Mirasçıların terekeye elbirliğiyle sahip olmasının sonuçları, tek başına yapılamayan işlemler ve ortaklığa temsilci atanması.
TMK m. 640 uyarınca birden çok mirasçı bulunması hâlinde, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar, mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir. Bu ortaklık mirasçıların iradesiyle değil, kanun gereği kendiliğinden doğar; kurulması için sözleşmeye veya tescile gerek yoktur.
Ortaklık, terekedeki tüm malvarlığı değerlerini kapsar: taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, şirket payları, alacaklar ve borçlar. Ortaklık paylaşmaya kadar devam eder; paylaşma gerçekleştiğinde ortaklık sona erer ve her mirasçı kendi payına düşen değerlerin tek başına maliki olur.
Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m. 640/2). Elbirliği mülkiyetinde belirli bir pay yoktur; her mirasçı malın tamamı üzerinde ortaktır.
Bunun pratik sonucu ağırdır: mirasçılardan biri tek başına tereke taşınmazını satamaz, ipotek ettiremez, kiraya veremez; banka hesabından tek başına para çekemez. Bu işlemler için oybirliği gerekir. Buna karşılık her mirasçı, terekedeki hakların korunmasını tek başına isteyebilir ve sağlanan korumadan mirasçıların hepsi yararlanır (m. 640/4).
Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamıyorsa, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir (TMK m. 640/3). Temsilci, terekenin yönetimi bakımından tıkanıklığı aşar ve mirasçıların ortak menfaatini gözetir.
Ayrıca bir mirasçı ödemeden aciz hâlindeyse, mirasın açılması üzerine diğer mirasçılar haklarının korunması için gerekli önlemlerin gecikmeksizin alınmasını sulh mahkemesinden isteyebilir (m. 640/5). Nihai çözüm ise paylaşmadır: mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir.
Mirasçılar, terekedeki elbirliği mülkiyetini paylaşmadan önce paylı mülkiyete dönüştürebilir. TMK m. 676/2 uyarınca paylaşma sözleşmesiyle mirasçılar, tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesini kabul edebilirler.
Bu dönüşüm önemli bir esneklik sağlar: paylı mülkiyette her paydaş kendi payını tek başına devredebilir ve payı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Anlaşma sağlanamazsa, bir mirasçının açacağı dava ile mahkeme kararıyla da elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi istenebilir.
Bir mirasçı, paylaşmadan önce miras payının tamamını veya bir kısmını devredebilir. Ancak devrin hüküm ve sonuçları, devrin kime yapıldığına göre değişir. Mirasçılar arasında yapılan pay devri sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır.
Buna karşılık bir mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı miras payı devri sözleşmesinin geçerliliği noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır. Üstelik bu sözleşme üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez; sadece paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkını sağlar (TMK m. 677). Bu nedenle mirasçının payını dışarıdan birine satması, alıcıyı doğrudan tereke ortağı yapmaz.
Hayır. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olduğundan tereke malları üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m. 640/2). Satış, ipotek ve benzeri tasarruflar için tüm mirasçıların katılımı gerekir.
Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK m. 640/3). Nihai çözüm ise paylaşma veya ortaklığın giderilmesi davasıdır.
Evet. Mirasçılar paylaşma sözleşmesiyle tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesini kabul edebilir (TMK m. 676/2).
Satabilir; ancak mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı miras payı devri sözleşmesinin geçerliliği noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır ve bu sözleşme üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez. Üçüncü kişi yalnızca paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteyebilir (TMK m. 677).
Evet. Mirasçılardan her biri terekedeki hakların korunmasını isteyebilir ve sağlanan korumadan mirasçıların hepsi yararlanır (TMK m. 640/4).
Marka, patent ve tasarım haklarınızın korunmasında hukuki destek için bize ulaşın.