Yol ve Yemek Yardımı Ücrete Dahil mi?

Yol ve Yemek Yardımı Hukuken Ücret mi?

İş K. m.32/1, genel anlamda ücreti bir kimseye iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlar. Yol ve yemek yardımı ise çoğu zaman bu temel ücretin yanında verilen bir ücret eki veya sosyal yardım niteliğindedir.

Ayrım önemlidir; çünkü bazı hesaplamalarda yalnızca temel (çıplak) ücret, bazılarında ise ek menfaatlerle birlikte giydirilmiş ücret esas alınır. Yargı uygulamasında örneğin fazla çalışma ücreti genellikle çıplak ücret üzerinden hesaplanırken, kıdem tazminatında giydirilmiş ücret esas alınır.

İş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin ücreti ile sözleşme ve kanundan doğan para ile ölçülebilen menfaatlerinin tam olarak ödenmesi zorunludur (İş K. m.32). Ödenmemiş yol ve yemek alacakları da bu kapsamdadır ve ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.

Kıdem Tazminatına Dahil Edilir mi?

Evet. 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca kıdem tazminatına esas ücretin hesabında, temel ücrete ek olarak işçiye sağlanan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur.

Yargı uygulamasında süreklilik gösteren, düzenli olarak ödenen yol ve yemek yardımları bu menfaatler arasında sayılır. Nakit ödenen yemek parası veya yemek kartı yüklemeleri ile nakdi yol yardımının aylık tutarı, kıdem tazminatına esas ücrete eklenir.

İşyerinde toplu yemek verilmesi veya servis sağlanması gibi ayni yardımlarda da bu menfaatin parasal değerinin hesaba katılması gerektiği görüşü uygulamada yaygındır. Ancak yalnızca işin görülmesi için yapılan masraf karşılıkları, işçinin menfaati sayılmadığından farklı değerlendirilebilir.

Yol ve Yemek Yardımı Vergiye Tabi mi?

Kısmen. GVK m.23/8 uyarınca işverence yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaat gelir vergisinden istisnadır; iş yerinde yemek verilmeyen durumlarda ise çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin kanunda belirlenen tutarı aşmayan kısmı istisna kapsamındadır, aşan kısım ücret olarak vergilendirilir.

Ulaşımda da benzer bir ayrım vardır: işçilerin iş yerine toplu olarak gidip gelmesi için işverenin yaptığı taşıma giderleri (servis) istisnadır. Servis verilmiyorsa günlük ulaşım bedelinin belirlenen tutarı aşmayan kısmı, ancak toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarıyla sağlanırsa istisnadır (GVK m.23/10).

Nakit olarak ödenen yol parası istisnadan yararlanmaz ve ücret olarak vergilendirilir. İstisna tutarları her yıl güncellendiğinden, cari yıl tutarı Gelir İdaresi duyurularından kontrol edilmelidir.

SGK Primine Esas Kazanca Girer mi?

5510 sayılı Kanun m.80/1-b, ayni yardımları prime esas kazanca dahil etmez. İş yerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda ise çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin kanunda gösterilen tutara kadar olan kısmı prime tabi tutulmaz; bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.

Bu istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabidir (5510 sayılı Kanun m.80/1-c). Bu nedenle nakit yol parası prime tabidir.

Diğer kanunlardaki prim muafiyetleri SGK bakımından dikkate alınmaz. Bu nedenle bir ödemenin vergiden istisna olması, SGK priminden de istisna olduğu anlamına gelmez; iki rejim ayrı ayrı incelenmelidir.

İşveren Yol ve Yemek Yardımını Kaldırabilir mi?

Tek taraflı olarak kaldıramaz. İş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya iş yeri uygulaması ile oluşan çalışma koşullarında esaslı değişiklik, işçiye yazılı bildirimle yapılabilir ve işçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse işçiyi bağlamaz (İş K. m.22).

Sözleşmede yazılı olmasa bile yıllardır düzenli verilen yol ve yemek yardımı, iş yeri uygulaması hâline gelmiş olabilir. Bu durumda yardımın kaldırılması veya azaltılması da esaslı değişiklik sayılır.

İşçi değişikliği kabul etmezse işveren, değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını yazılı açıklayarak ve bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir; işçi bu durumda iş güvencesi hükümlerine göre dava açabilir. Değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz.

İşçi İçin Kontrol Listesi

Bordronuzu inceleyin: yol ve yemek yardımı ayrı kalem olarak görünüyor mu, nakit mi yoksa kart yüklemesi mi yapılıyor? Bu bilgi, hem kıdem tazminatı hesabı hem de ödenmeyen dönemlerin ispatı için önemlidir.

İşten ayrılırken kıdem tazminatı hesabına yol ve yemek yardımının aylık tutarının eklenip eklenmediğini kontrol edin. Sık yapılan hata, tazminatın yalnızca brüt çıplak ücret üzerinden hesaplanmasıdır.

Yardımın kaldırıldığına ilişkin bir yazı aldıysanız, kabul etmiyorsanız imzalamayın; altı iş günü içinde yazılı kabul olmadıkça değişiklik sizi bağlamaz. Alacaklarınız için beş yıllık zamanaşımı süresini göz önünde tutun.

Sıkça Sorulan Sorular

Yemek parası kıdem tazminatına dahil mi?

Evet, düzenli ödenen yemek yardımı para ile ölçülebilen menfaat olarak kıdem tazminatına esas ücrete eklenir (1475 sayılı Kanun m.14).

Yol parası kıdem tazminatına eklenir mi?

Evet, düzenli yol yardımı da giydirilmiş ücrete dahil edilir (1475 sayılı Kanun m.14).

Nakit yol parası vergiye tabi mi?

Evet, nakden ödenen ulaşım bedeli ücret olarak vergilendirilir; istisna yalnız toplu taşıma kartı veya bileti şeklinde sağlanan ödemelerde uygulanır (GVK m.23/10).

Yemek kartı vergiden istisna mı?

İş yerinde yemek verilmiyorsa günlük yemek bedelinin kanunda belirlenen tutarı aşmayan kısmı istisnadır, aşan kısım vergilendirilir (GVK m.23/8).

Yol yardımı SGK primine tabi mi?

Nakdi ödenen yol yardımı prime esas kazanca tabidir (5510 sayılı Kanun m.80).

İşveren yemek yardımını kesebilir mi?

Esaslı değişiklik sayıldığından işçinin altı iş günü içinde yazılı kabulü olmadan kesemez (İş K. m.22).

Servis verilmesi ücret sayılır mı?

Servis hizmeti gelir vergisinden istisnadır (GVK m.23/10); kıdem hesabında dikkate alınıp alınmayacağı uygulamada somut olaya göre değerlendirilir.

Ödenmeyen yemek parası için zamanaşımı kaç yıl?

Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır (İş K. m.32).

Fazla mesai hesabına yol ve yemek eklenir mi?

Yargı uygulamasında fazla çalışma ücreti genellikle çıplak ücret üzerinden hesaplanır; yol ve yemek yardımı eklenmez.