildirime çağıran ilanla başlanır (TMK m. 634).
Mirasçılar ve tereke alacaklıları, tasfiye memurunun yaptığı veya tasarladığı işlemlere karşı öğrendikleri tarihten başlayarak yedi gün içinde sulh mahkemesine yazılı olarak şikâyette bulunabilir (TMK m. 634).
Tereke defterine girecek kalemler için tapu kayıtları, araç ruhsatları, banka bakiyeleri ve bilinen borç belgeleri tasfiye memuruna eksiksiz sunulmalıdır.
Değeri düşük veya bakım gerektiren malların nasıl paraya çevrileceğine dair mirasçı görüşlerinin yazılı bildirilmesi, tasfiye memuruna yol gösterir.
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke, sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir.
Bu hâlde mirasçılar borçlardan sorumlu olmaz; ancak tasfiye sonunda değer artarsa bu artık, reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.
Alacaklılar, tasfiye sürecinde alacaklarını kaydettirmek zorundadır; süresinde kaydettirmeyen alacaklılar sınırlı sonuçlarla karşılaşır.
Tereke borçlarını ödemeye yetmiyorsa tasfiye iflâs hükümlerine göre yapılır ve rehinli ile imtiyazlı alacaklar sıra cetvelinde önceliklidir (TMK m. 636); borçları karşılamaya yeterli terekede ise borçlar tasfiye sırasında terekeden ödenir (TMK m. 635).
Alacaklı konumundakiler çağrı ilanını takip ederek alacaklarını dayanak belgeleriyle kaydettirmeli; senet, sözleşme ve hesap ekstresi dosyaya konmalıdır.
Mirasbırakana kredi kullandırmış bankalar bakımından kefil ve teminatların durumu ayrıca incelenmeli; kefilin sorumluluğu tasfiyeyle kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Sıra cetveline itiraz düşünülüyorsa rehin veya imtiyaz iddiasını destekleyen belgeler önceden hazırlanmalı; son anda belge aramak zaman kaybettirir.
Kabul: mirasçı tüm borçlardan kişisel malvarlığıyla sorumlu olur; en riskli seçenektir.
Ret: mirasçı hem borçtan hem aktiften vazgeçer; tereke aktifi fazlaysa kayıp doğurur.
Resmî tasfiye: borçlar tereke içinden ödenir, kalan aktif mirasçıya geçer; belirsiz terekelerde en dengeli yoldur.
Seçenekler karşılaştırılırken mirasbırakanın kefaletleri, vergi borçları ve süren davaları da listelenmelidir; bunlar ilk bakışta görünmeyen pasiflerdir.
Terekedeki taşınmazlar açık artırmayla, bütün mirasçılar kabul ederse pazarlık yoluyla satılır; mirasçılar tasfiye sürerken tasfiye için gerekli olmayan mal ve paranın kısmen veya tamamen kendilerine verilmesini isteyebilir (TMK m. 635).
Tasfiye memuru, tereke ile ilgili dava, takip ve idari işlemler hakkında mirasçılara bilgi vermekle yükümlüdür (TMK m. 635); bu bilgilerin yazılı istenmesi, tasfiye işlemlerinin izlenmesini kolaylaştırır.
Terekede ipotekli taşınmaz varsa, rehinli alacaklının satış bedelinden önce karşılanacağı dikkate alınarak kalan aktif gerçekçi hesaplanmalıdır.
Sürecin devamında miras sebebiyle istihkak davası konusu da çoğu dosyada gündeme gelir.
Borçlar tereke içinden ödenir; mirasçı kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaz ve kalan aktif kendisine geçer.
Mirasçılardan her biri; ancak mirasçılardan biri mirası kabul etmişse istem dikkate alınmaz. Kanunda öngörülen şartlarla mirasbırakanın alacaklıları da talep edebilir.
Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh mahkemesine, ret süresi içinde başvurulur.
Tereke sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir; artan değer hak sahiplerine verilir.
Tasfiye sürecinde alacaklarını kaydettirmelidir; tereke borca batık olup iflâs hükümlerine göre tasfiye ediliyorsa sıra cetvelinde rehinli ve imtiyazlı alacaklar önceliklidir.
Tereke, paylaşma ve mirasçılık işlemlerinde destek için bize ulaşın.
Telefon hattımız, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücretlendirilen 1 saatlik danışmanlık randevuları içindir (Avukatlık Kanunu m.164). Görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirir, izlenecek yolu açıkça konuşuruz. Danışmanlık ücreti hakkında