Ölen Kişinin Vergi Borcu ve Mirasçıların Sorumluluğu

Vergi Borcundan Hangi Mirasçılar Sorumludur?

Ölüm hâlinde mükelleflerin ödevleri, mirası reddetmemiş kanuni ve mansup, yani yasal ve atanmış mirasçılara geçer (213 sayılı VUK m.12). Mirası reddeden mirasçıya ölenin vergi borcu geçmez; süresi içinde reddetmeyen mirasçı ise sorumluluk kapsamına girer.

Sorumluluğun ölçüsü miras hissesidir: mirasçılardan her biri ölenin vergi borçlarından yalnız miras hissesi oranında sorumludur (VUK m.12). Örneğin miras payı dörtte bir olan mirasçıdan, ölenin vergi borcunun ancak dörtte biri istenebilir.

Bu kural tereke borçlarındaki genel kuraldan ayrılır. Türk Medeni Kanunu'na göre mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (4721 sayılı TMK m.641); vergi borcunda ise özel hüküm olan VUK m.12 uygulanır ve vergi dairesi borcun tamamını tek bir mirasçıdan isteyemez. Diğer tereke borçları için terekede borçların ödenmesi yazımıza bakılabilir.

Ölenin Vergi Cezaları Mirasçılara Geçer mi?

Hayır. Ölüm hâlinde vergi cezası düşer (VUK m.372). Hüküm ayrım yapmadığından vergi ziyaı cezası ve usulsüzlük cezası gibi vergi cezaları mirasçılardan istenemez.

Hüküm yalnız “vergi cezası”ndan söz eder. Amme alacaklarının tahsilinde vergi, vergi cezası ve para cezası asli; gecikme zammı ve faiz ise fer'i amme alacağı olarak sayılır (6183 sayılı Kanun m.1). Bu nedenle ölümle düşen kalem cezalardır; vergi aslı ve ona bağlı fer'i alacaklar mirasçıların pay oranındaki sorumluluğu kapsamında kalır.

Vergi dairesinin ölümden sonra ölenin vergi cezalarını mirasçılardan takip etmesi hâlinde bu işleme karşı vergi mahkemesinde dava açılabilir; vergi mahkemelerinde dava açma süresi 30 gündür (2577 sayılı İYUK m.7).

Mirası Reddeden Vergi Borcunu Öder mi?

Hayır. VUK m.12 ödevleri yalnız mirası reddetmemiş mirasçılara geçirdiğinden, mirası usulüne uygun reddeden kişi ölenin vergi borcundan sorumlu olmaz (VUK m.12). Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir (TMK m.605).

Ret süresi üç aydır. Süre yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten; atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m.606). Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605).

Bu nedenle ret kararından önce ölenin vergi borcunun vergi dairesinden yazılı olarak öğrenilmesi, terekenin aktif ve pasifinin birlikte değerlendirilmesini sağlar. Usul için mirasın reddi yazımıza bakılabilir.

Ölenin Beyannamesini Kim ve Ne Zaman Verir?

Ölen kişinin ölüm tarihine kadar elde ettiği gelir için yıllık beyanname, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir (193 sayılı GVK m.92). Ödevler mirasçılara geçtiğinden bu beyannameyi vermek de mirası reddetmemiş mirasçıların yükümlülüğüdür (VUK m.12).

Ölen kişinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti varsa işi bırakma bildirimi yapılması gerekir (VUK m.160). İşi bırakma bildirimleri, bildirilecek olayın meydana geldiği tarihten itibaren bir ay içinde vergi dairesine yapılır (VUK m.168).

Ölenin vergi borcu ile mirasçıların ödeyeceği veraset ve intikal vergisi farklıdır. Veraset ve intikal vergisinin mükellefi, veraset yoluyla veya ivazsız olarak mal edinen kişinin kendisidir (7338 sayılı Kanun m.5); bu vergi ölenin borcu değil, mirasçının kendi borcudur. Ayrıntı için veraset ve intikal vergisi yazımıza bakılabilir.

Vergi Dairesi Mirasçıdan Borcu Nasıl Tahsil Eder?

Vadesinde ödenmeyen amme alacağı için borçluya, 15 gün içinde borcunu ödemesi veya mal bildiriminde bulunması gerektiği bir ödeme emri ile tebliğ edilir (6183 sayılı Kanun m.55). Mirasçıya gönderilen ödeme emrinde istenen tutarın, mirasçının miras hissesi oranını aşıp aşmadığı kontrol edilmelidir.

Ödeme emri tebliğ edilen kişi, böyle bir borcu olmadığı, borcu kısmen ödediği veya borcun zamanaşımına uğradığı iddiasıyla tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açarak itiraz edebilir (6183 sayılı Kanun m.58). Kanun metnindeki “itiraz komisyonu” ifadesi vergi mahkemesi, “itiraz” ise vergi mahkemesinde dava açılması anlamını taşır (2576 sayılı Kanun m.13). Mirası reddetmiş olmak veya istenen tutarın pay oranını aşması, borcun bulunmadığı itirazının kapsamında ileri sürülebilir.

Vergi alacağı süre geçmesiyle de kalkabilir; zamanaşımı mükellefin başvurusu olup olmadığına bakılmaksızın hüküm ifade eder (VUK m.113). Ölümden önce tarh edilmemiş bir vergi için mirasçılara yapılacak tarhiyatta, tarh zamanaşımının dolup dolmadığı ayrıca incelenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kardeşlerden biri ölen babanın vergi borcunun tamamını ödemek zorunda mı?

Hayır. Her mirasçı ölenin vergi borçlarından yalnız miras hissesi oranında sorumludur (213 sayılı VUK m.12).

Ölen kişinin vergi cezası mirasçılara geçer mi?

Hayır. Ölüm hâlinde vergi cezası düşer (VUK m.372).

Mirası reddedersem ölenin vergi borcunu öder miyim?

Hayır. Vergi ödevleri yalnız mirası reddetmemiş mirasçılara geçer; ret süresi üç aydır (VUK m.12; TMK m.606).

Ölen kişinin gelir vergisi beyannamesi ne zaman verilir?

Ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir (193 sayılı GVK m.92).

Veraset ve intikal vergisi ölenin borcu mudur?

Hayır. Bu verginin mükellefi, miras yoluyla mal edinen kişinin kendisidir (7338 sayılı Kanun m.5).

Mirasçıya gelen ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?

15 gündür; süre ödeme emrinin tebliğinden başlar ve itiraz vergi mahkemesinde dava açılarak yapılır (6183 sayılı Kanun m.58; 2576 sayılı Kanun m.13).