TMK m. 589 uyarınca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya resen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır. Bu önlemler özellikle terekedeki mal ve hakların yazımına, terekenin mühürlenmesine, resmen yönetilmesine ve vasiyetnamelerin açılmasına ilişkindir.
Tereke tespiti, mirasbırakanın ölümüyle geride kalan mal, hak ve borçların resmen kayda geçirilmesidir; çekişmesiz yargı işidir.
Amaç, malların kaybolmasını ve mirasçılardan birinin diğerlerinin haklarını zedelemesini önlemektir. Tespit, paylaşmanın da altyapısını oluşturur.
Mirasçılar, vasiyet alacaklıları ve terekede hukuki yararı bulunanlar isteyebilir; hâkim gerekli gördüğünde resen de karar verir.
Görevli ve yetkili mahkeme, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir. Ölüm başka yerde gerçekleşmişse o yer hâkimi durumu yerleşim yeri hâkimine bildirir ve gerekli önlemleri alır.
Terekede bulunan mal ve hakların yazımı (defter tutma), terekenin mühürlenmesi, resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılması başlıca önlemlerdir.
Banka hesaplarının bloke edilmesi, kiralardaki tahsilatın yönetime devri ve taşınmazlara şerh konulması da uygulamada istenen tedbirlerdir.
Tespit dilekçesinde malların bulunduğu yer, banka ve araç bilgileri olabildiğince açık yazılmalıdır; belirsiz talepler yazım işlemini uzatır.
Tereke bilançosu çıkarılmadan verilen kabul kararları, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilmektedir.
Yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından vekâletname ve apostil süreçleri erken başlatılmalıdır.
Mühürleme istenecekse, mirasbırakanın konutunun anahtarının kimlerde bulunduğu ve konutta hangi değerli eşyaların olduğu dilekçede belirtilmelidir.
Yazımda hazır bulunan mirasçı, tutanaktaki eksik veya hatalı kayıtları o anda tutanağa geçirtmelidir; sonraki itirazların ispatı güçleşir.
Önlemlerle ilgili giderler, ileride terekeden alınmak üzere başvuran kişi tarafından karşılanır.
Hâkimin resen karar verdiği hâllerde giderler Devlet tarafından karşılanır; bu ayrım, başvuru maliyetini planlarken önem taşır.
Tespit kararı mülkiyet uyuşmazlığını çözmez; yalnız mevcut durumu belgeler. Mülkiyet tartışmaları ayrı davalarda görülür.
Tespitin ardından mirasın reddi, resmî tasfiye, paylaşma veya istihkak davası gibi yollar gündeme gelir; süreler bu aşamada dikkatle izlenmelidir.
Tespit tutanağının onaylı örneği alınmalıdır; bu örnek, istihkak veya paylaşma davalarında terekenin ölüm tarihine yakın durumunu göstermek için kullanılır.
Tereke bilançosu çıkarılmadan verilen kabul kararları, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilmektedir.
Yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından vekâletname ve apostil süreçleri erken başlatılmalıdır.
Tespitten sonra öğrenilen mallar için yeniden başvuru yapılabileceğinden, mirasbırakanın yazışmaları ve hesap ekstreleri tespit sonrasında da gözden geçirilmelidir.
Paylaşmada değer biçimi için bilirkişi incelemesi gerekeceğinden, tutanakta malların niteliği ve fiziki durumu ayrıntılı tarif ettirilmelidir.
Mirasçılardan biri terekeyi fiilen elinde tutuyor ve bilgi vermiyorsa, mal kaçırma riski nedeniyle tespit ve mühürleme talebi gecikmeden yapılmalıdır.
Yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından tespit, hak kaybını önleyen en pratik ilk adımdır.
Ticari işletme bırakan mirasbırakanlarda işletmenin yönetimsiz kalmaması için temsilci atanması da istenmelidir.
Başvurudan önce mirasbırakanın son yerleşim yerini gösteren adres kaydı ve ölüm belgesi alınmalıdır; yetkili mahkemenin belirlenmesi bu kayda dayanır.
Mirasçılar arasında yazılı iletişim tercih edilmeli; sözlü mutabakatlar ispat sorunlarına yol açmaktadır.
Uyuşmazlığın sulh yoluyla çözülmesi her aşamada mümkündür ve çoğu zaman yargılama giderlerinden tasarruf sağlar.
Taşınmaz yazımında tapu bilgileri yanında taşınmazı fiilen kimin kullandığı da tutanağa geçirilmeli; kullanım bedeli talepleri bu tespite dayanır.
Terekeyi elinde tutan mirasçı yazım için konutu açmıyor veya belge vermiyorsa bu durum tutanağa geçirilmelidir; mal kaçırma şüphesi güçleniyorsa mühürleme ve resmî yönetim aynı dosyada istenmelidir.
Aynı hukuki çerçevede değerlendirilmesi gereken bir diğer başlık mirasta istihkak davası konusudur. Aynı biçimde ölüm hâlinde banka hesaplarının durumu konusundaki yerleşik uygulama da göz önünde bulundurulmalıdır.
Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinden istenir; hâkim resen de karar verebilir.
Mirasçılar, vasiyet alacaklıları ve terekede hukuki yararı bulunanlar talep edebilir.
Mal ve hakların yazımı, mühürleme, resmen yönetim ve vasiyetnamelerin açılması başlıca önlemlerdir.
İleride terekeden alınmak üzere başvuran öder; hâkimin resen karar verdiği hâllerde Devlet karşılar.
Hayır; yalnız mevcut durumu belgeler. Mülkiyet uyuşmazlıkları ayrı davalarda çözülür.
Tereke, paylaşma ve mirasçılık işlemlerinde destek için bize ulaşın.