Haksız yere yapılan tarımsal destekleme ödemeleri, 5488 sayılı Tarım Kanunu m.23 uyarınca ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.51’de belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faiziyle birlikte geri alınır. Aynı madde uyarınca idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç olmak üzere, haksız yararlandığı tespit edilen üreticiler beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmaz.
5488 sayılı Kanun m.23, haksız ödemelerin geri alınmasını ve hak mahrumiyetini düzenler. Maddeye göre haksız yere yapılan destekleme ödemeleri, ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun m.51’de belirtilen gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faizi ile birlikte, anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır.
Aynı maddede, haksız ödemenin yapılmasında ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişilerin geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulacağı belirtilmiştir. Bu düzenleme, sorumluluğu yalnızca ödemeyi alan üretici ile sınırlamaz.
Geri alma işlemi, hukuki niteliği itibarıyla idari bir işlemdir. Alacağın 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilecek olması, işlemin idari yargı denetimine tabi olma niteliğini değiştirmez.
Haksızlık genellikle beyan edilen arazi, ürün deseni, hayvan varlığı veya belge içeriği ile fiilî durum arasındaki uyumsuzluğun denetimle tespiti üzerine gündeme gelir. Tespit tutanağının içeriği, sonraki idari işlemin sebep unsurunu oluşturur.
İdari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler bakımından kanun ayrık bir düzenleme öngörmüştür; bu hâlde beş yıllık destekleme yasağı uygulanmaz. Ödemenin geri alınması ise idari hata hâlinde de gündeme gelebilir.
Müşterek sorumluluk kuralı nedeniyle, belgeyi düzenleyen kooperatif, birlik veya meslek mensubu hakkında da işlem tesis edilebilir. Bu kişiler bakımından da menfaat ilişkisi bulunduğundan, geri alma işlemine karşı ayrıca dava açılabilir.
5488 sayılı Kanun m.23’ün ikinci fıkrası uyarınca, idari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç olmak üzere, destekleme ödemelerinden haksız yere yararlandığı tespit edilen üreticiler beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmaz.
Bu yaptırım, geri alma işleminden ayrı ve ek bir sonuçtur. Bu nedenle dava dilekçesinde yalnızca geri alma değil, hak mahrumiyetine ilişkin işlem de ayrıca dava konusu yapılmalıdır.
Yasağın başlangıç tarihi ve kapsamı, işlemin tebliğ edilen metninde açıkça gösterilmelidir. Belirsiz biçimde tesis edilen işlemler, konu unsuru bakımından hukuka aykırılık iddiasına dayanak yapılabilir.
Geri alma ve hak mahrumiyeti işlemlerine karşı 2577 sayılı Kanun m.7 uyarınca yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır. Görevli yargı yeri idari yargıdır.
Alacağın tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmişse, ödeme emrine karşı 6183 sayılı Kanun m.58’de öngörülen süre ve sebeplerle ayrıca dava açılabilir. Ödeme emrine karşı açılan dava ile asıl işleme karşı açılan davanın konuları farklıdır.
2577 sayılı Kanun m.27 uyarınca dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz. Telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir; karara karşı tebliği izleyen yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.
Öncelikle haksızlık iddiasının dayandığı tespitin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı incelenmelidir. Tutanağın ilgiliye tebliğ edilmemesi veya itiraz imkânı tanınmaması, şekil unsuru bakımından sakatlık iddiasına dayanak olabilir.
İkinci olarak, beyanla fiilî durum arasındaki farkın ilgilinin kusuruna dayanıp dayanmadığı tartışılır. İdarenin kendi kayıt sisteminden kaynaklanan hatalar, kanunun ayrık tuttuğu idari hata kavramı içinde değerlendirilebilir.
Üçüncü olarak faiz hesabı denetlenmelidir. Kanun, faizin ödeme tarihinden itibaren ve 6183 sayılı Kanun m.51’deki gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanacağını belirttiğinden, farklı bir başlangıç tarihi veya oran uygulanması işlemi sakatlar.
Tespit tutanağının bir örneği talep edilerek dosyaya konulmalıdır; işlemin sebebi bu belgeyle denetlenir.
Geri alma işlemi ile beş yıllık destekleme yasağı ayrı işlemlerdir; her ikisi de dava konusu yapılmalıdır.
Ödeme emri tebliğ edilmişse, asıl işleme karşı açılan davadan bağımsız olarak ayrıca süresinde dava açılması gerekir.
5488 sayılı Kanun m.23 uyarınca ödeme tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun m.51’deki gecikme zammı oranları dikkate alınarak hesaplanan kanuni faizi ile birlikte, anılan Kanun hükümlerine göre geri alınır.
Evet. Kanun m.23 uyarınca ödemeyi sağlayan, belge veya belgeleri düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler geri alınacak tutarların tahsilinde müştereken sorumlu tutulur.
İdari hata sonucu düzenlenen belgelerle yapılan ödemeler hariç, haksız yararlandığı tespit edilen üreticiler beş yıl süreyle hiçbir destekleme programından yararlandırılmaz.
İdare mahkemesinde iptal davası açılır. 2577 sayılı Kanun m.7 uyarınca süre, yazılı bildirimden itibaren altmış gündür.
Hayır. 2577 sayılı Kanun m.27 uyarınca dava açılması yürütmeyi durdurmaz; ayrıca yürütmenin durdurulması istenmesi gerekir.
İdari işlemlere karşı iptal davası açılması, vergi uyuşmazlıkları, trafik ve sigorta kaynaklı talepler ile yabancılar hukukuna ilişkin başvuru ve dava süreçlerinde büromuzdan hukuki destek alabilirsiniz.
İdarenin kendi işlemini geri alma ve kaldırma yetkisinin sınırları.
Devamını oku ›Makaleİptal davasında dava ehliyeti ve menfaat ihlali koşulu.
Devamını oku ›Makaleİdari yaptırımlarda zamanaşımı sürelerinin işleyişi.
Devamını oku ›