Sigortasız Araçla Kaza

Trafik Sigortası Neden Zorunludur?

İşletenlerin, motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluklarını karşılamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur (KTK m.91). Geçerli teminat tutarları üzerinden sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir.

Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarar görmesine sebep olursa işleten bu zarardan sorumludur ve sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutulur (KTK m.85). Sigorta, bu sorumluluğu karşılamak için vardır; sigortanın bulunmaması işletenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İşleten ancak kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan kaynaklandığını ve kendisinin veya aracın bir kusuru bulunmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur (KTK m.86).

Güvence Hesabı Hangi Zararları Öder?

Rizikonun gerçekleştiği tarihte geçerli teminat tutarlarında sigortası yaptırılmamış araçların neden olduğu bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir (5684 sayılı Kanun m.14/2-b). Hesap, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulmuştur.

Bedensel zarar; tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik ile ölüm hâlinde destekten yoksun kalma gibi kalemleri kapsar. Hesap bu zararları, ilgili zorunlu sigortada saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar karşılar (5684 sayılı Kanun m.14/1).

Eşyaya gelen zararlar, yani araç hasarı, kural olarak Güvence Hesabının kapsamında değildir; Kanun eşya zararlarının kısmen veya tamamen Hesaptan karşılanmasına karar verme yetkisini Cumhurbaşkanına bırakmıştır (5684 sayılı Kanun m.14/2). Bu nedenle araç hasarı için başvuru tarihinde böyle bir karar bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Araç Hasarı Kimden İstenir?

Karşı araç sigortasızsa araç hasarı, değer kaybı ve benzeri maddi zararlar doğrudan işleten ve sürücüden istenir. Kazada birden fazla kişi sorumluysa bunlar zarar görene karşı müteselsilen sorumludur (KTK m.88).

Ruhsat sahibi ile sürücü farklı kişilerse her ikisine birlikte dava açmak, tahsil imkânını artırır. Aracınızın kasko sigortası varsa hasarı önce kasko şirketinden almak da mümkündür; kasko şirketi ödediği tutarı daha sonra kusurlu tarafa rücu eder.

Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, ekspertiz raporu ve onarım faturaları bu davaların temel delilleridir. Ölüm veya yaralanma varsa savcılıkça aracın trafik kaydına şerh konulması da istenebilir; bu şerh, aracın kazadan sonra devredilmesini önlemeye yöneliktir (KTK m.85/2).

Sigortasız Araç Sizinse Ne Olur?

Sigortasız araçla kazaya karışan işleten ve sürücü, karşı tarafın zararından kişisel malvarlığıyla sorumludur. Sigorta yoksa zarar gören ya da onun kasko şirketi tazminatı doğrudan sizden ister (KTK m.85, m.88).

Güvence Hesabı zarar görenin bedensel zararını öderse, ödediği tutar için ilgililere rücu edebilir; rücuya ilişkin esaslar yönetmelikle düzenlenmiştir (5684 sayılı Kanun m.14/7). Yani bedensel zarar Hesaptan karşılansa bile sonuçta sigortasız aracın işleteni ve sürücüsü bu tutarla karşılaşabilir.

Bunun yanında geçerli sigortası olmayan araç trafikten men edilir (KTK m.91) ve idari para cezası uygulanır; ceza miktarı her yıl güncellendiği için güncel tutar ayrıca kontrol edilmelidir.

Başvuru Süreleri ve Usul

Motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109). Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır.

Sigortalı araçlarda zarar gören, dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvurmak zorundadır; kuruluş 15 gün içinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yoluna gidilebilir (KTK m.97). Sigortasız araç kazasında da kazaya karışan diğer araçların sigortacılarına ve Güvence Hesabına önce yazılı başvuru yapılması pratikte süreci hızlandırır.

Motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluk davaları adli yargıda görülür; kazanın olduğu yer mahkemesinde de açılabilir (KTK m.110). Bedensel zarar davalarında maluliyet raporu ve aktüer hesabı belirleyici olduğundan tedavi belgeleri eksiksiz saklanmalıdır.

Sigortasız Araç Kazasında Sık Yapılan Hatalar

En yaygın hata, karşı taraf sigortasız diye hiçbir başvuru yapmamaktır. Yaralanma varsa Güvence Hesabı devreye girer; araç hasarı için de işleten ve sürücü kişisel olarak sorumludur.

İkinci hata, kaza yerinde tutanak tutmadan anlaşmaya varmaktır. Sigortasız sürücüler çoğu zaman sözlü ödeme sözü verir; tutanak, fotoğraf ve tanık bilgisi olmadan bu söz ileride ispatlanamaz.

Üçüncü hata, iki yıllık süreyi kaçırmaktır. Ödeme vaadiyle oyalanıldığında süre işlemeye devam eder; zamanaşımını kesmek için icra takibi veya dava gibi yasal yollara zamanında başvurulmalıdır (KTK m.109).

Sıkça Sorulan Sorular

Karşı araç sigortasızsa araç hasarımı kim öder?

Kural olarak işleten ve sürücü öder; Güvence Hesabı eşya zararlarını ancak Cumhurbaşkanı kararı varsa karşılar (5684 sayılı Kanun m.14).

Sigortasız araç çarptı, tedavi masraflarımı kim karşılar?

Bedensel zararlar geçerli teminat tutarlarına kadar Güvence Hesabından karşılanır (5684 sayılı Kanun m.14).

Ruhsat sahibi mi sürücü mü sorumlu?

İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur; birden fazla sorumlu müteselsilen sorumludur (KTK m.85, m.88).

Kaskom varsa ne yapmalıyım?

Hasarı kasko şirketinizden alabilirsiniz; kasko şirketi ödediği tutarı kusurlu tarafa rücu eder.

Sigortasız araç sahibi kazada kusursuzsa sorumlu olur mu?

Kusursuzluk tek başına yetmez; mücbir sebep veya zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusurunu ispat ederse kurtulur (KTK m.86).

Tazminat için ne kadar sürem var?

Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl (KTK m.109).

Güvence Hesabı ödediği parayı geri ister mi?

Hesap, ödediği tutar için ilgililere rücu edebilir; esaslar yönetmelikle düzenlenir (5684 sayılı Kanun m.14/7).

Sigortasız araçla trafiğe çıkmanın yaptırımı nedir?

Araç trafikten men edilir ve idari para cezası uygulanır (KTK m.91).

Dava hangi mahkemede açılır?

Adli yargıda; kazanın olduğu yer mahkemesinde de açılabilir (KTK m.110).