Terekenin Resmî Defterinin Tutulması

Resmî Defter Ne İşe Yarar?

TMK m.619 uyarınca mirası reddetme hakkı olan her mirasçı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Resmî defter, mirasbırakanın malvarlığı ile borçlarının sulh mahkemesi eliyle tespit edildiği resmî bir dökümdür.

Bu yol, özellikle mirasbırakanın borçlarının bilinmediği veya terekenin borca batık olup olmadığının anlaşılamadığı hâllerde işe yarar. Mirasçı, tabloyu görmeden mirası reddetmek ya da kayıtsız şartsız kabul etmek zorunda kalmaz; önce tam listeyi görüp sonra karar verir.

Mirasçılardan birinin defter tutma istemi diğer mirasçılar hakkında da etkili olur (TMK m.619/3). Bu nedenle bir mirasçının başvurusu, bütün mirasçıların yararlanacağı bir tespit sürecini başlatır.

Resmî Defter Kaç Gün İçinde ve Nereden İstenir?

Defter tutma, mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden istenir (TMK m.619/2). Mirasın reddi sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapıldığından, defter talebi de aynı şekilde yapılabilir (TMK m.609).

Bir aylık süre, üç aylık ret süresinden kısadır (TMK m.606). Bu nedenle ölüm haberinden sonra borç durumu belirsiz olan mirasçıların öncelikle resmî defter süresini takip etmesi gerekir; bu süre kaçırılırsa ret imkânı devam etse bile resmî defter yolu kapanabilir.

Defter tutma sürecinde ancak zorunlu yönetim işleri yapılabilir (TMK m.624). Mirasçının tereke mallarını satması veya kendisine maletmesi, ileride ret hakkını kaybettirebilecek davranışlardır (TMK m.610).

Defter Nasıl Düzenlenir, Alacaklılar Nasıl Çağrılır?

Resmî defter sulh mahkemesi tarafından düzenlenir ve terekenin aktif ve pasifleri takdir edilen değerleriyle deftere yazılır (TMK m.620). Mirasbırakanın malî durumu hakkında bilgisi olan herkes mahkemenin istediği bilgiyi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, mirasbırakanın alacaklıları ve borçlularını bir ay arayla iki defa yapılacak ilanla alacak ve borçlarını bildirmeye çağırır. Bildirim süresi ikinci ilandan başlayarak en az bir aydır (TMK m.621). Resmî kayıtlardan veya mirasbırakanın belgelerinden anlaşılan alacak ve borçlar ise deftere doğrudan geçirilir (TMK m.622).

İlanda belirtilen sürenin dolmasıyla defter tutma sona erer ve defter en az bir aylık süre içinde ilgililerce incelenebilir. Giderler terekeden, tereke yetmezse defter tutulmasını isteyen mirasçılardan karşılanır (TMK m.623).

Defter Tamamlanınca Mirasçı Ne Karar Verir?

İnceleme süresi bittikten sonra her mirasçı, mahkemece bir ay içinde beyanda bulunmaya çağrılır (TMK m.626). Mahkeme gerektiğinde ek süre de verebilir.

Mirasçı bu süre içinde dört seçenekten birini beyan edebilir: mirası reddetmek, resmî tasfiye istemek, mirası deftere göre kabul etmek veya kayıtsız şartsız kabul etmek (TMK m.627).

Süresi içinde hiçbir beyanda bulunmayan mirasçı, mirası tutulan deftere göre kabul etmiş sayılır (TMK m.627/2). Yani sessiz kalmak, kanun gereği deftere göre kabul sonucunu doğurur.

Deftere Göre Kabulde Sorumluluk Nasıl Sınırlanır?

Resmî deftere göre kabul edilen miras, mirasçıya yalnızca deftere yazılmış borçlarla geçer (TMK m.628). Ancak mirasçı bu borçlardan hem tereke malları hem de kendi malvarlığıyla sorumludur; sorumluluk borç listesi bakımından sınırlıdır, tutar bakımından değil.

Alacağını süresinde yazdırmayan alacaklılara karşı mirasçı, ne kişisel mallarıyla ne de terekeden kendisine geçen mallarla sorumlu tutulabilir (TMK m.629). Alacaklının kusuru olmadan yazdıramadığı alacaklar için ise mirasçı zenginleşmesi ölçüsünde sorumlu kalır.

Mirasbırakanın kefaletten doğan borçları defterde ayrı yere yazılır ve bu borçlar için mirasçının sorumluluğu, terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesinde kefalet alacaklısına düşecek miktarla sınırlıdır (TMK m.630).

Resmî Defter Sürecinde Dikkat Edilecekler

Ölüm tarihinden itibaren takvimi hemen çıkarın: resmî defter için bir ay, mirasın reddi için üç ay. Sürelerin başlangıcı, mirasçının ölümü öğrendiği tarihe göre değişebileceğinden bu tarihi belgeleyin.

Defter sürecinde tereke mallarına dokunmayın; araç satmak, hesaptaki parayı çekip harcamak gibi işlemler zorunlu yönetim sınırını aşar ve ret hakkını tehlikeye sokabilir. Bildiğiniz borçları ise mahkemeye bildirmek zorundasınız (TMK m.620/3).

Defter tamamlandığında beyan süresini kaçırmayın. Tereke açıkça borca batıksa ret veya resmî tasfiye, değilse deftere göre kabul daha uygun olabilir; sessiz kalmak deftere göre kabul anlamına gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Terekenin resmî defteri kaç gün içinde istenmelidir?

Mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden istenmelidir (TMK m.619).

Resmî defter talebi hangi mahkemeye yapılır?

Sulh hâkimine yapılır; defter sulh mahkemesi tarafından düzenlenir (TMK m.619 ve m.620).

Kardeşim resmî defter istedi, benim de başvurmam gerekir mi?

Mirasçılardan birinin defter tutma istemi diğer mirasçılar hakkında da etkili olur (TMK m.619/3).

Alacaklılar resmî deftere nasıl dahil edilir?

Sulh mahkemesi bir ay arayla iki kez ilan yapar; bildirim süresi ikinci ilandan itibaren en az bir aydır (TMK m.621).

Defter bitince karar vermek için ne kadar sürem var?

İnceleme süresinden sonra mahkeme her mirasçıyı bir ay içinde beyanda bulunmaya çağırır (TMK m.626).

Beyanda bulunmazsam ne olur?

Süresinde beyanda bulunmayan mirasçı mirası deftere göre kabul etmiş sayılır (TMK m.627).

Deftere göre kabulde hangi borçlardan sorumlu olurum?

Yalnızca deftere yazılmış borçlardan, hem tereke hem kendi malvarlığınızla sorumlu olursunuz (TMK m.628).

Deftere yazılmayan bir alacaklı sonradan gelirse ödemek zorunda mıyım?

Kural olarak hayır; ancak alacaklı kusuru olmadan yazdıramamışsa zenginleşmeniz ölçüsünde sorumlu kalırsınız (TMK m.629).

Resmî defterin masrafını kim öder?

Giderler terekeden ödenir; tereke yetmezse defter tutulmasını isteyen mirasçılardan alınır (TMK m.623).