Resmî Belgede Sahtecilik

Resmî Belgede Sahtecilik Nedir?

Resmî belgede sahtecilik suçu; bir resmî belgeyi sahte olarak düzenlemek, gerçek bir resmî belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek veya sahte resmî belgeyi kullanmakla oluşur (TCK m.204). Korunan değer, resmî belgelere duyulan kamusal güvendir.

Resmî belge, kamu görevlisi tarafından görevi gereği düzenlenen belgedir.

Cezası

Suçun temel hâli iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi hâlinde ceza üç yıldan sekiz yıla kadar belirlenir (TCK m.204/2).

Belgenin sahteliğinin, başkalarını aldatabilecek nitelikte olması aranır.

Özel Belgede Sahtecilikten Farkı

Resmî belge dışındaki belgelerde işlenen sahtecilik, özel belgede sahtecilik suçunu oluşturur ve farklı bir ceza rejimine tabidir (TCK m.207). İki suç arasındaki ayrım, belgenin niteliğine göre yapılır.

Somut olayda belgenin resmî mi özel mi olduğu, uygulanacak hükmü belirler.

Görevli Mahkeme ve Soruşturma Usulü

Resmî belgede sahtecilik suçu şikâyete bağlı değildir; öğrenilmesi hâlinde Cumhuriyet başsavcılığınca resen soruşturulur. Bu nedenle şikâyetten vazgeçme soruşturmayı sona erdirmez. Görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir; 5235 sayılı Kanun uyarınca, kanunda öngörülen cezanın üst sınırının on yılı aştığı hâllerde ağır ceza mahkemesi görevli olur. Suçun temel hâli ile kamu görevlisinin görevle bağlantılı olarak işlediği hâl bakımından yargılama asliye ceza mahkemesinde yürütülür. Görevin belirlenmesinde iddianamede gösterilen sevk maddeleri esas alınır; yargılama sırasında nitelendirmenin değişmesi hâlinde görevsizlik kararı verilerek dosya görevli mahkemeye gönderilir.

Soruşturmanın merkezinde belgenin gerçekten sahte olup olmadığı yer alır. Bu husus çoğunlukla adli tıp ya da kriminal laboratuvar incelemesiyle belirlenir; yazı ve imza incelemesi için karşılaştırmaya elverişli örnek yazılar alınır. Kamu görevlileri hakkında soruşturma bakımından özel kanunlarda öngörülen izin usulleri gündeme gelebilir. Belgenin aslının dosyaya kazandırılması ve düzenlendiği kurumdan asıl kayıtların istenmesi, incelemenin sağlıklı yürütülmesi için gereklidir. Uzlaştırma kapsamında bulunmayan bu suçta yargılama genel hükümlere göre yapılır. Şüpheli ya da sanığın karşılaştırma yazısı vermekten kaçınması hâlinde, mevcut resmî kayıtlardaki imza ve yazı örnekleri incelemeye esas alınır.

Daha Az Cezayı Gerektiren Hâl ve İçtima

Türk Ceza Kanunu, belgede sahtecilik suçları bakımından cezayı hafifleten özel bir hâl öngörür. 211. maddeye göre, bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla belgede sahtecilik suçunun işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu hükmün uygulanabilmesi için failin gerçekte var olan bir hakkı ya da durumu belgelemek amacıyla hareket etmiş olması aranır; var olmayan bir alacağın yaratılması bu kapsamda değerlendirilmez. Bu indirim sebebinin uygulanıp uygulanmayacağı, failin amacının dosyadaki delillerle ortaya konmasına bağlıdır ve mahkemece gerekçelendirilerek tartışılır.

Sahte belgenin başka bir suçun işlenmesinde araç olarak kullanılması hâlinde içtima kuralı devreye girer. 212. madde uyarınca, sahte resmî veya özel belgenin bir başka suçun işlenmesi sırasında kullanılması durumunda hem sahtecilik hem de ilgili suçtan dolayı ayrı ayrı cezaya hükmolunur. Böylece sahte belgeyle gerçekleştirilen dolandırıcılık gibi fiillerde iki ayrı suçtan sorumluluk doğar. Belgenin, kanunen sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli sayılan belgelerden olması ise cezanın artırılmasını gerektiren bir sebeptir. Bu kural, sahtecilik fiilinin diğer suçun içinde eritilmesini önleyerek kamu güvenine yönelen ihlalin ayrıca cezalandırılmasını sağlar.

Mevzuat DayanağıResmî belgede sahtecilik 5237 sayılı TCK m.204'te; özel belgede sahtecilik m.207'de düzenlenmiştir. Temel cezası iki-beş yıl hapis; kamu görevlisinin görevle bağlantılı işlemesi hâlinde üç-sekiz yıldır. Korunan değer resmî belgelere duyulan güvendir.

Sıkça Sorulan Sorular