Depozito İadesi

Depozitonun Sınırı

Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli, üç aylık kira bedelini aşamaz. Depozito, bankada kiracı adına vadeli hesapta tutulabilir.

İade Zamanı

Kira ilişkisi sona erdiğinde ve taşınmaz hasarsız teslim edildiğinde depozito iade edilir. Kiraya veren, dava veya takip açmadığını bildirirse banka depozitoyu kiracıya öder.

Kesinti Yapılması

Kiracıdan kaynaklanan hasar veya ödenmeyen kira/aidat borçları varsa, bunlar belgelenmek kaydıyla depozitodan mahsup edilebilir.

Depozitonun Bankada Tutulması

Güvence bedeli para veya kıymetli evrak ise kiracı, bunu kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere bir bankaya yatırabilir. Banka, güvenceyi ancak iki tarafın onayı veya kesinleşmiş mahkeme kararıyla öder.

Hasar ve Borç Mahsubu

Kiraya veren, kira ilişkisinin sona ermesini izleyen makul sürede dava veya icra takibi açmadığını bildirirse banka depozitoyu kiracıya iade eder. Kiracıdan kaynaklanan hasar ve ödenmemiş kira/aidat borçları belgelenmek kaydıyla depozitodan düşülebilir.

Depozito İadesinde İzlenecek Yol ve Arabuluculuk

Uygulamada ilk adım, tahliye sırasında taşınmazın durumunu gösteren bir teslim tutanağının iki taraf imzasıyla düzenlenmesidir. Ardından kiraya verene yazılı bildirim ya da ihtarname gönderilerek güvence bedelinin iadesi istenir. Güvence bankada tutuluyorsa, Türk Borçlar Kanunu m.342/3 uyarınca kiraya veren, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen üç ay içinde kiracıya karşı sözleşmeyle ilgili bir dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemişse, banka kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.

Anlaşma sağlanamazsa dava aşamasından önce arabuluculuk gündeme gelir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B, kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç olmak üzere, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı saymıştır. Depozitonun iadesi talebi de kira ilişkisinden doğduğundan bu kapsamdadır. Aynı Kanunun m.18/A hükmü uyarınca, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmezse, mahkemece verilecek bir haftalık kesin süreye rağmen sunulmaması hâlinde dava usulden reddedilir.

Görevli Mahkeme, Yetki ve Zamanaşımı

Görev bakımından Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.4/1-a belirleyicidir. Bu hükme göre sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın, kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalara bakar. Depozitonun iadesi bir kira alacağı uyuşmazlığı olduğundan görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetkide ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.6'daki genel kural uygulanır ve davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Zamanaşımı yönünden, kanunda özel bir süre öngörülmediği için Türk Borçlar Kanunu m.146'daki on yıllık genel zamanaşımı uygulanır; bu süre kural olarak alacağın muaccel olduğu, yani kira ilişkisinin sona erip iade borcunun doğduğu andan itibaren işlemeye başlar. Bununla birlikte arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. Kesinti iddiasında bulunan kiraya verenin, hasar ve ödenmemiş borçları belgelemesi beklenir; bu nedenle tarafların ödeme belgelerini ve teslim tutanağını saklaması önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kira depozitosu en fazla ne kadar olabilir?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli, üç aylık kira bedelini aşamaz. Bu sınır 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.342'de düzenlenmiştir. Güvence para veya kıymetli evrak olarak veriliyorsa kiracı, kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere bunu bir bankaya yatırabilir. Sınırın üzerinde kararlaştırılan güvence, aşan kısım bakımından kiracıyı bağlamaz.

Depozito ne zaman iade edilir?

Depozito, kira ilişkisi sona erip taşınmaz hasarsız biçimde teslim edildiğinde iade edilir. Güvence bankaya yatırılmışsa ve kiraya veren, sözleşmenin sona ermesini izleyen üç ay içinde dava açtığını veya icra takibine giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemişse, banka kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür. Bu usul Türk Borçlar Kanunu m.342'de düzenlenmiştir.

Kiraya veren depozitodan kesinti yapabilir mi?

Kiraya veren, ancak kiracıdan kaynaklanan hasarlar ile ödenmemiş kira ve aidat borçlarını belgelemek kaydıyla depozitodan mahsup edebilir. Olağan kullanımdan doğan yıpranma kiracıya yüklenemez. Güvence bankada tutuluyorsa kesinti tek taraflı yapılamaz; tarafların rızası ya da kesinleşmiş mahkeme kararı veya icra takibi gerekir.