İYUK m. 7 uyarınca dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür; süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Süre geçirildikten sonra açılan dava, esasa girilmeksizin süre yönünden reddedilir.
Kural: idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gün. Özel kanunlardaki farklı süreler saklıdır; kamulaştırmada, ihale mevzuatında ve ivedi yargılamada ayrı süreler işler.
Süre hesabında bildirimin yapıldığı gün sayılmaz, izleyen günden başlanır; sürenin son günü tatile rastlarsa, süre tatili izleyen ilk iş gününün mesai bitimine uzar.
Dava öncesi ilk iş, uygulanacak sürenin doğru tespitidir; özel kanun hükmü varsa genel süre geçerli olmaz.
Süre tablosu, dava dilekçesinin ilk sayfasına not düşülmelidir; vekil değişikliklerinde en sık kayıp bu hesapta yaşanır.
İdari işlemlerde süre, işlemin usulüne uygun yazılı bildirimiyle (tebliğ) başlar; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde son ilan tarihini izleyen günden itibaren işler.
Tebliğ edilmeyen işlemlerde öğrenme tarihi esas alınabilir; ancak öğrenmenin kapsamı, işlemin içeriğini bilmeye yetecek düzeyde olmalıdır.
Tebligatın usulsüzlüğü iddiası, süre tartışmasının kalbidir; tebliğ evrakındaki eksiklikler öğrenme tarihine dönüşü sağlar.
İdareye yapılan başvurular süreyi şekillendirir: m. 10'da bir işlem tesis ettirme başvurusunda altmış günlük cevap süresi ve zımni ret; m. 11'de ise işlemin kaldırılması için üst makama başvuru, işlemeye başlamış süreyi durdurur.
Bu mekanizmaların yanlış kullanımı süre kaybının en sık nedenidir; hangi maddenin işletildiği dilekçede açıkça kurgulanmalıdır.
Zımni ret hâlinde sürenin başlangıcı, altmış günlük cevap süresinin bitimini izleyen gündür; cevap sonradan gelirse yeni değerlendirme gerekir.
Düzenleyici işleme karşı süre geçmiş olsa bile; uygulama işlemi üzerine, uygulama işlemiyle birlikte dayanak düzenleyici işlemin de iptali istenebilir (m. 7/4).
Bu imkân; yönetmelik, tarife ve plan gibi genel işlemlerin, yıllar sonra dahi somut uygulamayla birlikte denetlenmesini sağlar.
Dilekçede her iki işlemin de açıkça dava konusu yapıldığı gösterilmelidir; yalnız uygulama işlemine hasredilen dava, dayanak denetimini dışarıda bırakır.
Dava açma süresi kamu düzenindendir: hâkim resen gözetir, tarafların anlaşmasıyla uzatılamaz; sürenin kaçırılması davanın süre aşımı yönünden reddine yol açar.
İdari eylemlerde (m. 13) ve tam yargıda ayrı süre kurguları vardır; işlemin mi eylemin mi dava edildiği, sürenin doğru hesaplanmasının ilk sorusudur.
Adli tatil ve mali tatil dönemlerinin süreye etkisi de her davada ayrıca kontrol edilmelidir; bazı sürelerde uzama hükümleri işler.
Ret kararı üzerine aynı işleme karşı yeniden dava açılamaz; ancak yeni bir işlem tesis edilirse yeni süre doğar.
E-tebligatlarda sürenin, mevzuattaki okunmuş sayılma kurallarına göre başladığı unutulur; sistem kayıtları alınmadan hesap yapılmamalıdır.
Üst makama başvuru (m. 11) süreyi durdurur, yeniden başlatmaz: kalan gün hesabı yapılmadan cevabın beklenmesi tipik bir tuzaktır.
Görevsiz yargı yerine süresinde açılan dava, görev yönünden reddedilse dahi kanundaki koşullarla süreyi korur; ancak buna güvenmeden nitelendirme baştan doğru yapılmalıdır. Harç ve gider kalemlerini ayrı ayrı görmek için dava harcı ve gider hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Ruhsat taleplerinin reddinde de dava açma süresinin başlangıcı önem taşır; buna örnek olarak silah ruhsatı reddine karşı dava incelenebilir. Sınav işlemlerine karşı açılacak davalarda süreler genel kuraldan farklı işleyebildiğinden, sınav sonucuna itiraz başlığındaki açıklamalar ayrıca gözden geçirilmelidir.
İdare mahkemelerinde 60, vergi mahkemelerinde 30 gündür; özel kanunlardaki süreler saklıdır.
Yazılı bildirimi (tebliği) izleyen günden; ilanı gereken işlemlerde son ilan tarihini izleyen günden başlar.
İYUK m. 11 başvurusu işlemeye başlamış süreyi durdurur; ret veya zımni ret üzerine kalan süre işlemeye devam eder.
Dava, esasa girilmeden süre aşımından reddedilir; süre kamu düzenindendir ve resen gözetilir.
Uygulama işlemi üzerine, uygulama işlemiyle birlikte dayanak düzenleyici işlemin iptali istenebilir.
İptal, tam yargı ve itiraz süreçlerinde destek için bize ulaşın.