Miras veya bağış yoluyla intikal eden mallar veraset ve intikal vergisine tabidir. Mirasçılar, kanunda öngörülen süre içinde ilgili vergi dairesine beyanname vermek ve tahakkuk eden vergiyi taksitlerle ödemekle yükümlüdür. Miras kalan taşınmazın devri için vergi ilişiğinin kesilmiş olması, bankadaki paraların tevkifatsız ödenmesi için de verginin ödendiğine dair tasdikname aranır.
Yükümlü, miras veya bağış yoluyla mal edinen kişilerdir: yasal ve atanmış mirasçılar ile vasiyet alacaklıları.
Beyanname, ölüm tarihini izleyen kanuni süre içinde verilir; yurt dışında bulunma gibi hâllerde süreler farklı işler. Süre kaçırılırsa usulsüzlük cezası ve gecikme faizi doğar.
Matrah, intikal eden malların vergi değeridir: taşınmazlarda emlak vergisi değeri, menkul kıymetlerde borsa veya rayiç değer esas alınır.
Kanunda mirasçılara tanınan istisna tutarları vardır ve bu tutarlar her yıl güncellenir; ayrıca ev eşyası ve bazı intikaller için özel istisnalar öngörülmüştür.
Vergi, artan oranlı tarifeye göre hesaplanır; miras yoluyla intikallerde uygulanan oranlar, ivazsız (bağış) intikallere göre daha düşüktür.
Vergi, kanunda belirlenen dönemlerde taksitler hâlinde ödenir. Bu uzun ödeme süresi, mirasçılar için önemli bir kolaylıktır.
Taksit dekontlarına ödemenin hangi mirasçı adına yapıldığı yazılmalıdır; her mirasçının tahakkuku ayrı izlendiğinden karışıklık gecikme faizine yol açabilir.
Ana, baba, eş ve çocuklardan bir kişiye yapılan ivazsız (bağış) intikallerde vergi, ivazsız intikallere ilişkin tarifedeki oranların yarısı uygulanarak hesaplanır; evlatlıktan evlat edinene yapılan intikaller bu indirimin dışındadır (7338 sayılı Kanun m.16).
Beyanname süresi, mirasbırakanın ve mirasçının ölüm tarihinde Türkiye’de mi yoksa yurt dışında mı bulunduğuna göre değiştiğinden, her mirasçı için bu durum beyan öncesinde tespit edilmelidir.
Beyanname öncesinde her taşınmaz için belediyeden emlak vergisi değerini gösteren yazı alınmalı; değerin hatalı bildirilmesi sonradan düzeltme ve ek tarhiyat doğurabilir.
Mirasçılar adına intikal tescili verginin tahakkuku beklenmeksizin yapılır; ancak intikal eden taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe taşınmazın devri yapılamaz ve üzerinde ayni hak tesis edilemez; tapu memurları vergi dairesince verilmiş ilişik kesme belgesi olmaksızın devir işlemi yapamaz (7338 sayılı Kanun m.19).
Banka hesaplarındaki paraların mirasçılara ödenmesi için de bankalar verginin ödendiğine dair tasdikname ister; tasdikname ibraz edilmezse banka, veraset yoluyla intikallerde istihkakın %5’i oranında tevkifat yaparak bakiyeyi ödeyebilir (7338 sayılı Kanun m.17). Bu nedenle beyan süreci, paylaşmanın fiilî ön şartıdır.
Beyandan sonra terekede yeni mal ortaya çıkarsa ek beyanname verilir; eksik beyan, vergi ziyaı cezasına yol açabilir.
Mirasın reddi hâlinde yükümlülük doğmaz; reddin belgelenmesi vergi dairesine sunulmalıdır.
Mirasbırakan adına açılmış hesaplar için bankalara toplu sorgu yapılması, ek beyan ihtiyacını baştan ortaya çıkarır ve ceza riskini azaltır.
Terekeye ait bir alacak ancak dava yoluyla tahsil edilebilecekse, beyan yükümlülüğünün hangi aşamada doğacağı vergi dairesiyle ayrıca netleştirilmelidir.
Beyannamede banka hesapları, araçlar ve şirket payları ayrı kalemler hâlinde gösterilmeli; yalnız taşınmazların bildirilmesi eksik beyana yol açar.
Vergi tamamen ödenip ilişik kesilmeden miras kalan taşınmazın devri yapılamayacağı için, satış veya paylaşma planı yapılırken vergi süreci en başa alınmalıdır.
İstisna tutarları ve tarife her yıl güncellendiğinden, güncel oranlar Gelir İdaresi duyurularından teyit edilmelidir.
Terekede borç varsa, borçların matrahtan indirilmesi mümkündür; borç belgelerinin beyana eklenmesi vergi yükünü azaltır.
Beyannameyi tek mirasçı verecekse diğerlerinin kimlik ve pay bilgileri kontrol edilmelidir; hatalı pay bildirimi herkesin tahakkukunu etkiler.
Tahakkuk eden vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir (7338 sayılı Kanun m.19); taksit tarihleri her mirasçı için ayrı izlenmelidir.
Tahakkuk eden vergiye karşılık 6183 sayılı Kanun m.10’da yazılı türden (5. bentteki menkul mallar hariç) teminat gösterilirse, vergi tamamen ödenmeden de intikal eden taşınmazların bir kısmının veya tamamının devrine izin verilebilir (7338 sayılı Kanun m.19).
Taşınmaz içeren terekelerde tapu kayıtlarının ve şerhlerin güncel örneği alınmalı; devir kısıtlamaları önceden görülmelidir. Vergisi ödenen taşınmazın ileride elden çıkarılması hâlinde doğabilecek yükümlülükler, miras kalan evin satışında vergi yazısında ayrıca açıklanmıştır.
Miras veya bağış yoluyla mal edinen kişiler: yasal ve atanmış mirasçılar ile vasiyet alacaklıları.
Ölüm tarihini izleyen kanuni süre içinde; yurt dışı gibi hâllerde süreler farklı işler.
İntikal eden malların vergi değeri üzerinden artan oranlı tarifeye göre; miras yoluyla intikallerde oranlar bağışa göre daha düşüktür.
Mirasçılar adına intikal tescili vergi tahakkuku beklenmeksizin yapılır; taşınmazın devri için ise vergi dairesinden alınacak ilişik kesme belgesi gerekir. Bankalar da tasdikname ister, tasdikname yoksa %5 tevkifat yaparak ödeme yapabilir (7338 sayılı Kanun m.17, m.19).
Ek beyanname verilir; eksik beyan vergi ziyaı cezasına yol açabilir.
Tereke, paylaşma ve mirasçılık işlemlerinde destek için bize ulaşın.
Telefon hattımız, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücretlendirilen 1 saatlik danışmanlık randevuları içindir (Avukatlık Kanunu m.164). Görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirir, izlenecek yolu açıkça konuşuruz. Danışmanlık ücreti hakkında