6102 sayılı TTK m. 1462 uyarınca sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder. Uygulamada bu duruma eksik sigorta ve oransal (nispi) ödeme denir.
Sigorta değeri, sigortalanan menfaatin gerçek değeridir. Sigorta bedeli ise poliçede yazılı azami teminat tutarıdır. Bedel değerden düşükse eksik sigorta vardır.
Eksik sigorta, prim tasarrufu amacıyla düşük bedel beyan edilmesinden veya değerin zamanla artmasından (enflasyon, tadilat) doğar.
Sigorta değeri, menfaatin riziko anındaki gerçek değeridir; poliçe düzenlenirken beyan edilen değer bağlayıcı değildir.
Kısmi hasarda tazminat, zararın tamamı değil; sigorta bedelinin sigorta değerine oranı kadar ödenir. Örneğin değerin yarısı kadar bedelle sigortalanan menfaatte, kısmi zararın yarısı ödenir.
Kural emredici değildir: aksine sözleşme yapılabilir. Bazı poliçelerde eksik sigorta uygulanmayacağı kararlaştırılır; bu kayıt sigortalı lehinedir ve poliçede aranmalıdır.
Poliçede eksik sigorta uygulanmayacağına dair kayıt bulunması, sigortalıyı oransal indirimden koruyan en önemli hükümdür.
Tam hasarda ödeme, poliçedeki sigorta bedeliyle sınırlıdır; değerin bedeli aşan kısmı sigortalının üzerinde kalır.
Bu nedenle eksik sigorta, en ağır sonucunu tam hasarda gösterir: yüksek değerli bir menfaat düşük bedelle sigortalanmışsa aradaki fark tazmin edilmez.
Tam hasar hâlinde ayrıca sovtaj bedeli düşülür; bu düşüm de itiraza açıktır.
Bedelin değerden yüksek olduğu aşkın sigortada, sigortacı yalnız gerçek zararı öder; zenginleşme yasağı gereği fazla teminat ödeme doğurmaz.
Aynı menfaatin birden çok sigortacıya sigortalandığı hâllerde de toplam ödeme gerçek zararı aşamaz; sigortacılar arasında paylaşım kuralları uygulanır.
Çifte sigortada sigortacılar arasında rücu ilişkisi doğar; sigortalı toplam zararını aşan ödeme alamaz.
Poliçe yenilenirken sigorta bedeli güncel değere göre revize edilmeli; tadilat, ek yapı ve makine alımları bildirilmelidir.
Enflasyon korumalı (bedel artışlı) poliçeler ve yeniden inşa bedeli esaslı teminatlar eksik sigorta riskini azaltır.
Yeniden inşa bedeli esaslı poliçelerde amortisman düşülmez; bu poliçeler eksik sigortaya karşı en güçlü korumadır.
Süreç boyunca tüm tebliğ ve başvuru tarihlerinin tek bir takvimde izlenmesi, hak kaybını önleyen en basit tedbirdir.
Benzer uyuşmazlıklardaki güncel içtihat çizgisinin takip edilmesi, talep ve savunmanın güncel tutulmasını sağlar.
Dosyaya sunulan raporların denetime elverişli olması gerekir; gerekçesiz ve hesap yöntemi gösterilmeyen raporlar itiraza açıktır.
Eksik sigorta iddiası sigortacıdan gelir; sigorta değerinin riziko anındaki gerçek değeri, bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Değer tespitinde poliçe tarihindeki değil, riziko tarihindeki değer esas alınır; bu ayrım oran hesabını doğrudan etkiler.
Sigortalı, poliçede eksik sigorta uygulanmayacağına dair kayıt varsa bunu öne sürmelidir; bu kayıt oransal indirimi bertaraf eder.
Uygulamada dosyanın kaderini belirleyen şey çoğu zaman hukuki argümanın gücü değil, belgelerin zamanında ve eksiksiz toplanmış olmasıdır; bu nedenle süreç başında bir belge listesi çıkarılması önerilir.
Talep edilen her kalemin dilekçede ayrı ayrı gösterilmesi, bilirkişi incelemesinin kapsamını da belirler; kalem bazında miktarlandırma yapılmadığında eksik inceleme riski doğar.
Karşı tarafın savunmalarına karşı delil hazırlığı önceden yapılmalı; özellikle kusur ve zarar miktarına ilişkin iddialar teknik raporlarla karşılanmalıdır.
Uyuşmazlığın sulh yoluyla çözülmesi de her aşamada mümkündür; sulh görüşmelerinde teklif edilen tutarın hesap raporuyla karşılaştırılması sağlıklı karar vermeyi kolaylaştırır.
Poliçedeki sigorta bedelinin, sigortalanan menfaatin gerçek değerinden düşük olmasıdır.
Aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı kadar; yani zararın tamamı değil oransal kısmı ödenir.
Evet; aksine sözleşme mümkündür. Bazı poliçelerde eksik sigorta uygulanmayacağı kararlaştırılır.
Ödeme poliçedeki sigorta bedeliyle sınırlıdır; değerin aşan kısmı tazmin edilmez.
Riziko tarihindeki gerçek değer esas alınır ve uyuşmazlıkta bilirkişi incelemesiyle saptanır.
Tazminat, sigorta başvurusu ve tahkim süreçlerinde hukuki destek için bize ulaşın.