Patent ile Faydalı Model Farkı

Temel Ayrım

Patent ve faydalı model, yeni buluşları korur. Ancak faydalı model belgesinde buluş basamağı (tekniğin bilinen durumunu aşma) koşulu aranmazken, patentte hem yenilik hem buluş basamağı hem de sanayiye uygulanabilirlik koşulları birlikte aranır. Bu nedenle faydalı model, küçük çaplı ve hızlı korunmak istenen buluşlar için tercih edilir.

Koruma Süresi

Patent koruması başvuru tarihinden itibaren yirmi yıl, faydalı model koruması ise on yıldır. Her iki sürenin de uzatılması mümkün değildir; süre sonunda buluş toplumun kullanımına açılır. Yıllık ücretlerin düzenli ödenmesi korumanın devamı için zorunludur.

İnceleme Usulü

Patent verilmesinde araştırma ve inceleme raporları düzenlenir; faydalı modelde ise araştırma raporu düzenlenir ancak esasa ilişkin inceleme yapılmaz. Bu, faydalı modelin daha hızlı belge almasını sağlar, ancak korumanın hukuki dayanağı görece zayıf olabilir.

Faydalı Modele Konu Olamayanlar

Usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler ile kimyasal ve biyolojik maddeler veya kimyasal ve biyolojik usuller ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünler faydalı model ile korunamaz. Bu tür buluşlar yalnızca patent ile korunabilir.

Hangisi Tercih Edilmeli?

Buluşun niteliği, ticari ömrü ve rekabet ortamı tercihte belirleyicidir. Yüksek teknik katkı içeren ve uzun süre korunması gereken buluşlar için patent, basit ve hızlı koruma gerektiren buluşlar için faydalı model uygun olabilir. Doğru tercih için patent vekili desteği önemlidir.

Faydalı Modelde İtiraz Yolu ve Hükümsüzlük

Faydalı model sürecinin patentten en belirgin ayrıldığı nokta, belge verildikten sonraki denetim yoludur. SMK m.143'ün onbirinci fıkrası uyarınca faydalı model verilmesinden sonra Kanunun 99'uncu maddesinde düzenlenen itiraz usulü işletilemez; bu aşamada yalnızca mahkemeden hükümsüzlük talep edilebilir. Patentte Kuruma yapılabilen belge sonrası itiraz, faydalı modelde bulunmaz.

Belge öncesi aşamada ise sınırlı bir katılım imkânı vardır. Başvuru sahibi, şekli şartlara uygunluk bildiriminden itibaren iki ay içinde ücretini ödeyerek araştırma talebinde bulunmak zorundadır; aksi hâlde başvuru geri çekilmiş sayılır. Araştırma raporunun yayımlanmasından itibaren üç ay içinde başvuru sahibi rapor içeriğine itiraz edebilir, üçüncü kişiler ise görüş bildirebilir. Bu noktada Marka İzleme Hizmeti konusundaki ayrıntılar için ilgili sayfamıza bakabilirsiniz.

Belgenin varlığı buluşun sağlamlığını göstermez. SMK m.143'ün onüçüncü fıkrası, faydalı modelin verilmiş olmasının geçerliliği ve yararlılığı konusunda Kurumca güvence verildiği şeklinde yorumlanamayacağını ve Kurumun sorumluluğunu doğurmayacağını açıkça belirtir. Bu nedenle faydalı modele dayanan bir tecavüz davasında karşı tarafın hükümsüzlük savunmasına hazırlıklı olunması gerekir. Metinde geçen diğer terimlerin kısa karşılıkları için hukuk sözlüğüne bakabilirsiniz. Konunun uygulamadaki karşılığı için türkpatent vekâlet, azil ve vekil değişikliği işlemleri başlığına da bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Patent ile faydalı model arasındaki temel fark nedir?

Temel fark, buluş basamağı koşulunda ve inceleme usulündedir. 6769 sayılı SMK uyarınca patent için yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik birlikte aranırken, faydalı model belgesinde buluş basamağı koşulu aranmaz. Bu nedenle faydalı model, daha basit yapıdaki ve hızlı korunmak istenen buluşlar için tercih edilir.

Patent ve faydalı modelin koruma süresi kaç yıldır?

6769 sayılı SMK m.101 uyarınca patentin koruma süresi başvuru tarihinden itibaren yirmi yıl, faydalı modelin koruma süresi ise on yıldır. Bu süreler uzatılamaz. Korumanın devamı için yıllık ücretlerin vadesinde ödenmesi gerekir; ödenmemesi hâlinde hak sona erer ve buluş kamuya mal olur.

Faydalı model başvurusunda inceleme yapılır mı?

Faydalı model başvurusunda araştırma raporu düzenlenir, ancak patentte olduğu gibi esasa ilişkin inceleme aşaması yürütülmez. Bu nedenle belge süreci genellikle daha kısa sürer. Buna karşılık belgenin geçerliliği, açılacak bir hükümsüzlük davasında yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik yönünden yeniden tartışılabilir. Üçüncü kişiler de belgeye karşı itiraz veya hükümsüzlük yoluna başvurabilir.

Verilmiş bir faydalı modele nasıl itiraz edilir?

SMK m.143 uyarınca faydalı model verildikten sonra Kuruma itiraz yolu kapalıdır; bu aşamada yalnızca mahkemeden hükümsüzlük talep edilebilir. Belge öncesinde ise araştırma raporunun yayımından itibaren üç ay içinde başvuru sahibi itiraz edebilir, üçüncü kişiler görüş bildirebilir.