Şirket Birleşme ve Devralma

Birleşme ve Devralma Nedir?

Şirket birleşmesi, iki veya daha fazla ticaret şirketinin tek bir şirket çatısı altında toplanmasıdır. Birleşme; bir şirketin diğerini devralması (devralma yoluyla birleşme) ya da şirketlerin yeni bir şirket kurması (yeni kuruluş yoluyla birleşme) biçiminde gerçekleşebilir (TTK m.136).

Birleşmede, devrolunan şirketin malvarlığı bir bütün hâlinde devralan şirkete geçer (külli halefiyet).

Birleşme Süreci

Birleşme; birleşme sözleşmesinin hazırlanması, birleşme raporunun düzenlenmesi, inceleme hakkının tanınması ve genel kurulların onayı aşamalarından oluşur (TTK m.145 vd.). Ortakların ve alacaklıların menfaatleri korunur.

Birleşme, ticaret siciline tescil ile hüküm ifade eder.

Devralma ve Hukuki Sonuçlar

Devralma, bir şirketin pay veya malvarlığının başka bir şirketçe ele geçirilmesi yoluyla da gerçekleşebilir. Bu işlemlerde rekabet hukuku başta olmak üzere çeşitli düzenlemeler de gözetilmelidir.

Devralma sonrası devrolunan şirketin ortakları, kural olarak devralan şirkette pay sahibi olur.

Ortakların ve Alacaklıların Korunması

Birleşmede devrolunan şirketin ortakları, devralan şirkette mevcut paylarını ve haklarını karşılayacak değerde pay ve hak talep etme yetkisine sahiptir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.140). Denkleştirme akçesi ödenmesi de mümkündür. Birleşme sözleşmesinde, ortaklara devralan şirkette ortak olmak yerine ayrılma akçesi alma seçeneğinin tanınması ya da doğrudan ayrılma akçesi öngörülmesi kararlaştırılabilir (m.141). Ayrılma akçesinin hesabında şirketin gerçek değerinin esas alınması gerekir. Ortakların inceleme hakkının kullandırılmaması ya da değerlemeye esas raporun eksikliği, birleşme kararının iptali istemine dayanak oluşturabilir.

Alacaklılar bakımından da özel koruma öngörülmüştür. Birleşmeye katılan şirketlerin alacaklıları, tescilin ilanından itibaren kanunda belirtilen süre içinde başvurarak alacaklarının teminat altına alınmasını isteyebilir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.157). Şirket, alacağın ödenmesi veya teminat verilmesi yükümlülüğünden ancak birleşmenin alacaklıların menfaatini tehlikeye düşürmediğini ispat ederek kurtulabilir. Devrolunan şirketin borçlarından kişisel olarak sorumlu olan ortakların sorumluluğu ise kanunda gösterilen süre boyunca devam eder (m.158). Teminat istenmesi, birleşmenin tescilini ve hüküm doğurmasını kendiliğinden engellemez; alacaklıya yalnızca alacağı bakımından güvence sağlar.

Rekabet Kurulu İzni ve İşlemin Geçerliliği

Belirli birleşme ve devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmesi Rekabet Kurulunun iznine bağlıdır (4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.7). İzne tabi işlemler, Kurul tarafından çıkarılan tebliğde belirlenen ciro eşiklerine göre saptanır; eşikler dönem dönem güncellendiğinden işlem öncesinde yürürlükteki tebliğin incelenmesi gerekir. Hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran işlemlere izin verilmez. Kontrolde kalıcı değişiklik doğuran pay devirleri ile bağımsız bir ekonomik varlık niteliğindeki ortak girişimler de bu kapsamda değerlendirilir.

Bildirim yapılmaksızın gerçekleştirilen işlemler, izin alınıncaya kadar hukuki geçerlilik kazanmaz. Kurul, bildirilmeyen işlemler bakımından idari para cezası uygulayabilir; ayrıca işlemin sona erdirilmesine ve eski durumun yeniden tesisine karar verebilir. Bu nedenle hisse devir sözleşmelerinde kapanış çoğunlukla iznin alınması koşuluna bağlanır. Rekabet hukuku değerlendirmesinin yanında sektörel düzenleyici kurum izinleri ile çalışanlara ilişkin devir sonuçlarının da işlem takviminde birlikte planlanması gerekir. İşlem tamamlanıncaya kadar rekabet açısından hassas bilgilerin taraflar arasında paylaşımına ilişkin sınırlara uyulması da ayrıca gözetilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirket birleşmesi kaç türlüdür?

Devralma yoluyla birleşme (bir şirketin diğerini devralması) ve yeni kuruluş yoluyla birleşme (yeni şirket kurulması) olmak üzere iki türü vardır.

Birleşmede borçlar ne olur?

Devrolunan şirketin malvarlığı bir bütün hâlinde devralan şirkete geçer; bu kapsamda borçlar da devralan şirkete intikal eder.

Birleşme ne zaman geçerli olur?

Birleşme, gerekli onayların ardından ticaret siciline tescil ile hüküm ifade eder.