Mobilya ve Eşya Teslim Gecikmesi

Teslim Gecikmesi Hukuken Ne Sayılır?

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, malın sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesini açıkça sözleşmeye aykırı ifa olarak değerlendirir (TKHK m.8/3). Böylece gecikme, ayıplı mal hükümlerine bağlanır ve tüketiciye ayıplı maldaki seçimlik haklar tanınır.

Aynı hüküm montajı da kapsar. Montajın satıcı tarafından veya onun sorumluluğu altında yapıldığı durumlarda malın gereği gibi monte edilmemesi de sözleşmeye aykırı ifadır (TKHK m.8/3). Kurulum hatası, eksik parça veya yanlış montaj bu nedenle teslim sorunuyla birlikte ele alınabilir.

Bu korumadan yararlanmak için sözleşmede veya sipariş formunda bir teslim tarihinin bulunması büyük önem taşır. Tarih yazılı değilse, satıcıyla yapılan yazışmalar ve verilen taahhütler teslim süresini ispat için delil olarak saklanmalıdır.

Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?

Sözleşmeye aykırı ifa hâlinde tüketici; satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçebilir; satıcı tercih edilen talebi yerine getirmekle yükümlüdür (TKHK m.11/1).

Tüketici sözleşmeden dönmeyi veya bedel indirimini seçerse, ödediği bedelin tamamı ya da indirim tutarı derhâl iade edilir (TKHK m.11/5). Onarım veya değiştirme seçilmişse talep, satıcıya yöneltilmesinden itibaren en geç 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir (TKHK m.11/4).

Seçimlik haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da istenebilir (TKHK m.11/6). Örneğin geciken mobilya nedeniyle geçici eşya kiralanması veya taşınma masraflarının artması gibi zararlar bu kapsamda değerlendirilebilir.

İnternetten Alınan Mobilyada 30 Gün Kuralı

Mesafeli satışlarda satıcı, siparişin kendisine ulaşmasından itibaren taahhüt ettiği süre içinde edimini yerine getirir ve bu süre mal satışlarında her hâlde 30 günü geçemez. Süre içinde teslim yapılmazsa tüketici sözleşmeyi feshedebilir (TKHK m.48/3).

30 günlük üst sınırın önemli bir istisnası vardır: tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler bu sınırın dışındadır (TKHK m.48/3). Ölçüye göre üretilen dolap, özel kumaşla hazırlanan koltuk takımı gibi siparişlerde teslim süresi sözleşmedeki taahhüde göre belirlenir.

Mesafeli satışlarda tüketicinin ayrıca 14 günlük cayma hakkı vardır (TKHK m.48/4). Cayma hakkının hangi ürünlerde uygulanmayacağı yönetmelikle belirlenir; kişiye özel üretilen ürünlerde cayma hakkının bulunup bulunmadığı ilgili yönetmelik hükmüne göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Temerrüt, Ek Süre ve Sözleşmeden Dönme

Teslim için belirli bir gün kararlaştırılmışsa, satıcı bu günün geçmesiyle ihtara gerek kalmadan temerrüde düşer; belirli bir gün yoksa temerrüt için alacaklının ihtarı gerekir (TBK m.117).

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüt hâlinde alacaklı, borcun ifası için uygun bir süre verebilir (TBK m.123). Bu süre içinde de ifa edilmezse alacaklı ifa ve gecikme tazminatı isteyebilir ya da bunlardan vazgeçtiğini hemen bildirerek sözleşmeden dönebilir (TBK m.125).

Tüketici işlemlerinde TKHK m.8/3 ve m.11 daha doğrudan bir koruma sağlar; ancak ek süre verme ve temerrüt hükümleri, özellikle belirli bir teslim tarihi bulunmayan satışlarda ispat ve süreç yönetimi bakımından yol gösterir. Uygulamada noter ihtarıyla makul bir ek süre verilmesi, sonraki dönme bildirimini güçlendirir.

Başvuru Yolları: Hakem Heyeti, Arabuluculuk, Dava

Değeri kanunda belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılabilir (TKHK m.68). Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Sınırı aşan uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TKHK m.73/A). Tüketici davası, tüketicinin yerleşim yerindeki mahkemede de açılabilir (TKHK m.73/5).

Mobilya teslim edildikten sonra ortaya çıkan ayıplar için satıcının sorumluluğu, kural olarak teslimden itibaren 2 yıllık zamanaşımına tabidir (TKHK m.12/1). Teslim hiç yapılmamışsa talebin hangi zamanaşımına tabi olacağı somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Adım Adım Ne Yapmalı

1. Belgeleri toplayın: Sipariş formu, fatura, ödeme dekontu ve teslim tarihini gösteren tüm yazışmaları saklayın. Satıcının sözlü verdiği yeni tarihleri yazılı olarak teyit ettirmeye çalışın.

2. Yazılı bildirim yapın: Teslim tarihi geçtiğinde seçtiğiniz hakkı (dönme, indirim, teslim için ek süre) açıkça belirten yazılı bir bildirim gönderin. Belirli bir teslim günü yoksa bu bildirim aynı zamanda temerrüt ihtarı işlevi görür (TBK m.117).

3. Başvuru mercini belirleyin: Uyuşmazlık tutarını güncel parasal sınırla karşılaştırın; sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine, üzerindeyse arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Mobilya zamanında gelmezse ne yapabilirim?

Gecikme sözleşmeye aykırı ifa sayılır; sözleşmeden dönme, indirim, onarım veya değiştirme haklarından birini seçebilirsiniz (TKHK m.8/3, m.11).

Sözleşmeden dönersem param ne zaman iade edilir?

Ödenen bedelin tamamı derhâl iade edilmelidir (TKHK m.11/5).

İnternetten aldığım mobilya kaç günde teslim edilmeli?

Taahhüt edilen sürede ve her hâlde 30 gün içinde; kişiye özel hazırlanan ürünler bu sınırın dışındadır (TKHK m.48/3).

Ölçüye özel yaptırdığım dolapta 30 gün kuralı geçerli mi?

Hayır, kişisel ihtiyaçlara göre hazırlanan mallarda süre sözleşmedeki taahhüde göre belirlenir (TKHK m.48/3).

Gecikme nedeniyle zararımı isteyebilir miyim?

Seçimlik hakla birlikte Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da talep edilebilir (TKHK m.11/6).

Satıcıya ihtar çekmem zorunlu mu?

Belirli bir teslim günü kararlaştırılmışsa bu günün geçmesiyle temerrüt oluşur; aksi hâlde ihtar gerekir (TBK m.117).

Hatalı montaj da teslim sorunu sayılır mı?

Montaj satıcının sorumluluğundaysa gereği gibi monte edilmemesi sözleşmeye aykırı ifadır (TKHK m.8/3).

Nereye şikâyet edebilirim?

Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulur; üzerindekiler için arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine gidilir (TKHK m.68, m.73/A).

Teslimden sonra çıkan ayıplar için süre ne kadar?

Ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren 2 yıllık zamanaşımına tabidir (TKHK m.12).