Danışmanlık Randevusu: 0535 664 07 63[email protected]Marka & Patent: yildirimpatent.com
Bilgi Bankası · Makale

Maaş Haczinde Sıra ve Birden Fazla Haciz

Bir işçinin maaşı üzerinde birden fazla haciz varsa, kesintiler sıraya göre uygulanır. Diğer alacaklar haciz tarihine göre sırayla karşılanır; işleyen (cari) nafaka ise Yargıtay uygulamasında önceki hacizlere rağmen önce kesilir.

Maaş Haczinde Temel Kural

Maaş ve ücretin, borçlu ile ailesinin geçimi için icra müdürünce takdir edilen kısmı düşüldükten sonra kalanı haczedilebilir; haczolunacak miktar bunun dörtte birinden az olamaz (İİK m.83/2). Dörtte birlik oran bir üst sınır değil, asgari sınırdır.

İşveren, ilk haciz müzekkeresine göre kesinti yapar ve kesilen tutarı icra dairesine gönderir. Sınır dolduğunda sonraki hacizler sıraya girer.

Sıralama ve Nafaka Önceliği

Aynı ücret üzerindeki hacizlerde, önce gelen haciz önce karşılanır; ilk haciz bitince sıradaki hacze geçilir (İİK m.83/son). İİK m.83’te nafaka için kanuni bir sıra istisnası yoktur; Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında işleyen (cari) nafaka, önceki hacizlere rağmen her ay önce ve tamamen kesilir, birikmiş nafaka ise sıraya girer (Yargıtay 12. HD, E.2009/3269 K.2009/13519; E.2012/34040 K.2013/8402).

İşçi ücretlerinde dörtte birlik üst sınır bakımından nafaka alacaklılarının hakları saklıdır (4857 s.K. m.35); bu nedenle nafaka için daha yüksek oranda kesinti yapılabilir.

İşverenin Yükümlülüğü

İşveren, kendisine gönderilen maaş haczi müzekkerelerini uygulamak ve kesintileri düzenli olarak icra dairesine yatırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğü ihlal eden işveren, kesmediği tutardan sorumlu tutulabilir.

Borçlunun işten ayrılması hâlinde işveren durumu icra dairesine bildirmelidir; aksi hâlde sorumluluğu doğabilir.

Haczedilmezlik Şikâyeti ve Süreler

Maaş üzerindeki haczin kanuni sınırı aştığı ya da haczedilemeyecek bir kalemi kapsadığı düşünülüyorsa, icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur. Şikâyet süresi kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür (İİK m.16). Süre, kesintinin ilk kez yapıldığı ya da haciz müzekkeresinin öğrenildiği tarihe göre hesaplanır. Sürenin kaçırılması hâlinde kesintiler devam eder ve geçmişe dönük iade talepleri uygulamada güçlükle sonuç verir. Şikâyet dilekçesine bordro, banka hesap dökümü ve haciz müzekkeresi örneğinin eklenmesi incelemenin hızlı sonuçlanmasını sağlar. Eksik belgeyle yapılan başvurular gecikmeye yol açar.

Haczedilmezlikten önceden feragat edilmesi mümkün değildir; haczi caiz olmayan mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir (İİK m.83/a). Buna karşılık borçlunun haciz sırasında veya sonrasında verdiği açık muvafakat sonuç doğurur. Bu nedenle takip başlamadan önce imzalanan kredi ya da hizmet sözleşmelerine konulan muvafakat kayıtları borçluyu bağlamaz. Muvafakatin tarihi ve kapsamı belirleyici olduğundan, beyanın dosyaya açık biçimde yansıtılması gerekir. Muvafakat verilmiş olsa dahi borçlunun ve ailesinin asgari geçimini tehlikeye düşüren kesintiler bakımından değerlendirme yeniden yapılabilir; bu husus somut gelir düzeyine göre belirlenir. Borçlu devlet memuru ise bu sıralamanın maaş ödemelerine nasıl yansıdığı konusunda memur maaşına haciz başlığı da yol gösterir. Birden fazla haczin bulunduğu dosyalarda nafaka alacağının diğer alacaklar karşısındaki yeri ise nafaka alacağının haciz önceliği başlığında ayrıca incelenmektedir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İşverenlerin en sık yaptığı hata, birden fazla haciz müzekkeresi geldiğinde kesintileri toplayarak kanuni sınırı aşmasıdır. Hacizler sıraya konduğundan kesinti, icra dairesince belirlenen oranda yalnız sıradaki ilk dosya için yapılır; sıradaki hacizler ancak öndeki alacak tamamen karşılandığında işleme konur. Bir diğer hata, işleyen (cari) nafaka ile birikmiş nafakanın ayırt edilmemesidir; Yargıtay uygulamasında cari nafaka her ay önce kesilir, birikmiş nafaka ise sıraya girer (Yargıtay 12. HD, E.2009/3269 K.2009/13519; E.2012/34040 K.2013/8402). Ayrıca kesintinin hangi dosyaya ve hangi oranda gönderildiğinin bordroda gösterilmemesi borçlunun denetim imkânını ortadan kaldırır. Bu durum sonradan mükerrer ödeme tartışması doğurur.

Borçlu tarafında ise en yaygın hata, emekli aylığı veya korumalı gelir kalemleri üzerindeki hacze zamanında itiraz edilmemesidir. Ayrıca işten ayrılma, iş yeri değişikliği ya da ücretteki değişikliklerin icra dairesine bildirilmemesi hem işveren hem borçlu bakımından sorun doğurur; bildirim ve kesinti yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverenden kesmediği tutar ayrıca hüküm alınmasına gerek kalmadan tahsil edilir (İİK m.355 ve m.356). İkramiye ve primlerin kapsam dışı sanılması da sık görülen bir yanılgıdır. Kesintilerin icra dairesine değil doğrudan alacaklıya gönderilmesi de sıkça yapılan ve sorumluluk doğuran bir uygulamadır. Takip dosyasındaki işlemiş faizi kalem kalem görmek için icra faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Mevzuat DayanağıMaaş ve ücret haczi ile birden çok haczin sırası İcra ve İflas Kanunu m.83'te düzenlenmiştir. Ücret, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra haczedilebilir ve haczolunacak miktar dörtte birden az olamaz; birden fazla haciz sırayla karşılanır. Kanunda nafakaya sıra istisnası yoktur; işleyen nafaka Yargıtay uygulamasında önce kesilir, birikmiş nafaka sıraya girer.

Sıkça Sorulan Sorular

Maaşımda birden fazla haciz varsa ne olur?

Hacizler sıraya konur ve aynı anda birden fazla dosya için kesinti yapılmaz. İlk haciz bitince sıradaki hacze geçilir.

Nafaka haczi öncelikli mi?

Kısmen. Kanunda sıra istisnası yoktur (İİK m.83). Yargıtay uygulamasında işleyen (cari) nafaka önceki hacizlere rağmen her ay önce ve tamamen kesilir; birikmiş nafaka ise sıraya girer (Yargıtay 12. HD, E.2009/3269 K.2009/13519; E.2012/34040 K.2013/8402). İşçi ücretlerindeki dörtte bir üst sınırı bakımından nafaka alacaklılarının hakları saklıdır (4857 s.K. m.35).

İşveren kesinti yapmazsa sorumlu olur mu?

Evet. Maaş haczi müzekkeresini uygulamayan işveren, kesmesi gereken tutardan sorumlu tutulabilir.

İcra ve iflas takiplerinde yanınızdayız

Alacağınızın tahsili, itirazların çözümü ve haciz süreçlerinde CMY Hukuk & Danışmanlık olarak yanınızdayız. Dosyanızı değerlendirelim.

Telefon hattımız, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücretlendirilen 1 saatlik danışmanlık randevuları içindir (Avukatlık Kanunu m.164). Görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirir, izlenecek yolu açıkça konuşuruz. Danışmanlık ücreti hakkında

BU KONUDAKİ YAZILAR

İlgili Yazılar