İcra Dosyasının İşlemden Kaldırılması ve Yenileme Talebi

Dosyanın İşlemden Kaldırılması Ne Demektir

İcra dosyasının işlemden kaldırılması, alacaklının kanuni süre içinde haciz istememesi nedeniyle dosyanın hareketsiz duruma getirilmesidir. İcra ve İflas Kanunu m.78 uyarınca haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; haciz talebi bu süre içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra yenilenmezse dosya muameleden kaldırılır. Bu, takibin iptali değil, yalnızca durgunlaşmasıdır.

İşlemden kaldırma takip hakkını ortadan kaldırmaz; alacak zamanaşımına uğramadığı sürece dosya yeniden harekete geçirilebilir. Bir yıllık sürenin hesabında itiraz veya dava hâlinde bunların doğduğu andan hükmün kesinleşmesine kadar geçen zaman ile icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesinin ihlaline kadar geçen zaman hesaba katılmaz. Bu nedenle sürenin dolup dolmadığı, dosyadaki itiraz, dava ve taksit kayıtları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Yenileme Talebi ve Tebliğ Zorunluluğu

İşlemden kaldırılan dosyada yeniden haciz istenebilmesi, alacaklının yenileme talebinde bulunmasına ve bu talebin borçluya tebliğ edilmesine bağlıdır. Tebliğ yapılmadan haciz uygulanması usule aykırıdır ve icra mahkemesine şikâyet konusu olabilir. Yenileme talebi yeni bir takip başlatmaz; mevcut takibin kaldığı yerden sürdürülmesini sağlar ve daha önce kesinleşmiş aşamaları koruma altında tutar.

İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır. Buna karşılık yenileme masraf ve harçları borçluya yükletilemez; bu giderler alacaklının üzerinde kalır. Borçlu, yenileme tebligatını aldıktan sonra takibin dayanağına yeniden itiraz edemez, çünkü itiraz süresi ilk ödeme emri tebliği ile işlemeye başlamıştır. Ancak yenileme tebligatından sonra doğan zamanaşımı, itfa veya imhal gibi olgular ileri sürülebilir.

Haczin Düşmesi ile Dosyanın Düşmesi Arasındaki Fark

Dosyanın işlemden kaldırılması ile haczin kalkması farklı kurumlardır. Haczin kalkması, İcra ve İflas Kanunu m.110 uyarınca konulmuş bir haczin, satışın kanuni süre içinde istenmemesi ya da satış talebinin geri alınıp süresinde yenilenmemesi hâlinde ortadan kalkmasıdır. Burada takip devam eder, yalnızca o mal üzerindeki haciz sona erer.

Satış isteme süresi bakımından m.106 uygulanır; alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala yönelik haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur. Resmî sicile kayıtlı mallarda haczin kalktığı tespit edilirse sicili tutan idare tarafından haciz şerhi terkin edilir ve durum icra dairesine bildirilir.

Bir Yıllık Haciz İsteme Süresi ve Yenilemenin Sonuçları

İİK m.78'in ikinci fıkrası uyarınca haciz istemek hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer. Sürenin hesabında itiraz veya dava hâlinde bunların vuku bulduğu andan hükmün kesinleşmesine kadar geçen zaman ile alacaklı ve borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmesi yapmaları hâlinde sözleşmenin ihlaline kadar geçen zaman hesaba katılmaz.

Maddenin dördüncü fıkrası dosyanın akıbetini belirler: haciz talebi kanuni müddet içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu müddet içinde yenilenmezse dosya muameleden kaldırılır. İşlemden kaldırma takibi sona erdirmez; dosyayı yalnızca hareketsiz hâle getirir.

Yenileme ise şekle bağlıdır. Beşinci fıkraya göre yeniden haciz istemek, alacaklı tarafından yapılan yenileme talebinin borçluya tebliğine bağlıdır. İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır; ancak yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenmez. 22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunla değiştirilen birinci fıkra uyarınca alacaklı, haciz talebinde bulunmaksızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir ve sistem üzerinden haciz talep edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşlemden kaldırılan icra dosyası nasıl canlandırılır?

Alacaklının yenileme talebinde bulunması ve bu talebin borçluya tebliğ edilmesi gerekir.

Yenileme harcını kim öder?

İlama dayanmayan takiplerde yenileme harcı alınır; yenileme masraf ve harçları borçluya yükletilemez.

Dosya işlemden kalkınca alacak sona erer mi?

Sona ermez. Alacak zamanaşımına uğramadıkça takip yenileme yoluyla sürdürülebilir.

Yenileme harcı borçludan alınır mı?

Alınmaz. İİK m.78 uyarınca ilama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır; ancak yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenmez. Yenilemenin sonuç doğurması için talebin borçluya tebliği gerekir.