Elektrik Çarpmasında Sorumluluk

Elektrik Çarpmasında Hangi Sorumluluk Uygulanır?

TBK m.71 uyarınca önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğarsa, işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur. Bir işletme, uzman bir kişiden beklenen tüm özen gösterilse bile sıkça veya ağır zararlar doğurmaya elverişliyse önemli ölçüde tehlikeli sayılır.

Elektrik dağıtım şebekesi, yüksek gerilim ve kaçak akım riski nedeniyle bu tanıma giren tipik faaliyetlerdendir. Tehlike sorumluluğunda zarar görenin, işletenin kusurunu ispat etmesi gerekmez; zararın işletmenin tipik tehlikesinden doğduğunu göstermesi yeterlidir.

Bunun yanında direk, pano veya aydınlatma aracının bakımındaki eksiklikten doğan zararda yapı malikinin sorumluluğu (TBK m.69), çalışanların hatasından doğan zararda ise adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK m.66) da gündeme gelebilir.

Sokak Lambasından Çarpılmada Kim Sorumludur?

Sorumlu, çoğu zaman direğin ve şebekenin kimin işletiminde olduğuna göre belirlenir. Genel aydınlatma tesislerinde bölgedeki elektrik dağıtım şirketi, park, bahçe, çocuk oyun alanı ve benzeri yerlerdeki aydınlatma ve süsleme tesislerinde ise ilgili belediye muhatap olabilir.

TBK m.71 işletme sahibi ile işleteni müteselsilen sorumlu tuttuğundan, sorumluluğun paylaşımında belirsizlik varsa birden fazla kurum birlikte hasım gösterilebilir. Aralarındaki iç paylaşım, kusur ve tehlike yoğunluğuna göre belirlenir (TBK m.62).

Kazanın bir inşaat, kazı veya reklam panosu çalışması sırasında açıkta bırakılan kablodan kaynaklanması hâlinde, işi yapan yüklenici ve onu çalıştıran taraf da sorumlular arasına girebilir.

Dava Hangi Mahkemede Açılır?

Yargı yolu, davalının niteliğine göre değişir. Özel hukuk tüzel kişisi olan dağıtım şirketine karşı tazminat talepleri kural olarak adli yargıda, belediyenin hizmet kusuruna dayanan talepler ise kural olarak idari yargıda tam yargı davası olarak görülür. Somut olayda hangi yolun izleneceği tartışmalı olabileceğinden bu değerlendirme dava öncesinde dikkatle yapılmalıdır.

İdari yargı yolunda, İYUK m.13 uyarınca dava açmadan önce idareye başvurulması gerekir: başvuru, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılmalıdır. İstem reddedilirse veya 30 gün içinde cevap verilmezse dava süresi işlemeye başlar.

İdari yargıda genel dava açma süresi 60 gündür (İYUK m.7). Görevli olmayan adli yargıda açılan davanın görev yönünden reddi hâlinde sonradan idari yargıda açılacak davada idareye başvuru şartı aranmaz (İYUK m.13/2).

Hangi Zararlar Talep Edilebilir?

Bedensel zarar hâlinde tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar maddi tazminat olarak istenebilir. Ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalanlar destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu zararlar TBK hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır; idarenin sorumlu olduğu hâllerde de bu kurallar uygulanır (TBK m.55).

TBK m.56 uyarınca bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye, ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde ise yakınlarına da uygun bir manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir.

Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa, örneğin uyarı levhasına rağmen trafoya girmiş veya direğe tırmanmışsa, hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52).

Tazminat İçin Süreler Nelerdir?

TBK m.72 uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Olay aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa bu daha uzun süre uygulanır.

Elektrik çarpması sonucu yaralanma veya ölüm meydana gelmişse, olay taksirle yaralama veya taksirle öldürme soruşturmasına da konu olabilir. Ceza soruşturmasındaki bilirkişi raporları, tazminat davasında önemli delil niteliği taşır.

İdari yargı yoluna gidilecekse zamanaşımından önce İYUK m.13’teki 1 yıllık başvuru süresi gözetilmelidir. Bu süre kısa olduğundan olaydan sonra vakit kaybetmeden sorumlu idare tespit edilmelidir.

Olaydan Hemen Sonra Delil Nasıl Toplanır?

Önce sağlık müdahalesi sağlanmalı, ardından kolluğa haber verilerek olay yeri tutanağı tutturulmalıdır. Direğin, kablonun, açık panonun ve çevrenin fotoğrafları ile videoları çekilmeli; mümkünse direk numarası kaydedilmelidir.

Hastane kayıtları ve adli rapor alınmalı, tanıkların iletişim bilgileri not edilmelidir. Kazadan sonra yapılan onarım delilleri ortadan kaldırabileceğinden, hızlı biçimde mahkemeden delil tespiti istenmesi yararlı olur.

Dağıtım şirketine veya belediyeye yapılan önceki arıza ve şikâyet başvuruları, çağrı merkezi kayıtları ve komşu beyanları, tehlikenin önceden bilindiğini göstermek için önemli delillerdir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sokak lambasından elektrik çarparsa kim sorumlu?

Kural olarak şebekeyi işleten dağıtım şirketi veya tesisin sahibi belediye; birden fazla sorumlu müteselsilen sorumlu olabilir (TBK m.71).

Kusur ispatlamam gerekir mi?

Tehlike sorumluluğunda işletenin kusurunu ispat etmeniz gerekmez; zararın işletmenin tehlikesinden doğduğunu göstermeniz yeterlidir (TBK m.71).

Elektrik çarpmasında manevi tazminat istenebilir mi?

Evet. Bedensel zararda zarar görene, ağır zarar veya ölümde yakınlarına manevi tazminat verilebilir (TBK m.56).

Tazminat davası için süre ne kadar?

Zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde olaydan itibaren 10 yıldır (TBK m.72).

Belediyeye karşı dava açmadan önce başvuru şart mı?

İdari yargıda tam yargı davası açmadan önce 1 yıl içinde idareye başvuru gerekir (İYUK m.13).

İdare cevap vermezse ne olur?

30 gün içinde cevap verilmezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir (İYUK m.13).

Çocuğum direğe tırmanırken çarpıldı, tazminat azalır mı?

Zarar görenin veya denetim yükümlüsünün kusuru varsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52).

Ölüm hâlinde aile ne isteyebilir?

Destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep edilebilir (TBK m.55, 56).

Hem ceza hem tazminat davası açılabilir mi?

Evet. Taksirle yaralama veya öldürme soruşturması ile tazminat davası birbirinden bağımsız yürütülebilir.