Memur Maaşına Haciz

Memur Maaşının Ne Kadarı Haczedilebilir?

Maaşlar, tahsisat ve her türlü ücretler, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra müdürünce gerekli görülen miktar düşüldükten sonra haczedilebilir; ancak haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz (İİK m.83).

Uygulamada icra daireleri memur maaşlarında genellikle net maaşın dörtte biri oranında kesinti yapılmasını ister. Kanun alt sınırı düzenlediğinden, borçlunun durumu ve maaşın büyüklüğü dikkate alınarak daha yüksek bir oran belirlenmesi de mümkündür.

Haciz kural olarak maaş niteliğindeki tüm düzenli ödemeleri kapsar. Hangi ek ödemelerin kesinti matrahına gireceği tartışmalı olabildiğinden, kesinti hesabında hata olduğunu düşünen memur, muhasebe birimi yazısını ve bordrosunu inceleyerek icra dairesine başvurmalıdır.

Birden Fazla Haciz Varsa Kesinti Nasıl Yapılır?

Birden fazla maaş haczi varsa hacizler sıraya konur; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez (İİK m.83).

Bu kural, memurun maaşından aynı anda birden fazla dörtte bir kesinti yapılmasını önler. Beş ayrı icra dosyası olsa bile kural olarak tek kesinti uygulanır ve dosyalar sırayla kapanır.

Borçlu, sıradaki dosyalardan birinde alacaklıyla anlaşıp borcu kapatırsa, o dosyanın haczinin kaldırılması için icra dairesine başvurmalı ve kaldırma yazısının kuruma gönderilmesini sağlamalıdır; aksi hâlde sıra ilerlemez.

Kurum Muhasebe Birimi Ne Yapmak Zorundadır?

Devlet dairelerinde çalışan borçlunun maaşından kesinti için yapılan tebligatın muhatapları, haczin uygulandığını ve borçlunun maaş miktarını en geç bir hafta içinde icra dairesine bildirmek ve borç bitinceye kadar kesilen tutarı hemen göndermekle yükümlüdür (İİK m.355).

Memurun maaşında, görev yerinde veya maaşı ödeyen birimde değişiklik olursa ya da görevine son verilirse bu durum da derhâl icra dairesine bildirilir. Atama ile başka kuruma geçen memurun haczi, yeni kurumdan kesintiye devam edilmesi için takip edilir.

Bu yükümlülüğe uymayanların kesmedikleri veya göndermedikleri para, mahkeme hükmüne gerek kalmadan icra dairesince onların maaşlarından veya diğer mallarından alınır; bu kişilerin borçluya rücu hakkı saklıdır (İİK m.356).

Maaşın Tamamının Haczine Rıza Geçerli midir?

Kanun, haczedilemeyen ve kısmen haczedilebilen mal ve haklar bakımından önceden yapılan anlaşmaların geçerli olmadığını açıkça düzenler (İİK m.83/a). Kredi sözleşmesine konulan “maaşımın tamamının haczine razıyım” kaydı bu nedenle sonuç doğurmaz.

Takip başladıktan sonra borçlunun icra dairesinde açıkça verdiği muvafakat ise farklı değerlendirilir; bu durumda daha yüksek oranda kesinti yapılabildiği kabul edilmektedir. Böyle bir beyan geri dönüşü zor sonuçlar doğurduğundan dikkatle verilmelidir.

Maaş haczinin yanında memurun banka hesabına da haciz konabilir. Maaş hesabına yatan paranın dörtte birlik haczedilebilir kısmının ötesinde bloke edildiğini düşünen borçlu, İİK m.83 sınırına aykırılık nedeniyle şikâyet yoluna gidebilir.

Maaş Haczi Memur İçin Disiplin Sebebi midir?

Maaşına haciz gelmesi tek başına disiplin cezası sebebi değildir. Ancak Devlet Memurları Kanunu, borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmayı kınama cezasını gerektiren fiiller arasında sayar (657 s. K. m.125/B-k).

Buradaki kilit kavram “kasten” ödememedir. Ekonomik güçlük, işsiz kalan eş, hastalık veya borcun tartışmalı olması gibi sebepler kast unsurunu ortadan kaldırabilir. Disiplin soruşturmasında memurun savunma hakkı vardır ve bu gerekçeleri belgeleriyle ileri sürebilir.

Disiplin cezasına karşı idari yargı yolu açıktır. Haciz sebebiyle özel hayatın ve borç bilgilerinin iş yerinde gereğinden fazla paylaşılması ise ayrıca kişisel verilerin korunması yönünden değerlendirilebilir.

Kesintiye İtiraz ve Şikâyet Adımları

Kesinti oranı dörtte birin üzerindeyse veya sıra kuralına aykırı olarak aynı anda birden fazla kesinti yapılıyorsa, işlemi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilirsiniz (İİK m.16).

Borcun kendisine itirazınız varsa bu şikâyet konusu değildir; ödeme emrine süresinde itiraz edilmemişse menfi tespit veya istirdat davası gibi yollar değerlendirilmelidir. Hangi yolun doğru olduğu, takip türüne ve sürelere göre değişir.

Kurum muhasebesinden kesinti dökümü, icra dairesinden dosya hesabı alarak ödenen tutarların dosyaya doğru yansıtılıp yansıtılmadığını düzenli kontrol edin. Borç bittiğinde haczin kaldırıldığını gösteren yazının kuruma ulaştığından emin olun.

Sıkça Sorulan Sorular

Memur maaşının ne kadarı haczedilir?

Haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz; uygulamada genellikle dörtte bir oranında kesinti yapılır (İİK m.83).

Üç ayrı icra dosyası varsa maaşımdan üç kez mi kesinti yapılır?

Hayır; hacizler sıraya konur ve öndeki bitmeden sonrakine kesinti yapılmaz (İİK m.83).

Kurumum haciz yazısını ne kadar sürede cevaplamalı?

Muhasebe birimi haczin uygulandığını ve maaş miktarını en geç bir hafta içinde bildirmelidir (İİK m.355).

Kurum kesinti yapmazsa ne olur?

Kesilmeyen tutar, sorumlu görevlinin maaşından veya diğer mallarından icra dairesince alınabilir (İİK m.356).

Kredi sözleşmesinde maaşımın tamamının haczine onay verdim, geçerli mi?

Takipten önce yapılan bu tür anlaşmalar geçerli değildir (İİK m.83/a).

Maaşıma haciz gelirse disiplin cezası alır mıyım?

Yalnız haciz yeterli değildir; borcun kasten ödenmemesi kınama sebebidir (657 s. K. m.125/B-k).

Fazla kesintiye karşı süre ne kadar?

Öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilebilir (İİK m.16).

Tayin olursam maaş haczi ne olur?

Görev yeri veya maaş değişikliği icra dairesine bildirilir ve kesinti yeni birimden sürer (İİK m.355).

Maaş haczi varken banka hesabıma da haciz konabilir mi?

Konabilir; ancak maaş niteliğindeki paranın dörtte birlik sınırı aşılıyorsa şikâyet yoluna gidilebilir (İİK m.83, 16).