Bekletici Sorun ve Duruşmanın Ertelenmesi

Bekletici sorun nedir?

Bekletici sorun, görülmekte olan davanın sonucunu doğrudan etkileyecek ancak o mahkemenin görev alanı dışında kalan ya da başka bir yargılamada çözülmesi gereken hukuki meseledir. Mahkeme bu meseleyi kendisi çözmek yerine, yetkili mercinin kararını bekler.

Bekletici sorun kararı bir ara karardır; davayı sona erdirmez, yalnızca yargılamayı geçici olarak duraklatır. İlgili karar kesinleşince dosya kaldığı yerden yürütülür.

Hangi hâllerde bekletici sorun yapılır?

Kanun üç durum saymıştır: hükmün başka bir davaya bağlı olması, idari makamın tespitine bağlı olması ve dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına bağlı olması. Bağlılık kısmen de olabilir.

Uygulamada sıkça karşılaşılan örnekler arasında, tazminat davasında kusuru belirleyecek ceza davasının derdest olması, tapu iptali davasında kadastro tespitine itiraz davasının sürmesi ve alacak davasında sahtelik iddiasının ayrı bir davada incelenmesi sayılabilir.

Tarafa süre verilmesi ve iddiadan vazgeçmiş sayılma

Bir davanın incelenmesi ve sonuçlandırılması başka bir davanın veya idari makamın çözümüne bağlı ise mahkeme, ilgili tarafa görevli mahkemeye veya idari makama başvurması için uygun bir süre verir.

Bu süre içinde başvuru yapılmazsa, ilgili taraf bu husustaki iddiasından vazgeçmiş sayılır ve esas dava hakkında karar verilir. Bu nedenle verilen süre kaçırılmamalı, başvurunun yapıldığı dosyaya belgeyle bildirilmelidir.

Bekletici sorun kararı zorunlu mudur?

Kanun metni bekletme yetkisini takdire bırakmıştır. Ancak hükmün sonucunu doğrudan belirleyecek bir mesele söz konusuysa, mahkemenin bunu beklemeden karar vermesi hukuki dinlenilme hakkı ve gerekçeli karar hakkı bakımından sorun yaratabilir.

Bazı hâllerde bekletme zorunluluğu doğrudan kanundan doğar. Bir hükmün Anayasaya aykırılığı iddiasının ciddi görülmesi ya da yabancı mahkeme kararının tanınmasının beklenmesi gibi durumlarda mahkemenin takdir alanı daralır.

Ceza davasının hukuk davasına etkisi

Ceza yargılaması ile hukuk yargılaması ayrı amaçlar taşır ve ispat ölçütleri farklıdır. Buna karşılık ceza mahkemesinin maddi olayın gerçekleşme biçimine ilişkin kesinleşmiş tespitleri, hukuk hâkimi bakımından önem taşır.

Bu nedenle uygulamada, olayın nasıl gerçekleştiğinin ve failin kim olduğunun ceza dosyasında aydınlanacağı hâllerde ceza davası bekletici sorun yapılır. Buna karşılık beraat kararı, tazminat sorumluluğunun bulunmadığı anlamına gelmez.

Bekletici sorun kararına itiraz edilebilir mi?

Bekletici sorun kararı ara karar niteliğindedir. Ara kararlara karşı bağımsız bir kanun yolu bulunmadığından, bu karara karşı doğrudan istinaf başvurusu yapılamaz.

Karar, esas hüküm birlikte istinaf incelemesine konu edilir. Bekletici sorun yapılmasının hatalı olduğu ya da yapılması gerekirken yapılmadığı iddiası, istinaf dilekçesinde bir istinaf sebebi olarak ileri sürülür.

Bekletme kararının makul olmayan biçimde uzaması hâlinde, makul sürede yargılanma hakkı yönünden değerlendirme yapılabilir. Taraf, bekletici sorun yapılan dosyanın sonucunu düzenli olarak mahkemeye bildirerek dosyanın gereksiz yere beklemesini önlemelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bekletici sorun kararı davayı durdurur mu?

Davayı sona erdirmez; yargılamayı geçici olarak duraklatır. Bekletici sorun yapılan dosyanın sonuçlanmasıyla birlikte dosya yeniden ele alınır ve tahkikat kaldığı yerden sürer.

Ceza davası bekletici sorun yapılmak zorunda mı?

Zorunlu değildir; hâkimin takdirindedir. Ancak olayın oluş biçiminin ve failin ceza dosyasında aydınlanacağı hâllerde bekletici sorun yapılması yerinde olur. Beraat kararı tek başına tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bekletici sorun için verilen süre kaçırılırsa ne olur?

İlgili taraf bu husustaki iddiasından vazgeçmiş sayılır ve esas dava hakkında karar verilir. Bu nedenle başvurunun süresinde yapılması ve dosyaya belgelenmesi gerekir.

Bekletici sorun kararına karşı istinafa gidilebilir mi?

Ara karar olduğu için tek başına istinaf edilemez. Hatalı bekletme veya bekletmeme, esas hükümle birlikte istinaf sebebi olarak ileri sürülür.

Zamanaşımı bekletici sorun süresince işler mi?

Dava açılmasıyla zamanaşımı kesilir ve yargılama süresince yeniden işlemeye başlamaz. Bekletici sorun nedeniyle dosyanın beklemesi, açılmış dava bakımından zamanaşımı riski doğurmaz.