Mirasçıların terekeyi anlaşarak paylaşması, sözleşmenin şekli ve anlaşma sağlanamadığında açılacak davalar.
Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Paylaşma talebi bir hakkın kullanılmasıdır; süreye bağlı değildir ve diğer mirasçıların rızası aranmaz.
Paylaşma iki yolla gerçekleşir: mirasçıların anlaşmasıyla (rızai taksim) veya mahkeme kararıyla (kazai taksim). Uygulamada anlaşma yolu hem çok daha hızlı hem de çok daha ucuzdur; dava yolu genellikle taşınmazın satılarak bedelin paylaştırılmasıyla sonuçlanır ve değer kaybına yol açar.
TMK m. 676 uyarınca mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar. Sözleşmenin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır; resmî şekil aranmaz, adi yazılı şekil yeterlidir.
Bu, taşınmaz devrinde resmî şekil arayan genel kuralın miras hukukuna özgü önemli bir istisnasıdır: tereke taşınmazları için yapılan paylaşma sözleşmesi tapuda değil, adi yazılı olarak geçerli biçimde yapılabilir. Buna karşılık sözleşmede bütün mirasçıların imzasının bulunması zorunludur; bir mirasçının imzası eksikse sözleşme hüküm doğurmaz.
Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça mirasçılar, paylaşmanın nasıl yapılacağını serbestçe kararlaştırırlar. Mirasçılar terekedeki malların olduğu gibi alınması veya satılarak bedelinin paylaşılması konusunda anlaşabilirler. Paylaşmada mirasçılar arasında eşitlik esastır: paylar mümkün olduğunca denk oluşturulur, denklik sağlanamıyorsa aradaki fark para ile denkleştirilir.
Paylaşmadan önce iki hesaplaşma yapılır. Birincisi denkleştirmedir: mirasbırakandan miras payına mahsuben sağlararası karşılıksız kazandırma alan mirasçılar bunları terekeye geri vermekle yükümlüdür (TMK m. 669). İkincisi, sağ kalan eşin aile konutu ve ev eşyası üzerinde miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteme hakkıdır (TMK m. 652).
Mirasçılar anlaşamazsa, her mirasçı sulh hukuk mahkemesinde paylaşma (ortaklığın giderilmesi) davası açabilir. Dava, bütün mirasçılara karşı birlikte açılır; mirasçılardan birinin dışarıda bırakılması dava şartı noksanlığı doğurur. Yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
Mahkeme öncelikle aynen paylaşma olanağını araştırır; taşınmaz bölünebiliyorsa ve mirasçıların menfaatine uygunsa aynen taksim yapılır. Aynen paylaşma mümkün değilse taşınmaz satılarak bedeli miras payları oranında paylaştırılır. Satış icra dairesi eliyle açık artırma ile yapılır ve genellikle piyasa değerinin altında sonuçlanır.
Paylaşma tamamlandıktan sonra ortaklık sona erer ve her mirasçı payına düşen malın tek başına maliki olur. Ancak mirasçılar, paylaşmadan doğan sorumluluk bakımından birbirlerine karşı satıcı gibi sorumludur: paylarına düşen malın ayıplı veya zapt edilmiş çıkması hâlinde diğer mirasçılara başvurabilirler.
Terekenin borçları bakımından ise mirasçılar paylaşmadan sonra da müteselsilen sorumlu olmaya devam eder. Bu sorumluluk, kural olarak paylaşmadan itibaren beş yıl sürer. Bu nedenle borç durumu netleşmeden yapılan aceleci paylaşmalar, sonradan mirasçıları kişisel malvarlıklarıyla karşı karşıya bırakabilir.
Hayır. Paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır (TMK m. 676/3); adi yazılı şekil yeterlidir. Tereke taşınmazları için de resmî şekil aranmaz.
Hayır. Paylaşma sözleşmesinin bütün mirasçıları bağlaması için hepsinin katılımı ve imzası gerekir. Bir mirasçının imzası eksikse sözleşme hüküm doğurmaz.
Hayır. Mirasçılardan her biri, ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman paylaşmayı isteyebilir. Bu hak süreye bağlı değildir.
Mahkeme önce aynen paylaşma olanağını araştırır; taşınmaz bölünebiliyorsa aynen taksim yapılır. Aynen paylaşma mümkün değilse taşınmaz satılarak bedeli miras payları oranında paylaştırılır.
Evet. Mirasçılar terekenin borçlarından paylaşmadan sonra da müteselsilen sorumlu olmaya devam eder; bu sorumluluk kural olarak paylaşmadan itibaren beş yıl sürer.
Marka, patent ve tasarım haklarınızın korunmasında hukuki destek için bize ulaşın.