Ticari işletme rehni, işletmenin zilyetliği devredilmeden bir borca teminat olarak rehnedilmesine imkân tanır. Rehin, rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Siciline tescil edilmesiyle kurulur ve işletmenin faaliyetini sürdürmesine engel olmaz.
Taşınır rehninde kural teslim olsa da, ticari işletme rehni işletmenin teslimi olmaksızın kurulabilir. Böylece işletme sahibi, üretim ve ticari faaliyetini sürdürürken işletmeyi teminat olarak gösterebilir.
Ticari işletmenin tamamı üzerinde rehin kurulduğunda, rehnin kuruluşu anında işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş ticaret unvanı, işletme adı, menkul işletme tesisatı ve sınai haklar gibi her türlü varlık rehnedilmiş sayılır (6750 sayılı Kanun m.5/2). Uyuşmazlıkların önlenmesi için rehne konu varlıkların rehin sözleşmesinde ve sicil kaydında açıkça gösterilmesi yerinde olur.
Rehin hakkı, yazılı (imzaları noterce onaylı veya sicil yetkilisi huzurunda imzalanmış) ya da güvenli elektronik imzalı rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Siciline tescil edilmesiyle kurulur; ticari işletme rehni ayrıca ticaret siciline bildirilir (6750 sayılı Kanun m.4 ve m.5/2). Tescil kurucu niteliktedir ve rehnin üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesini de sağlar (m.9).
İşletme sahibi, rehnin kapsamındaki değerleri koruma ve işletmenin değerini düşürmeme yükümlülüğü altındadır. Alacaklı ise borç ödenmediğinde rehnin paraya çevrilmesi yoluyla alacağını tahsil edebilir.
Borç ödenmezse rehin, icra yoluyla paraya çevrilir. Rehin sözleşmesinin kapsamının doğru belirlenmesi, tescil işlemleri ve uyuşmazlıkların yönetimi ticaret hukuku avukatı desteğiyle yürütülmelidir.
Borçlunun temerrüde düşmesi hâlinde alacaklının önünde birden fazla seçenek bulunur. Alacaklı, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatarak rehinli değerlerin satışını isteyebilir. 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ayrıca borç ödenmediğinde alacaklıya; rehinli taşınırın mülkiyetinin devrini talep etme, alacağını varlık yönetim şirketine devretme, kiralama ve lisans hakkını kullanma gibi imkânlar tanımıştır. Hangi yolun seçileceği teminatın niteliğine göre değişir. Seçilecek yolun, işletmenin faaliyetini sürdürebilmesi ve alacağın tahsil hızı üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu yollar doğrudan 6750 sayılı Kanunun 14. maddesinde düzenlenmiştir. Mülkiyetin devri yolu yalnız birinci derece rehin alacaklısına tanınmış olup icra dairesinden istenir; rehinli taşınırın Kanunun 13. maddesi uyarınca belirlenen değeri birinci derece alacaklının toplam alacağından fazlaysa, aradaki farktan diğer derecelerdeki alacaklılara karşı birinci derece alacaklı ile rehin veren müteselsilen sorumludur. Rehnin paraya çevrilmesi yolunda ise satış ve ihale işlemlerine karşı icra mahkemesine başvurulabilir. Rehinli alacaklıların birden fazla olduğu hâllerde derece ve sıra ilişkisi ayrıca önem kazanır ve paylaşım buna göre yapılır.
Ticari işletme rehninden doğan uyuşmazlıklar ticari nitelikte olduğundan asliye ticaret mahkemesinde görülür. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından, ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık rehnin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipte, icra işlemlerine yönelik şikâyet ve itirazlar icra mahkemesinin görev alanına girer. Doğru merciin seçilmesi, süre kaybını ve usulden ret sonucunu önler. Tarafların geçerli bir yetki sözleşmesi yapmış olması hâlinde, kararlaştırılan mahkeme de uyuşmazlığı çözmeye yetkili hâle gelir.
Uygulamada en çok tartışılan konu, rehnin kapsamının belirlenmesidir. Sözleşmede ve sicilde açıkça gösterilmeyen unsurlar bakımından kapsam tartışması doğabilir ve alacaklı beklediği teminattan yoksun kalabilir. İşletmenin devri, unvan değişikliği veya rehinli değerlerin yenilenmesi hâllerinde sicil kaydının güncellenmemesi de sık görülen bir eksikliktir. Rehinli taşınırın alacaklının bilgisi dışında devredilmesi ise hukuki sorumluluğun yanında cezai sonuçlar da doğurabilir. Sözleşme hazırlanırken rehne konu unsurların ayrıntılı biçimde listelenmesi ve düzenli olarak güncellenmesi yerinde olur. Böylece hem teminatın kapsamı hem de tarafların yükümlülükleri açık biçimde ortaya konulmuş olur.
Evet. Taşınır rehninde kural teslim olsa da, ticari işletme rehni işletmenin teslimi olmaksızın kurulabilir. Böylece işletme sahibi, üretim ve ticari faaliyetini sürdürürken işletmeyi teminat olarak gösterebilir (6750 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat).
İşletmenin tamamı rehnedildiğinde, rehnin kuruluşu anında işletmenin faaliyetine tahsis edilmiş ticaret unvanı, işletme adı, menkul işletme tesisatı ve sınai haklar gibi her türlü varlık rehnedilmiş sayılır (6750 sayılı Kanun m.5/2). Varlıkların rehin sözleşmesinde ve sicil kaydında açıkça gösterilmesi, kapsam tartışmalarını önler.
Rehin hakkı, rehin sözleşmesinin Rehinli Taşınır Siciline tescil edilmesiyle kurulur; ticari işletme rehni ayrıca ticaret siciline bildirilir. Tescil kurucu niteliktedir; tescil edilmeyen rehin doğmaz ve üçüncü kişilere karşı da ileri sürülemez (6750 sayılı Kanun m.4, m.5/2 ve m.9).
Ticari işletme rehni, teminat sözleşmeleri ve uyuşmazlıklarında hukuki destek için bize ulaşın.
Telefon hattımız, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücretlendirilen 1 saatlik danışmanlık randevuları içindir (Avukatlık Kanunu m.164). Görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirir, izlenecek yolu açıkça konuşuruz. Danışmanlık ücreti hakkında