Kiralık Araçla Kaza

Kiralık Araçta İşleten Kimdir?

KTK m.3 uyarınca işleten, kural olarak araç sahibi veya sicilde kayıtlı kişidir; ancak uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin hâllerinde kiracı, ariyet veya rehin alan işleten sayılır. Başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, o kişi işleten sayılır.

Kanun “uzun süreli kiralama” için gün veya ay olarak bir süre belirlememiştir. Günlük veya haftalık kısa süreli kiralamalarda uygulamada işletenin kiralama şirketi olduğu kabul edilir; uzun süreli kiralamada ise işletenin kiracı olup olmadığı sözleşmenin süresi ve aracın kimin tasarrufunda olduğu dikkate alınarak değerlendirilir.

İşleten sıfatının kimde olduğu, üçüncü kişilere karşı sorumluluğun kime yöneltileceğini belirler. Bu nedenle kiralama sözleşmesinin süresi ve niteliği, kazadan sonraki ilk inceleme konusudur.

Üçüncü Kişinin Zararından Kim Sorumludur?

Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında işletiliyorsa işleten ve teşebbüs sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur (KTK m.85).

İşleten, aracın sürücüsünün veya kullanımına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85). Kiracı veya kiracının aracı kullandırdığı kişi kazaya sebep olmuşsa, işleten sıfatıyla kiralama şirketi de zarar görene karşı sorumlu olabilir.

Sürücü ise kendi kusuru oranında genel hükümlere göre sorumludur. Zarar gören, işletene, sürücüye ve trafik sigortacısına birlikte veya ayrı ayrı başvurabilir.

Trafik Sigortası Hangi Zararları Karşılar?

İşletenler, KTK m.85 kapsamındaki sorumluluklarını karşılamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır (KTK m.91). Kiralık araçların trafik sigortası bu nedenle kural olarak kiralama şirketi tarafından yaptırılır.

Zarar gören, dava açmadan önce ilgili sigortacıya yazılı başvuruda bulunmalıdır. Sigortacı başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir (KTK m.97).

Manevi tazminat talepleri, araçta taşınan eşyanın zararı ve gelir kaybı gibi dolaylı zararlar trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92). Bu kalemler için işletene ve sürücüye genel hükümlere göre başvurulur.

Kiralık Araca Verilen Hasarı Kim Öder?

Kiralama şirketi ile kiracı arasındaki ilişki bir kira sözleşmesidir. Kiracı kiralananı sözleşmeye uygun olarak özenle kullanmakla yükümlüdür (TBK m.316) ve teslim aldığı durumda geri vermek zorundadır; sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir (TBK m.334).

Kiraya veren, geri verme sırasında aracın durumunu gözden geçirmek ve kiracının sorumlu olduğu eksiklikleri hemen yazılı olarak bildirmek zorundadır; bildirim yapılmazsa kiracı, olağan incelemeyle belirlenebilecek eksikliklerden sorumluluktan kurtulur (TBK m.335).

Kiracının, sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar dışında önceden başka bir tazminat ödemeyi taahhüt etmesine ilişkin anlaşmalar geçersizdir (TBK m.334). Kasko, muafiyet ve hasar sorumluluğu kayıtları ise kiralama sözleşmesine göre ayrıca incelenmelidir.

Tazminat Talebinde Süreler

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazmini talepleri, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109).

Dava, ceza kanununun daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır (KTK m.109). Yaralamalı veya ölümlü kazalarda bu kural önem taşır.

Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur (KTK m.109). Davalar, sigortacının şubesinin veya acentenin bulunduğu yer ya da kazanın olduğu yer mahkemesinde açılabilir (KTK m.110).

Kazadan Sonra Adım Adım

Kaza yerinde zabıtaya haber verin veya yalnız maddi hasarlı kazalarda karşı tarafla kaza tespit tutanağı düzenleyin; tutanakta kiralık aracın plakası, kiralama şirketi ve sigorta poliçe bilgileri eksiksiz yer almalıdır. Kazaya karışanlar, istenirse kimlik, sürücü belgesi ve sigorta bilgilerini göstermek zorundadır (KTK m.81).

Kiralama şirketine kazayı derhal bildirin ve kiralama sözleşmesinin, kasko ve muafiyet şartlarının bir örneğini alın. Aracı teslim ederken hasar durumunu birlikte tespit ettirin; şirketin eksiklikleri hemen yazılı bildirmesi gerektiğini unutmayın (TBK m.335).

Zarar gören tarafsanız önce trafik sigortacısına yazılı başvurun ve başvuru tarihini belgeleyin; 15 günlük süre bu tarihten işler (KTK m.97).

Sıkça Sorulan Sorular

Kiralık araçla kazada işleten kimdir?

Kural olarak araç sahibi kiralama şirketidir; uzun süreli kiralamada kiracı işleten sayılır (KTK m.3).

Kiralık aracın çarptığı kişi kimden tazminat ister?

İşletenden, sürücüden ve trafik sigortacısından isteyebilir; işleten sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85).

Trafik sigortasına başvurmadan dava açılabilir mi?

Hayır. Önce sigortacıya yazılı başvuru gerekir; 15 gün içinde cevap gelmezse dava açılabilir (KTK m.97).

Trafik sigortası manevi tazminatı öder mi?

Hayır. Manevi tazminat talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92).

Kiralık araca verdiğim hasarı ödemek zorunda mıyım?

Sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan hasardan sorumlusunuz; olağan kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu değilsiniz (TBK m.334).

Şirket teslimden sonra hasar çıkarırsa ne olur?

Kiraya veren, teslimde eksiklikleri hemen yazılı bildirmezse kiracı, olağan incelemeyle görülebilecek eksikliklerden sorumlu tutulamaz (TBK m.335).

Kiralık araç kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

Maddi zarar taleplerinde öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıldır (KTK m.109).

Aracı arkadaşıma kullandırdım, kaza yaptı; kim sorumlu?

İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m.85); ayrıca kiralama sözleşmesindeki yetkili sürücü kayıtları kiracının şirkete karşı sorumluluğunu etkileyebilir.

Dava nerede açılır?

Sigortacının şubesinin veya acentenin bulunduğu yer ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir (KTK m.110).