Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu Suçları

Kaçakçılık Suçlarının Kapsamı

Kaçakçılık suçları, eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın veya gümrük vergileri kısmen ya da tamamen ödenmeksizin ülkeye sokulması gibi fiilleri kapsayan ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3'te düzenlenen suçlardır. Korunan hukuki değer, Devletin gümrük düzeni ile ekonomik menfaatleridir. Suç, eşyanın türüne ve fiilin işleniş biçimine göre maddenin ayrı fıkralarında birbirinden farklı tipler hâlinde tanımlanmıştır.

Kanun yalnızca eşyayı ülkeye sokan kişiyi değil, bu fiillere iştirak etmeksizin suç konusu eşyayı bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişiyi de cezalandırmaktadır. İthali kanun gereği yasak olan eşyanın ülkeye sokulması, ihracı yasak eşyanın ülkeden çıkarılması, gümrük vergisinden muaf olarak ithal edilen eşyanın amaç dışı kullanılması ve teşvikten yararlanmak amacıyla ihracatı gerçekleşmiş gibi göstermek de ayrı suç tipleri olarak düzenlenmiştir. Akaryakıt ile tütün ürünlerine ilişkin özel hükümler de aynı maddede yer alır.

Ceza Aralıkları ve Ağırlaştırıcı Nedenler

Temel hâlde, eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır; eşyanın gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması hâlinde ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır. Aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri ödenmeksizin eşya sokulması iki yıldan beş yıla kadar hapsi gerektirir. İthali kanun gereği yasak olan eşya bakımından ise iki yıldan altı yıla kadar hapis öngörülmüştür.

Suçun konusunu oluşturan eşyanın akaryakıt ile tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler olması hâlinde cezalar yarısından iki katına kadar artırılır ve bu uygulama sonucu verilecek ceza üç yıldan az olamaz. Eşyanın değerinin fahiş olması ayrı bir artırım nedenidir; buna karşılık değerin hafif olması hâlinde ceza yarısına kadar, pek hafif olması hâlinde üçte birine kadar indirilir. Kanunda ayrıca, maddede tanımlanan fiillerin teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılacağı belirtilmiştir.

Etkin Pişmanlık ve Yargılamaya İlişkin Esaslar

5607 sayılı Kanun m.5, kaçakçılık suçları bakımından özel bir etkin pişmanlık düzenlemesi içerir. Suça iştirak etmiş olan kişi, resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri merciine bildirir ve verilen bilgi faillerin yakalanmasını ya da eşyanın ele geçirilmesini sağlarsa cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına hizmet ve yardım eden kişinin cezası üçte iki oranında indirilir.

İkinci etkin pişmanlık hâlinde ise suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarındaki paranın Devlet Hazinesine ödenmesi aranır. Ödeme soruşturma evresi sona erinceye kadar yapılırsa ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar yapılırsa üçte bir oranında indirilir; bu husus soruşturmada Cumhuriyet savcısı, ihtar yapılmamışsa kovuşturmada hâkim tarafından hatırlatılır. Bu hüküm mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu, suçüstü hâlleriyle sınırlı olmak üzere bu suçlar bakımından kolluk amirlerince gözaltı kararı verilebilmesine de imkân tanımaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaçakçılık suçunun cezası nedir?

Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir. Eşyanın gümrük kapıları dışından sokulması, akaryakıt veya tütün ürünü olması ya da değerinin fahiş olması gibi hâllerde ceza kanunda gösterilen oranlarda artırılır.

Kaçakçılıkta etkin pişmanlık nasıl uygulanır?

İki ayrı yol öngörülmüştür. Resmî makamlar haber almadan önce fiili, diğer failleri ve eşyanın saklandığı yerleri bildiren ve bu bilgiyle sonuç alınmasını sağlayan kişi cezalandırılmaz. Ayrıca eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katının Hazineye ödenmesi hâlinde ceza, ödemenin yapıldığı evreye göre yarı veya üçte bir oranında indirilir.

Kaçakçılık suçunda teşebbüs hükümleri uygulanır mı?

Kanun, m.3'te tanımlanan fiillerin teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılacağını açıkça öngörmüştür. Bu nedenle bu suçlarda teşebbüs hükümlerine dayanılarak ayrıca bir ceza indirimi yapılmaz.