Kefilin İcra Takibindeki Sorumluluğu ve İtirazları

Adı Kefalette Takip Sırası

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.585 uyarınca adı kefalette alacaklı, borçluya başvurmadıkça kefili takip edemez. Ancak borçlu aleyhine yapılan takibin kesin aciz belgesiyle sonuçlanması, borçlu aleyhine Türkiye'de takibin imkânsız hale gelmesi veya önemli ölçüde güçleşmesi, borçlunun iflasına karar verilmesi ya da borçluya konkordato mehli verilmiş olması hallerinde alacaklı doğrudan kefile başvurabilir.

Alacak, kefaletten önce veya kefalet sırasında rehinle de güvence altına alınmışsa, adı kefalette kefil alacağın öncelikle rehin konusundan alınmasını isteyebilir. Ancak borçlunun iflasına veya konkordato mehline karar verilmesi halinde bu hak uygulanmaz, bu istisna kefilin korumasını sınırlar. Bu istisnalar, alacaklının makul süre içinde tahsilat yapabilmesini sağlayan dengeleyici bir mekanizma oluşturur. Bu istisnalar, alacaklının makul olmayan gecikmelerden korunmasını da amaçlar.

Kefilin Defi İleri Sürme Hakkı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.591 uyarınca kefil, asıl borçluya veya mirasçılarına ait olan ve borçlunun ödeme güçsüzlüğünden doğmayan tüm defileri alacaklıya karşı ileri sürme hakkına sahiptir, hatta bunları ileri sürmekle yükümlüdür. Asıl borçlu kendi defisinden vazgeçmiş olsa dahi kefil bu defiyi ayrıca ileri sürebilir.

Kefil, asıl borçluya ait defilerin varlığını bilmeden ödemede bulunursa rücu hakkına sahip olur. Ancak asıl borçlu, kefilin bu defileri bildiğini veya bilmesi gerektiğini ispat ederse, kefil söz konusu defiler ileri sürülseydi ödemeden kurtulacağı ölçüde rücu hakkını kaybeder, bu kural kefili dikkatli olmaya zorlar. Bu kural, kefilin bilgisi dışında gerçekleşen ödemelerin sonuçlarından ölçüsüz şekilde etkilenmesini önler. Bu kural, kefilin bilgisi dışındaki işlemlerden ölçüsüz şekilde zarar görmesini engeller.

İcra Takibinde Uygulaması

Alacaklı kefil hakkında ilamsız icra takibi başlattığında kefil, adı kefalette henüz asıl borçluya karşı gerekli takip yapılmadığını ödeme emrine itiraz aşamasında ileri sürebilir. Bu itiraz, kefilin sorumluluğunun henüz doğmadığı gerekçesine dayanır ve icra mahkemesince ayrıca değerlendirilir.

Müteselsil kefalette ise böyle bir sıra kuralı bulunmadığından, alacaklı doğrudan kefile başvurabilir ve kefil bu durumda sıra defini ileri süremez, ancak asıl borçluya ait diğer defileri yine ileri sürebilir. Bu fark, sözleşmenin türünün doğru tespit edilmesini gerekli kılar. Bu fark, sözleşme imzalanmadan önce kefalet türünün açıkça belirlenmesinin önemini ortaya koyar. Bu netlik, ileride doğabilecek sorumluluk tartışmalarının önüne geçer.

Kefilin İleri Sürebileceği Def'iler

Türk Borçlar Kanunu'nun 591. maddesi kefile yalnızca bir hak değil, aynı zamanda bir yükümlülük yükler. Kefil, asıl borçluya veya mirasçılarına ait olan ve asıl borçlunun ödeme güçsüzlüğünden doğmayan bütün def'ileri alacaklıya karşı ileri sürme hakkına sahip olduğu gibi, bunları ileri sürmek zorundadır. Yanılma veya sözleşme yapma ehliyetsizliği ya da zamanaşımına uğramış bir borç sebebiyle borçlunun yükümlü olmadığı bir borca bilerek kefalet hâli bu hükmün dışındadır.

Asıl borçlunun tutumu kefili bağlamaz. Aynı maddeye göre asıl borçlu kendisine ait olan bir def'iden vazgeçmiş olsa bile kefil, yine de bu def'iyi alacaklıya karşı ileri sürebilir. Kefil, asıl borçluya ait def'ilerin varlığını bilmeksizin ödemede bulunursa rücu hakkına sahip olur; buna karşılık asıl borçlu, kefilin bu def'ileri bildiğini veya bilmesi gerektiğini ispat ederse kefil, bunlar ileri sürülmüş olsaydı ödemeden kurtulacağı ölçüde rücu hakkını kaybeder.

Kefile ne zaman başvurulabileceği ise 586. maddede düzenlenmiştir. Müteselsil kefil sıfatıyla yükümlülük altına girilmişse alacaklı, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden kefili takip edebilir; ancak bunun için borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir. Alacak teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehni ile güvenceye alınmışsa, kural olarak rehnin paraya çevrilmesinden önce kefile başvurulamaz. Tebliğ tarihinden itibaren işleyen sürenin bitiş gününü görmek için hukuki süre hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Adı kefil hakkında doğrudan icra takibi başlatılabilir mi?

Kural olarak hayır, önce asıl borçluya başvurulması gerekir, kanunda sayılan istisnai hallerde doğrudan kefile başvurulabilir.

Kefil asıl borçlunun itirazlarını kullanabilir mi?

Evet, asil borçluya ait ve onun ödeme güçsüzlüğünden doğmayan tüm defileri ileri sürebilir, hatta sürmekle yükümlüdür.

Müteselsil kefilin durumu farklı mıdır?

Evet, müteselsil kefalette sıraya ilişkin bir kural bulunmadığından alacaklı doğrudan kefile başvurabilir.

Müteselsil kefile doğrudan icra takibi yapılabilir mi?

Türk Borçlar Kanunu'nun 586. maddesine göre müteselsil kefil sıfatıyla yükümlülük altına giren kefil, borçlu takip edilmeden veya taşınmaz rehni paraya çevrilmeden takip edilebilir. Ancak bunun için borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir. Alacak teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehni ile güvenceye alınmışsa, kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi gerekir.