İşyeri Sigortası Hasarı

Hasar Olunca İlk Ne Yapılmalı?

TTK m.1446 uyarınca sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirir. Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması tazminatta artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabilir; sigortacı olayı daha önce fiilen öğrenmişse bu indirimden yararlanamaz.

Hasar anında sigortalının bir diğer yükümlülüğü zararı önlemek ve azaltmaktır. TTK m.1448 uyarınca sigorta ettiren, imkânlar ölçüsünde zararın büyümesini önleyici tedbirleri almak ve sigortacının talimatlarına olabildiğince uymak zorundadır; bu amaçla yapılan makul giderler, faydasız kalsa bile sigortacı tarafından ayrıca karşılanır.

Yangın veya hırsızlık gibi hâllerde itfaiye raporu ve kolluk tutanağı alınması, ekspertiz yapılmadan hasarlı malların atılmaması ve olay yerinin fotoğraflarla belgelenmesi, sonraki süreçte büyük önem taşır.

Sigortacı Hangi Belgeleri İsteyebilir?

TTK m.1447 uyarınca sigorta ettiren, rizikonun veya tazminatın kapsamının belirlenmesi için gerekli ve kendisinden beklenebilecek bilgi ve belgeleri makul bir süre içinde sigortacıya sağlamak ve olay yerinde inceleme yapılmasına izin vermek zorundadır. Bu yükümlülüğün ihlali tazminatı artırmışsa kusura göre indirim yapılır.

İşyeri hasarlarında genellikle poliçe, resmi tutanaklar, stok ve demirbaş kayıtları, alış faturaları, ticari defter kayıtları, hasar fotoğrafları ve onarım teklifleri istenir. Stok hasarlarında defter ve fatura düzeni, zararın ispatında belirleyicidir.

Rizikonun ve tazminat kapsamının belirlenmesi için sigortalının yaptığı makul giderleri de sigortacı ödemek zorundadır (TTK m.1426).

Tazminat Ne Zaman Ödenir?

TTK m.1427 uyarınca sigorta tazminatı, riziko gerçekleştikten ve belgeler sigortacıya verildikten sonra araştırmalar bitince ve her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur. İncelemenin gecikmesi sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan kaynaklanıyorsa bu süre işlemez.

Araştırmalar ihbardan itibaren 3 ay içinde tamamlanamazsa sigortacı, tarafların mutabakatı veya mahkemece yaptırılacak ön ekspertizle belirlenecek hasar miktarının en az yüzde ellisini avans olarak öder (TTK m.1427/3).

Borç muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer ve sigortacının temerrüt faizinden kurtulmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (TTK m.1427/4-5). Aksine sözleşme yoksa tazminat nakden ödenir.

Eksik Sigorta Tazminatı Nasıl Etkiler?

TTK m.1462 uyarınca sigorta bedeli sigorta değerinden az ise ve menfaatin bir kısmı zarar görmüşse, sigortacı aksine sözleşme yoksa sigorta bedelinin sigorta değerine oranına göre tazminat öder. Örneğin işyerindeki mallar gerçek değerinin yarısı kadar sigortalanmışsa, kısmi hasarın da kural olarak yarısı ödenir.

Sigortacının sorumluluğu her hâlde sigorta bedeliyle sınırlıdır ve sigortalı uğradığı zarardan fazlasını alamaz (TTK m.1461). Sigorta bedeli menfaatin değerini aşıyorsa aşan kısım geçersizdir (TTK m.1463).

İşyerlerinde stok miktarı mevsime göre değiştiğinden, poliçe bedellerinin düzenli olarak güncellenmemesi eksik sigorta sonucunu doğurabilir. Poliçede “eksik sigorta uygulanmaz” gibi bir özel şart bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Sigortacı Hangi Durumlarda Ödemeyi Reddedebilir?

TTK m.1409 uyarınca sigortacı sözleşmede öngörülen rizikodan doğan zarardan sorumludur ve rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır. Genel ve özel şartlardaki istisnalar ile poliçede teminat verilmeyen rizikolar ret gerekçesi olabilir.

Sigortalı rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep olmuşsa sigortacı tazminat borcundan kurtulur; ancak aksine sözleşme yoksa sigortalının ihmalinden kaynaklanan zararlar tazmin edilir (TTK m.1429).

Sözleşme yapılırken önemli bir hususun bildirilmemesi veya yanlış bildirilmesi de ret veya indirim sebebi olabilir. Riziko gerçekleştikten sonra ihmal sonucu beyan yükümlülüğü ihlali anlaşılırsa, tazminattan ihmalin derecesine göre indirim yapılır; kast hâlinde ve ihlal ile riziko arasında bağlantı varsa ödeme borcu ortadan kalkar (TTK m.1439).

Sigortacıyla Uyuşmazlık Çıkarsa Ne Yapmalı?

Önce ret veya eksik ödeme gerekçesinin yazılı olarak istenmesi ve ekspertiz raporunun bir örneğinin alınması gerekir. Rapordaki hasar tespiti, amortisman ve eksik sigorta hesabı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Sigorta uyuşmazlıklarında Sigorta Tahkim Komisyonu veya ticaret mahkemesi yolu gündeme gelebilir; seçilecek yol, sigortalının tacir olup olmadığı ve şirketin sisteme üyeliği gibi koşullara göre belirlenir. Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk da ayrıca değerlendirilmelidir.

Süreler kaçırılmamalıdır: sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren 6 yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1420). Kanun zarar sigortalarında ayrıca 10 yıllık bir süre de öngördüğünden (TTK m.1482), iki hükmün ilişkisi somut olayda dikkatle değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşyeri hasarını kaç gün içinde bildirmeliyim?

Kanun gün sayısı vermez; öğrenince gecikmeksizin bildirilmelidir. Poliçede ayrıca bir süre öngörülmüş olabilir (TTK m.1446).

Sigorta şirketi en geç ne zaman ödemeli?

Araştırmalar bitince ve her hâlde ihbardan 45 gün sonra tazminat muaccel olur (TTK m.1427).

Ekspertiz uzarsa avans alabilir miyim?

Araştırmalar 3 ay içinde bitmezse belirlenen hasarın en az yüzde ellisi avans olarak ödenir (TTK m.1427/3).

Geç ödeme için faiz istenebilir mi?

Evet. Tazminat muaccel olunca sigortacı ihtarsız temerrüde düşer ve faizden kurtulma şartları geçersizdir (TTK m.1427).

Mallarım eksik sigortalıysa ne olur?

Aksine sözleşme yoksa sigorta bedelinin gerçek değere oranı kadar tazminat ödenir (TTK m.1462).

Hasar sonrası yaptığım masraflar ödenir mi?

Zararı önlemek veya azaltmak için yapılan makul giderler, faydasız kalsa bile ayrıca ödenir (TTK m.1448).

Çalışanımın ihmaliyle çıkan yangın teminat dışında mı?

Aksine sözleşme yoksa sigortalının ve fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin ihmalinden doğan zararlar tazmin edilir (TTK m.1429).

Teminat dışı olduğunu kim ispatlar?

Rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409).

Sigorta tazminatı için zamanaşımı ne kadar?

Muacceliyetten itibaren 2 yıl, her hâlde rizikodan itibaren 6 yıldır; zarar sigortalarına ilişkin 10 yıllık hüküm saklıdır (TTK m.1420, 1482).