Kira ilişkisinde abone borçlarından sorumluluk, aboneliğin kimin adına kurulduğuna göre belirlenir; elektrik, su ve doğalgaz sözleşmesi kiracı adına ise borcun muhatabı kiracıdır. Vergi ve benzeri yükümlülüklerde ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.302 esas alınır: kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise kiraya veren katlanır. Bu nedenle bina vergisini 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m.3 uyarınca binanın maliki öder. Buna karşılık çevre temizlik vergisinin mükellefi, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca binaları kullananlardır ve mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar.
Elektrik, su, doğalgaz ve internet gibi hizmetler abonelik sözleşmesine dayanır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.52, abonelik sözleşmesini tüketicinin belirli bir mal veya hizmeti sürekli ya da düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşme olarak tanımlar.
Borcun muhatabı, sözleşmenin tarafıdır. Abonelik kiracı adına kurulmuşsa tüketim bedellerinden kiracı sorumludur; malik adına kurulmuşsa sağlayıcı kural olarak malike başvurur.
Bu nedenle taşınma sırasında aboneliklerin kiracı adına devri veya yeniden tesisi, ileride doğacak uyuşmazlıkları önler. Aboneliğin eski kullanıcı adına bırakılması, ödenmeyen tutarların o kişiden istenmesi sonucunu doğurur.
Kiraya veren, kiracının ödemediği abone borcunu ödemek zorunda kalırsa, aralarındaki kira ilişkisi çerçevesinde bu tutarı kiracıdan talep edebilir. Talebin dayanağı sözleşme ve ödeme belgeleridir.
TBK m.302, kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise kiraya verenin katlanacağını düzenler. Bu kural, taşınmaza bağlı yükümlülükler bakımından temel dağılımı belirler.
TBK m.303 ise kiraya verenin, kiralananın kullanımıyla ilgili olmak üzere kendisi veya üçüncü kişi tarafından yapılan yan giderlere katlanmakla yükümlü olduğunu öngörür.
Taşınmazın yapısına ilişkin büyük onarımlar ve taşınmazın kullanıma elverişli hâlde bulundurulması için gereken masraflar kural olarak kiraya verene aittir. Bu giderler, kiralananın ayıpsız teslim ve muhafaza borcunun sonucudur.
Taraflar sözleşmeyle farklı bir dağılım kararlaştırabilir. Ancak TBK m.346, kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemeyeceğini düzenlediğinden, bu serbestlik sınırsız değildir.
TBK m.317, kiracının kiralananın olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderlerini ödemekle yükümlü olduğunu düzenler. Aynı madde, bu konuda yerel âdete de bakılacağını belirtir.
Tüketime bağlı giderler kiracıya aittir. Elektrik, su ve doğalgaz bedelleri kullanımın karşılığı olduğundan, kullanan tarafça ödenir.
TBK m.346, kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemeyeceğini; özellikle kira bedelinin zamanında ödenmemesi hâlinde ceza koşulu ödeneceğine veya sonraki kira bedellerinin muaccel olacağına ilişkin anlaşmaların geçersiz olduğunu öngörür.
Bu nedenle sözleşmeye konulan ve kiracıyı taşınmazın yapısal giderlerine katlanmaya zorlayan kayıtlar, m.346 karşısında tartışmalı hâle gelir.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m.3, bina vergisini binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceğini düzenler.
Aynı madde, bir binaya paylı mülkiyet hâlinde malik olanların hisseleri oranında mükellef olduğunu; elbirliği mülkiyette maliklerin vergiden müteselsilen sorumlu olacaklarını belirtir. Kiracı bu vergi bakımından mükellef değildir.
Çevre temizlik vergisinde durum farklıdır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, verginin mükellefinin binaları kullananlar olduğunu ve mükellefiyetin binanın kullanımı ile başladığını öngörür.
Aynı düzenleme uyarınca konutlara ait çevre temizlik vergisi su tüketim miktarı esas alınarak hesaplanır; su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır ve su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilir.
Tahliyeden önce aboneliklerin sonlandırılması veya devredilmesi gerekir. Aksi hâlde çıkış tarihinden sonraki tüketimler eski abone adına tahakkuk etmeye devam eder.
6502 sayılı Kanun m.52 nin dördüncü fıkrası, tüketicinin belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun belirli süreli abonelik sözleşmesini gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshedebileceğini düzenler. Fesih bildiriminin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile yöneltilmesi yeterlidir.
Aynı maddenin beşinci fıkrası, aboneliğin yönetmelikle belirlenen süreler içinde sona erdirilmemesi hâlinde, bu sürelerin bitiminden itibaren mal veya hizmetten yararlanılmış olsa dahi tüketiciden bedel talep edilemeyeceğini öngörür.
Çıkışta son endeks değerlerinin tutanakla tespiti ve borcu yoktur belgelerinin alınması yerinde olur. TBK m.334 uyarınca kiracı kiralananı ne durumda teslim almışsa sözleşmenin bitiminde o durumda geri vermekle yükümlü olduğundan, tespit tutanağı bu bakımdan da işlev görür.
Hangi aboneliklerin kimin adına açılacağı sözleşmede yazılmalıdır. Devir yapılacaksa devir tarihi ve son endeks değerleri tutanağa geçirilmelidir.
Yan giderlerin kapsamı açıkça belirlenmelidir. Aidatın hangi kalemleri içerdiği ve bunların hangisinin kiracıya ait olacağı ayrıca gösterilmelidir.
Taşınmaza ilişkin vergilerin kiraya verene ait olduğu TBK m.302 den kaynaklandığından, aksine bir kayıt konuluyorsa bunun sınırları dikkatle yazılmalıdır.
Çıkış prosedürü sözleşmeye eklenmelidir. Aboneliklerin kapatılması, borcu yoktur belgelerinin sunulması ve depozito iadesinin bunlara bağlanması uyuşmazlığı azaltır.
Sorumluluk aboneliğin kimin adına kurulduğuna bağlıdır. Abonelik kiracı adına ise tüketim bedellerinden kiracı sorumludur; malik adına kurulmuşsa sağlayıcı kural olarak malike başvurur.
Hayır. 1319 sayılı Kanun m.3 uyarınca bina vergisini binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi öder. TBK m.302 de vergi ve benzeri yükümlülüklere kiraya verenin katlanacağını öngörür.
2464 sayılı Kanun uyarınca verginin mükellefi binaları kullananlardır ve mükellefiyet kullanımla başlar. Konutlarda vergi su tüketimi üzerinden hesaplanıp su faturasıyla birlikte tahsil edilir.
TBK m.346 uyarınca kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez. Ceza koşulu ve muacceliyet kayıtları geçersizdir.
Abonelik kapatılmazsa sonraki tüketimler eski abone adına tahakkuk eder. 6502 sayılı Kanun m.52 uyarınca fesih bildirimi yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı ile yapılabilir.
Kira sözleşmesinin kurulması ve sona erdirilmesi, kira bedelinin tespiti, depozito ve yan gider uyuşmazlıkları ile tahliye süreçlerinde büromuzdan hukuki destek alabilirsiniz.