Pert kaydı, sigortacılık uygulamasında onarım bedelinin aracın rayiç değerine göre ekonomik sınırı aşması hâlinde aracın onarılmadan tazmin edilmesini ifade eder ve kural olarak aracın tescil kaydına işlenir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu bakımından belirleyici olan, aracın hurdaya ayrılıp ayrılmadığı ile onarım sonrası muayene ve tescil şartlarının yerine getirilip getirilmediğidir. Satışta bu kaydın gizlenmesi, alıcıya ayıp hükümlerine dayalı talep hakkı verir.
Uygulamada pert kaydı, sigorta şirketinin onarım yerine aracın değerini ödemesi sonucunda doğar. Bu kayıt, aracın tescil kaydına işlenerek sonraki maliklere karşı da hüküm ifade eder.
Hukuki sonuç bakımından belirleyici ayrım, aracın hurdaya ayrılıp ayrılmadığıdır. 2918 sayılı Kanun m.21 uyarınca hurdaya çıkarılmış araçların karayolunda sürülmesi yasaktır; bu araçların sürüldüğünün tespiti hâlinde sürücüsüne idari para cezası verilir, araç trafikten men edilir, ayrıca mülki amir tarafından el konulur ve aracın mülkiyeti kamuya geçer.
Aynı maddede, araçların hurdaya çıkarılmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği öngörülmüştür. Bu nedenle bir aracın onarılarak yeniden trafiğe çıkarılıp çıkarılamayacağı, kaydın hurda mı yoksa ağır hasar mı olduğuna göre değişir.
2918 sayılı Kanun m.34 uyarınca muayene süresi dolmadan kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülen araçlar ile üzerinde değişiklik yapılan araçların ayrıca özel muayenesi zorunludur. Bu muayeneler öncelikle yapılır.
Ağır hasar sonrası onarılan araçlarda, onarımın teknik şartlara uygunluğu bu özel muayene ile denetlenir. Kanun m.30 uyarınca teknik şartlara uymayan araçlar uygun duruma getirilinceye kadar trafikten men edilebilir.
Kanun m.32 uyarınca araç üzerinde yapılan ve tescile işlenmesi gereken değişiklikler bildirilmedikçe araç men edilebilir. Onarım kapsamında şasi veya gövde değişikliği yapılmışsa bu husus ayrıca tescil kaydına işlenmelidir.
2918 sayılı Kanun m.20 uyarınca tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri noterler tarafından yapılır; noterler tarafından yapılmayan satış ve devirler geçersizdir. Satış işlemi üç iş günü içinde trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir.
Aracın pert veya ağır hasar kaydı bulunduğu hâlde bu durumun alıcıdan gizlenmesi, satılanın ayıplı olması sonucunu doğurur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun satıcının ayıptan sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır.
Satıcının kaydı bilerek gizlemesi hâlinde ayrıca irade sakatlığı hükümleri gündeme gelebilir. Satış bir tüketici işlemi ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ayıplı mal hükümleri ile seçimlik haklar uygulanır.
Ayıplı mal hükümleri uyarınca alıcı; sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim taleplerinden birini kullanabilir. Talebin niteliği, aracın kullanılabilirliği ve ayıbın ağırlığına göre belirlenir.
Kayıt gizlenmişse ağır kusur veya hile söz konusu olabileceğinden, kısa zamanaşımı sürelerine dayanılması kural olarak mümkün değildir. Bu husus dava dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir.
İkinci el araç ticareti yetki belgesi kapsamında faaliyet gösteren satıcılardan alımlarda, satıcının bilgilendirme yükümlülüğüne aykırılığı ayrıca değerlendirilir. Aracın değerindeki azalma, bilirkişi incelemesiyle tespit edilir.
Pert işlemi, kasko sigortası kapsamında yapılan bir tazmin biçimidir. Kara araçları kasko sigortası genel şartları, onarım bedelinin aracın değerine oranına göre tazminatın nasıl ödeneceğini düzenler.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1401 sigorta sözleşmesini tanımlar; sigortacının edimi, sözleşmede öngörülen miktara kadar zararı tazmin etmektir. Ödemenin kapsamı ve pert kararı bu çerçevede denetlenir.
Sigorta şirketiyle çıkan uyuşmazlıklarda 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir. Başvuru için sigortacıya başvurulmuş ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olması veya on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemiş olması gerekir.
Satın almadan önce aracın tescil kaydı ve hasar geçmişi sorgulanmalı, çıktı saklanmalıdır.
Onarım sonrası özel muayene belgesi ile tescile işlenen değişiklikler ayrıca kontrol edilmelidir.
Kaydın gizlendiği iddia ediliyorsa, satış tarihi itibarıyla kaydın mevcut olduğunu gösteren belge delil olarak önem taşır.
Hak kaybı yaşanmaması için araç değişim değeri tazminatı konusundaki kurallar da birlikte ele alınmalıdır.
Hayır. Hurdaya ayrılmamış bir araç satılabilir; ancak kaydın alıcıya bildirilmesi gerekir. Hurdaya çıkarılmış araçların karayolunda sürülmesi ise yasaktır.
Onarımın teknik şartlara uygunluğu özel muayene ile denetlenir. 2918 sayılı Kanun m.34 uyarınca kazaya karışan ve üzerinde değişiklik yapılan araçların özel muayenesi zorunludur.
Ayıp hükümlerine dayanarak sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim taleplerinden birini kullanabilir.
2918 sayılı Kanun m.21 uyarınca sürücüsüne idari para cezası verilir, araç trafikten men edilir, mülki amir tarafından el konulur ve aracın mülkiyeti kamuya geçer.
5684 sayılı Kanun m.30 uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir. Önce sigortacıya başvurulmuş olması ve talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmesi ya da on beş iş günü içinde cevap verilmemiş olması gerekir.
İdari işlemlere karşı iptal davası açılması, vergi uyuşmazlıkları, trafik ve sigorta kaynaklı talepler ile yabancılar hukukuna ilişkin başvuru ve dava süreçlerinde büromuzdan hukuki destek alabilirsiniz.