Avukatsız İcra Takibi Başlatılabilir mi?

Avukat Tutma Zorunluluğu Var mı?

Hayır. Mahkemeler ve yargı yetkisi bulunan organlar önünde başkalarına ait hakları takip etmek ve bu işlere ait evrakı düzenlemek yalnızca baroya kayıtlı avukatlara aittir; ancak dava açma yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir (Av.K. m.35/1, 3). Bu kural icra takibi için de geçerlidir.

Kuralın öbür yüzü şudur: avukat olmayan bir yakınınız sizin adınıza takip yürütemez; kendi işinizi ya bizzat ya da bir avukat aracılığıyla takip edebilirsiniz.

Bir istisna şirketler için öngörülmüştür: Türk Ticaret Kanunu'ndaki asgari esas sermayenin beş katı veya daha fazla sermayesi bulunan anonim şirketler ile yüz veya daha fazla üyesi olan yapı kooperatifleri sözleşmeli avukat bulundurmak zorundadır; aykırılık her ay için idari para cezası gerektirir (Av.K. m.35/3).

Takip Talebinde Neler Yazılmalı?

Takip talebinde alacaklının adı, soyadı, ödemenin yapılacağı banka hesap bilgileri, kimlik numarası ve yerleşim yeri; borçlunun adı, soyadı, biliniyorsa kimlik numarası ve yerleşim yeri; alacağın Türk parasıyla tutarı, faizli alacaklarda faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün; senet, senet yoksa borcun sebebi ve seçilen takip yolu gösterilir (İİK m.58).

Alacak bir belgeye dayanıyorsa belgenin aslının veya alacaklının onayladığı, borçlu sayısından bir fazla örneğinin takip talebiyle birlikte icra dairesine verilmesi zorunludur; alacaklıya talebe ve masraflara ilişkin ücretsiz bir makbuz verilir (İİK m.58).

Takibin hangi icra dairesinde açılacağı da önemlidir: para alacaklarında Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki kuralları kıyasen uygulanır ve takibe esas sözleşmenin yapıldığı yerin icra dairesi de yetkilidir. Borçlu yetki itirazını esasa ilişkin itirazıyla birlikte yapar (İİK m.50); yanlış yerde açılan takip bu nedenle gecikebilir.

Hangi Takip Yolu Seçilmeli?

Elinde mahkeme kararı veya kambiyo senedi bulunmayan alacaklının kullandığı yol genel haciz yoluyla ilamsız takiptir. Borçluya gönderilen ödeme emrinde borcun 7 gün içinde ödenmesi istenir (İİK m.60); borçlu da 7 gün içinde itiraz edebilir ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m.62, 66).

Alacak çek, bono veya poliçeye dayanıyorsa kambiyo senetlerine özgü takip yolu seçilebilir. Bu yolda ödeme süresi 10 gün, itiraz ve şikâyet süresi 5 gündür ve borçlunun itirazı icra mahkemesine yapılır; borçlu icra mahkemesinden itirazının kabulüne dair karar getirmedikçe cebri icraya devam edilir (İİK m.168).

Para borcuna ilişkin bir mahkeme kararı varsa ilamlı takip yapılır: borçluya, hükmolunan şeyi 7 gün içinde ödemesi, aksi hâlde cebri icraya geçileceği bildirilen bir icra emri tebliğ edilir (İİK m.32). Yanlış takip yolunun seçilmesi şikâyet ve itirazlara konu olabileceğinden yol seçimi takibin başında dikkatle yapılmalıdır.

Masrafları ve Harçları Kim Öder?

Takip masrafları sonuçta borçluya aittir; ancak alacaklı, yapılmasını istediği işlemin masrafını ve borçlunun yapabileceği itirazın kendisine tebliğ masrafını avans olarak peşin öder ve ilk ödenen paradan masraflarını alabilir (İİK m.59). Kanunda aksi yazılı değilse bütün harç ve masraflar borçluya aittir (İİK m.15).

Harç tutarları Harçlar Kanunu'na bağlı tarifelere göre hesaplanır ve maktu harçlar her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından tutarlar yıldan yıla değişir (492 sayılı Harçlar Kanunu mükerrer m.138). Takibi açmadan önce güncel tarifeyi icra dairesinden veya UYAP üzerinden kontrol etmek gerekir.

Avukatsız takipte borçluya vekâlet ücreti yüklenmez: tarifeye dayanılarak karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti avukata aittir (Av.K. m.164). Alacaklı UYAP üzerinden dosya safahatını ve borçlunun mal, hak ve alacaklarını ücret karşılığında sorgulayabilir; aynı gün aynı dosyada yapılan beş sorgu ücretsizdir ve bu ücret borçluya takip gideri olarak yüklenemez (İİK m.8/a). Sorgulama ayrıntıları için icra dosyasında mal araştırması yazımıza bakabilirsiniz.

Borçlu İtiraz Ederse Ne Yapılır?

Alacak imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış bir borç ikrarı senedine ya da resmî bir belgeye dayanıyorsa, itirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenebilir (İİK m.68). Böyle bir belge yoksa alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açar (İİK m.67).

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazı haksız bulunursa borçlu, alacaklının talebi üzerine hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir; takibinde haksız ve kötüniyetli görülen alacaklı da aynı oranda tazminat ödeyebilir (İİK m.67/2).

Alacak ticari bir işten doğuyorsa itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Dava aşamasında da avukat tutma zorunluluğu bulunmaz (Av.K. m.35/3); ancak delillerin ve sürelerin takibi tamamen alacaklıya kalır.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra takibini internetten başlatabilir miyim?

Evet; takip talebi elektronik ortamda yapılabilir (İİK m.58). Elektronik işlemler UYAP üzerinden yürütülür ve güvenli elektronik imza elle atılan imzayla aynı ispat gücüne sahiptir (İİK m.8/a).

Arkadaşım benim yerime icra takibi yapabilir mi?

Hayır; başkasına ait hakları takip etmek yalnızca baroya kayıtlı avukatlara aittir (Av.K. m.35).

Avukatsız takipte vekâlet ücreti alabilir miyim?

Hayır; tarifeye göre karşı tarafa yüklenen vekâlet ücreti avukata aittir (Av.K. m.164).

Ödediğim takip masraflarını geri alabilir miyim?

Evet; takip masrafları borçluya aittir ve alacaklı ilk ödenen paradan masraflarını alabilir (İİK m.59).

Borçlu itiraz ederse kaç gün içinde dava açmalıyım?

İtirazın iptali davası için itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl (İİK m.67), itirazın kaldırılması için 6 ay içinde başvurulmalıdır (İİK m.68).

UYAP'tan borçlunun mallarını sorgulamak ücretli mi?

Evet; ücret her yıl yeniden değerleme oranında artırılır, ancak aynı gün aynı dosyada beş sorgu ücretsizdir ve ücret borçluya yüklenemez (İİK m.8/a).

Takip talebine senet eklemek zorunlu mu?

Senet yoksa borcun sebebinin yazılması yeterlidir; belge varsa aslı veya onaylı örneği borçlu sayısından bir fazla verilmelidir (İİK m.58).