Dolandırıcılık Suçu ve Cezası

Suçun Unsurları

Suçun oluşması için failin hileli bir davranışla mağduru aldatması, mağdurun bu nedenle bir tasarrufta bulunması ve sonuçta zarara uğraması gerekir.

Nitelikli Dolandırıcılık

Suçun; bilişim sistemleri, banka veya kamu kurumları araç edilerek işlenmesi gibi haller nitelikli dolandırıcılık sayılır ve ceza önemli ölçüde artar.

Etkin Pişmanlık

Failin, mağdurun zararını kovuşturma başlamadan önce tamamen gidermesi hâlinde cezada indirim uygulanabilir; kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmezden önce gösterilen etkin pişmanlıkta ise indirim oranı daha sınırlıdır. Bu husus savunma stratejisinde önemli rol oynar.

Hilenin Niteliği

Dolandırıcılıkta aranan hile, mağdurun denetim ve gözetim yeteneğini etkileyecek, onu yanıltacak yoğunlukta olmalıdır. Basit bir yalan veya ödenmeyen borç tek başına dolandırıcılık oluşturmaz; aldatıcı bir düzenin kurulması gerekir.

Bilişim Sistemleri ve Banka Aracılığıyla Dolandırıcılık

Suçun; bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da kamu kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli dolandırıcılıktır ve ceza önemli ölçüde artar. İnternet ve telefon dolandırıcılıkları bu kapsamda değerlendirilir.

Etkin Pişmanlık ve Savunma

Failin, mağdurun zararını kovuşturma başlamadan önce tamamen gidermesi hâlinde cezanın üçte ikisine kadarı; kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmezden önce gidermesi hâlinde ise yarısına kadarı indirilir (TCK m.168). Kastın bulunmadığının veya ilişkinin hukuki bir uyuşmazlıktan ibaret olduğunun ortaya konulması beraatle sonuçlanabilir.

Nitelikli Hâllerde Ağırlaştırılmış Alt Sınır ve 2026 Değişikliği

TCK m.158'de nitelikli dolandırıcılığın cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Ancak maddede beş bent bakımından ağırlaştırılmış bir alt sınır öngörülmüştür: kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak; bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle; tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla; sigorta bedelini almak maksadıyla; kişinin kendisini kamu görevlisi ya da banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması suretiyle. Bu hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Örgütlü ve çok failli işleniş de ayrıca ağırlaştırıcıdır. 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkra uyarınca m.157 ve m.158'deki suçların üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır.

Maddeye 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla dördüncü fıkra eklenmiştir. Buna göre m.157 ve m.158'deki suçlara iştirak, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlıysa, verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Dolandırıcılık suçunun unsurları nelerdir?

Dolandırıcılık 5237 sayılı TCK m.157'de düzenlenmiştir. Suçun oluşması için failin hileli davranışlarla mağduru aldatması, mağdurun bu aldatma nedeniyle malvarlığına ilişkin bir tasarrufta bulunması ve sonuçta kendisinin veya başkasının zararına haksız bir yarar sağlanması gerekir. Bu unsurların birlikte gerçekleşmesi aranır. Aldatma ile ortaya çıkan zarar arasında nedensellik bağı aranır.

Nitelikli dolandırıcılık hangi hâllerde söz konusu olur?

Nitelikli hâller TCK m.158'de sayılmıştır. Suçun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, kamu kurum ve kuruluşlarının araç kılınması, dinî inanç ve duyguların istismarı ya da basın ve yayın araçlarıyla işlenmesi gibi hâller bu kapsamdadır ve öngörülen ceza belirgin biçimde artar.

Dolandırıcılıkta etkin pişmanlık indirimi uygulanır mı?

Evet, uygulanabilir. TCK m.168 uyarınca fail, azmettiren veya yardım eden, soruşturma tamamlanmadan önce mağdurun zararını aynen geri verme ya da tazmin suretiyle tamamen giderirse cezada indirim yapılır. Zararın kovuşturma aşamasında ve hüküm verilmeden önce giderilmesi hâlinde daha düşük oranda indirim söz konusu olur.

Hesabını başkasına kullandıran kişinin cezası nedir?

TCK m.158'e 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla eklenen dördüncü fıkra uyarınca, iştirak yalnızca ödeme aracının veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi ya da araçların başkasına verilmesiyle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilir. Fiil suç olmaktan çıkmaz, indirim sebebi oluşturur.