Araç Kiralama Şirketiyle Uyuşmazlık

Kiracı Aracı Hangi Durumda Geri Vermelidir?

TBK m.334 uyarınca kiracı kiralananı ne durumda teslim almışsa, sözleşme bitiminde o durumda geri vermekle yükümlüdür; ancak sözleşmeye uygun kullanmadan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir.

Lastik aşınması, olağan kilometre artışı veya normal kullanımda oluşan küçük izler bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık kaza, çarpma, iç döşemenin yakılması gibi sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar kiracıya aittir.

Aynı madde, kiracının sözleşme sonunda sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar dışında başkaca bir tazminat ödeyeceğini önceden taahhüt etmesine ilişkin anlaşmaları geçersiz sayar. Götürü “iade bedeli” veya “genel hasar ücreti” gibi kalemler bu açıdan sorgulanabilir.

İadeden Sonra Hasar Bildirilirse Ne Olur?

TBK m.335 uyarınca kiraya veren, geri verme sırasında kiralananın durumunu gözden geçirmek ve kiracının sorumlu olduğu eksiklik ve ayıpları hemen yazılı olarak bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa kiracı her türlü sorumluluktan kurtulur.

Günler sonra e-postayla gelen hasar faturaları bu nedenle tartışmaya açıktır. İade anında imzalanan temiz teslim tutanağı, kiracının en güçlü delilidir.

Ancak teslim alma sırasında olağan incelemeyle belirlenemeyecek eksiklik ve ayıplar varsa kiracının sorumluluğu devam eder; kiraya veren bunları belirlediğinde yine hemen yazılı bildirmelidir. Motor içi arızalar gibi gizli hasarlar bu istisnaya örnektir.

Kira Sözleşmesindeki Hangi Şartlar Haksızdır?

TKHK m.5 uyarınca tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar haksız şarttır ve kesin olarak hükümsüzdür; sözleşmenin geri kalanı geçerliliğini korur.

Önceden hazırlanmış standart sözleşmedeki bir şarta tüketici etki edememişse, o şartın müzakere edilmediği kabul edilir. Şartın müzakere edildiğini iddia eden kiralama şirketi bunu ispatla yükümlüdür (m.5/3).

Açık ve anlaşılır olmayan veya birden çok anlama gelen hükümler tüketici lehine yorumlanır (m.5/4). Muafiyet kapsamı, depozito iadesi ve ceza bedelleri gibi belirsiz hükümler bu kurala göre değerlendirilir.

Kiralanan Araç Arızalı Çıkarsa Haklarınız

TKHK m.13 uyarınca sözleşmede belirlenen sürede başlamayan veya kararlaştırılan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan hizmet ayıplıdır. Rezervasyondaki sınıftan düşük araç verilmesi veya aracın yolda kalması bu kapsamda değerlendirilebilir.

TKHK m.15 uyarınca tüketici, hizmetin yeniden görülmesi, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilir ve bunlarla birlikte TBK hükümlerine göre tazminat da isteyebilir; seçimlik hakların kullanılmasından doğan masraflar sağlayıcıya aittir.

Hizmetin yeniden görülmesi seçilmişse, bu talep en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir; aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir (m.15/4). Sözleşmeden dönme veya indirim seçilirse ilgili bedel derhâl iade edilir.

Uyuşmazlıkta Nereye Başvurulur?

TKHK m.68 uyarınca kanunda belirlenen ve her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvurulamaz.

Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir. Sınırı aşan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi görevlidir ve dava tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir (m.73).

Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; ancak hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu şartın dışındadır (m.73/A).

Kiralarken ve İadede Yapılması Gerekenler

Teslim alırken aracın dört yanını, jantları, camları ve iç kısmını tarih bilgisi görünen fotoğraf ve videoyla kaydedin; mevcut hasarların teslim formuna işlendiğini kontrol edin. Yakıt ve kilometreyi fotoğraflayın.

Sözleşmedeki muafiyet tutarı, depozito iadesi, geç iade ve ceza bedelleri hükümlerini imzadan önce okuyun; anlaşılmayan kalemi yazılı sorun. Kaza hâlinde kolluk veya kaza tespit tutanağını mutlaka düzenletin.

İadeyi mümkünse görevli huzurunda yapın ve hasarsız teslim tutanağı isteyin. Sonradan gelen hasar faturasına, iade anında bildirim yapılmadığını belirterek yazılı itiraz edin; ödeme kartınızdan izinsiz çekim olursa bankanıza da bildirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Kiralık araçtaki normal yıpranmadan sorumlu muyum?

Hayır. Sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan kiracı sorumlu değildir (TBK m.334).

İadeden günler sonra hasar faturası geldi, ödemem gerekir mi?

Şirket iade sırasında hasarı hemen yazılı bildirmediyse kiracı sorumluluktan kurtulur; olağan incelemeyle anlaşılamayan gizli hasarlar hariçtir (TBK m.335).

Sözleşmedeki götürü hasar bedeli geçerli mi?

Sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar dışında önceden tazminat taahhüdü geçersizdir (TBK m.334); haksız şart denetimi de uygulanır (TKHK m.5).

Standart sözleşmedeki ağır şartlara itiraz edebilir miyim?

Evet. Müzakere edilmeyen ve dengesizlik yaratan şartlar kesin olarak hükümsüzdür (TKHK m.5).

Rezervasyondan farklı ve kötü durumda araç verildi, ne yapabilirim?

Ayıplı hizmet sebebiyle indirim, yeniden ifa veya sözleşmeden dönme ile tazminat isteyebilirsiniz (TKHK m.13, 15).

Araç değişimi için şirketin ne kadar süresi var?

Yeniden ifa talebi en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir (TKHK m.15/4).

Tüketici hakem heyetine mi mahkemeye mi başvurmalıyım?

Yıllık güncellenen parasal sınırın altında hakem heyetine başvuru zorunludur; üzerinde tüketici mahkemesi görevlidir (TKHK m.68, 73).

Tüketici mahkemesinde dava için arabuluculuk şart mı?

Evet, hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar ve itirazlar hariç arabuluculuk dava şartıdır (TKHK m.73/A).

Anlaşılmayan sözleşme maddesi kimin lehine yorumlanır?

Açık ve anlaşılır olmayan hüküm tüketicinin lehine yorumlanır (TKHK m.5/4).