Borçluya Rızaen Satış Yetkisi Verilmesi

Rızaen Satış Yetkisi Nedir ve Kim Talep Edebilir

Rızaen satış yetkisi, haczedilen malın icra dairesince yapılacak açık artırma yerine, borçlunun kendisinin bulacağı alıcıya satılmasına imkân tanıyan özel bir usuldür. İcra ve İflas Kanunu m.111/a uyarınca borçlu, kıymet takdirinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde haczedilen malının rızaen satışı için kendisine yetki verilmesini talep edebilir. Kıymet takdiri hiç yapılmamışsa borçlu, kıymet takdiri yapılmasını da isteyebilir.

Bu düzenleme, 7343 sayılı Kanunla getirilmiş olup malın gerçek değerinin altında elden çıkmasını önlemeyi ve tarafların zararını azaltmayı amaçlar. Talep hakkı borçluya aittir; alacaklının ayrıca muvafakati aranmaz, çünkü kanun asgari bedel şartı ile alacaklının menfaatini korumaktadır. Talebin süresinde yapılması şarttır. Kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi günlük süre kaçırılırsa mal hakkında olağan cebri satış işlemleri yürütülür.

Süreler ve Asgari Satış Bedeli

İcra müdürü, kıymet takdirinin kesinleşmesinden sonra cebri satış işlemlerini durdurarak borçluya on beş günlük süre verir. Borçluya verilen sürenin başlangıcından icra mahkemesinin kararına kadar geçen sürede, alacaklı bakımından satış isteme süresi işlemez. Böylece borçluya tanınan bu imkân, alacaklının satış isteme hakkını kaybetmesi sonucunu doğurmaz.

Rızai satışta bedel serbestçe belirlenemez. Bedel; malın muhammen kıymetinin yüzde doksanına karşılık gelen miktar ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise o miktardan az olamaz. Ayrıca bu miktara, o hacizli mal için o aşamaya kadar yapılan takip masrafları eklenir. Bu eşik, alacaklıların ve rüçhanlı hak sahiplerinin korunmasını sağlar.

İcra Mahkemesinin Onayı ve Sonuçları

Borçluyla anlaşan alıcının belirlenen bedeli on beş günlük süre içinde dosyaya ödemesi hâlinde icra müdürü, gerekli bilgi ve belgeleri temin ederek koşulların bulunduğunu tespit eder ve satışın onayı ile devir teslim işlemlerine karar verilmesi için dosyayı derhâl icra mahkemesine gönderir. Mahkeme en geç on gün içinde dosya üzerinden inceleme yapar.

Mahkeme talebin kabulüne veya reddine kesin olarak karar verir. Kabul kararıyla malın mülkiyeti alıcıya geçer, tüm hacizler kaldırılır ve devir teslim işlemleri gerçekleştirilir. Ret kararı verilirse yatırılan bedel alıcıya iade edilir ve mal hakkında cebri satış süreci kaldığı yerden yürür. Bu maddeye göre yapılacak satışlarda, niteliğine uygun düştüğü ölçüde Kanunun diğer hükümleri de uygulanır.

Rızai Satışta Asgari Bedel ve İcra Mahkemesinin Onayı

İcra ve İflas Kanunu'nun 111/a maddesi, borçlunun bulduğu alıcıyla serbestçe pazarlık etmesine izin vermez; satış bedeli için bir taban belirler. Maddenin ikinci fıkrasına göre bedel, malın muhammen kıymetinin yüzde doksanına karşılık gelen miktar ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazlaysa o miktardan az olamaz. Bu miktara ayrıca, o mahcuz için bu aşamaya kadar yapılan takip masrafları eklenir. Taban böyle kurulduğu için, üzerinde ipotek veya başka bir rüçhanlı yük bulunan bir taşınmazda asgari bedel, kıymet takdirinin yüzde doksanının epeyce üzerine çıkabilir.

Borçluyla anlaşan alıcının belirlenen bedeli, borçluya verilen on beş günlük süre içinde icra dosyasına ödemesi gerekir. Ödeme yapılırsa icra müdürü gerekli bilgi ve belgeleri temin eder; kanunda aranan şartların bulunduğunu tespit ettiği takdirde satışın onayı ile malın devir ve teslim işlemlerinin yapılmasına karar verilmesi için dosyayı derhâl icra mahkemesine gönderir. Mahkeme en geç on gün içinde yapacağı inceleme sonucunda, dosya üzerinden talebin kabulüne veya reddine kesin olarak karar verir. Duruşma açılması ve karara karşı kanun yoluna gidilmesi söz konusu değildir.

Kabul kararıyla malın mülkiyeti alıcıya geçer ve tüm hacizler kaldırılarak devir ve teslim işlemleri gerçekleştirilir. Ret kararı verilmesi hâlinde alıcının yatırdığı bedel kendisine iade edilir. Sürecin alacaklıyı cezalandırmaması için kanun ayrı bir güvence getirmiştir: borçluya verilen sürenin başlangıcından icra mahkemesinin kararına kadar geçen sürede alacaklı bakımından satış isteme süresi işlemez. Maddede düzenlenmeyen noktalarda, niteliğine uygun düştüğü ölçüde Kanunun diğer hükümleri uygulanır; usul ve esaslar ise Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Rızaen satış yetkisi hangi sürede istenir?

Kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde istenmelidir.

Borçluya satış için ne kadar süre verilir?

İcra müdürü, kıymet takdirinin kesinleşmesinden sonra cebri satışı durdurarak borçluya on beş günlük süre verir.

Satışı kim onaylar?

İcra mahkemesi en geç on gün içinde dosya üzerinden inceleyerek talebin kabulüne veya reddine kesin olarak karar verir.

Rızai satış talebi icra mahkemesince reddedilirse alıcının yatırdığı para ne olur?

İcra ve İflas Kanunu'nun 111/a maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ret kararı verilmesi hâlinde alıcının dosyaya yatırdığı bedel kendisine iade edilir. Mahkeme incelemesini dosya üzerinden yapar, en geç on gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Kabul kararı verildiğinde ise malın mülkiyeti alıcıya geçer ve mal üzerindeki tüm hacizler kaldırılarak devir ve teslim işlemleri tamamlanır.