Miras yoluyla edinilen evin satışından doğan kazanç, ivazsız edinim olduğu için 5 yıl kuralına bağlı değer artış kazancı vergisinin dışındadır (GVK mük. m.80/6). Ancak mirasçıların veraset ve intikal vergisi beyannamesini ölümden itibaren 4 ay içinde vermesi ve eve düşen vergiyi satıştan önce tamamen ödemesi gerekir (VİVK m.9, 19).
GVK mükerrer m.80/6 uyarınca taşınmazların iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazancıdır; ancak hüküm “ivazsız olarak iktisap edilenler hariç” ifadesini açıkça içerir. Miras yoluyla edinim ivazsız bir edinim olduğundan, mirasçının bu evi satmasından doğan kazanç bu bent kapsamında vergilendirilmez.
Bu kural, satışın ölümden kısa süre sonra yapılması hâlinde de geçerlidir. Murisin evi ne zaman ve hangi bedelle aldığı, mirasçı yönünden değer artışı kazancı hesabında belirleyici değildir.
Değer artışı kazancı vergisinin söz konusu olmaması, satışla ilgili diğer mali yükümlülüklerin de ortadan kalktığı anlamına gelmez. Veraset ve intikal vergisi ile tapu işlemlerindeki harç yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Mirasçılardan biri, diğer mirasçıların paylarını bedel ödeyerek satın alırsa, bu paylar artık miras yoluyla değil ivazlı olarak edinilmiş olur. Bu payların edinim tarihinden itibaren 5 yıl içinde satılması hâlinde, bu kısma ilişkin kazanç GVK mükerrer m.80/6 kapsamında değer artışı kazancı sayılabilir.
Kanunda “elden çıkarma” kavramı yalnız satışla sınırlı değildir; bir ivaz karşılığında devir ve temlik, trampa, takas, kamulaştırma ve şirkete sermaye olarak koyma da elden çıkarma sayılır (GVK mük. m.80).
Bu nedenle ortaklığın giderilmesi veya payların birbirine devri gibi işlemler planlanırken, hangi payın miras yoluyla, hangisinin satın alma yoluyla edinildiği ayrı ayrı kayda geçirilmeli ve satış zamanlaması buna göre değerlendirilmelidir.
VİVK m.9 uyarınca ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de bulunuyorsa beyanname ölüm tarihini izleyen 4 ay içinde verilir. Mirasçılar yurt dışındaysa bu süre 6 aydır; ölüm yurt dışında gerçekleşmişse mirasçının bulunduğu yere göre 4, 6 veya 8 aylık süreler uygulanır.
Verginin matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerleridir ve taşınmazlar emlak vergisine esas değerle değerlenir (VİVK m.10). Murisin belgeye dayanan borçları ile cenaze giderleri beyannamede gösterilmek şartıyla matrahtan düşülebilir (VİVK m.12).
Beyanname her mirasçı için ayrı ayrı verilebileceği gibi müştereken de verilebilir (VİVK m.8). Kanunda belirli yakın akrabalar için istisna tutarları bulunur; bu tutarlar her yıl güncellendiğinden beyan öncesinde güncel değer kontrol edilmelidir.
VİVK m.19 uyarınca intikal eden taşınmazın mirasçılar adına tescili, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeden yapılır. Ancak intikal eden taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz ve üzerinde ayni hak kurulamaz.
Tapu müdürlükleri, vergi dairesinden alınmış ilişik kesme belgesi olmadan devir işlemi yapamaz; aksi hâlde tapu memurları vergiden mükelleflerle birlikte müteselsilen sorumlu olur. Uygulamada satış öncesinde vergi dairesinden bu belgenin alınması zorunlu bir adımdır.
Mükellefler, vergiye karşılık kanunda sayılan türden teminat göstererek taşınmazın bir kısmının veya tamamının devrine izin alabilir (VİVK m.19). Bu yol, alıcının beklediği ve satış bedelinin vergiyi ödemekte kullanılacağı durumlarda pratik bir çözüm olabilir.
VİVK m.19 uyarınca veraset ve intikal vergisi, tahakkukundan itibaren 3 yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte, toplam 6 taksitte ödenir. Ancak satılacak eve düşen vergi, devirden önce tamamen ödenmelidir.
Satış sırasında tapu harcı ayrıca doğar; oranı ve hangi tarafça ödeneceği Harçlar Kanunu tarifesine göre belirlenir; uygulamada hem alıcı hem satıcı adına ayrı harç tahakkuk eder. Harç tutarı ve bildirilen satış bedeli, güncel mevzuata ve beyan edilen değere göre değişebileceğinden tapu randevusu öncesi kontrol edilmelidir.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınmadan ve intikal işlemi yapılmadan satış yapılamaz. Mirasçılardan biri satışa katılmıyorsa, paylı veya elbirliği mülkiyetin durumuna göre ortaklığın giderilmesi yolu gündeme gelir.
En sık hata, veraset ve intikal vergisi beyannamesini 4 aylık sürede vermemektir; geç beyan cezai sonuçlar doğurabilir. Satış planı olsun olmasın, beyan süresi ölüm tarihinden itibaren işler.
İkinci hata, bir mirasçının diğerlerinin payını satın aldıktan kısa süre sonra evi satmasıdır. Satın alınan paylar ivazlı edinim sayıldığından, bu kısım için 5 yıllık değer artış kazancı kuralı gündeme gelebilir.
Üçüncü hata, satış günü ilişik kesme belgesinin hazır olmamasıdır. Vergi dairesinden belgenin önceden alınması, tapu randevusunun ertelenmesini önler.
Miras ivazsız edinim olduğundan değer artış kazancı vergisi doğmaz (GVK mük. m.80/6).
Satın aldığınız pay ivazlı edinim sayılır; 5 yıl içinde satılırsa o kısım için değer artış kazancı gündeme gelebilir (GVK mük. m.80/6).
Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’deyse ölümü izleyen 4 ay içinde (VİVK m.9).
Evet, tahakkuktan itibaren 3 yılda, mayıs ve kasım aylarında toplam 6 taksitte ödenir (VİVK m.19).
Eve düşen vergi tamamen ödenmedikçe devir yapılamaz; teminat gösterilerek izin alınabilir (VİVK m.19).
Taşınmazlar emlak vergisine esas değerle değerlenir (VİVK m.10).
Belgeye dayanan borçlar ve cenaze giderleri beyannamede gösterilirse matrahtan düşülür (VİVK m.12).
Evet, ölüm Türkiye’de ise yurt dışındaki mirasçı için süre 6 aydır (VİVK m.9).
Tapu harcı Harçlar Kanunu tarifesine göre alınır; uygulamada alıcı ve satıcı adına ayrı ayrı tahakkuk eder, güncel oran işlem öncesi kontrol edilmelidir.
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Değerli konut vergisi kimlerden alınır? Bina vergi değeri eşiği, tek.
Devamını oku ›MakaleKripto kazancında özel vergi hükmü yokluğu, değer artışı tartışması,.
Devamını oku ›MakaleMiras yoluyla intikal eden mallar veraset ve intikal vergisine.
Devamını oku ›