Kira stopajı, şirket veya defter tutan tacir ve serbest meslek erbabı gibi kiracıların, kira ödemesi yaparken kiraya verenin gelir vergisine mahsuben kestiği vergidir (GVK m.94/5-a). Kesinti brüt kira üzerinden yapılır; kiraya veren bu vergiyi yıllık beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup eder, fazlası için 1 yıl içinde iade isteyebilir.
GVK m.94/5-a uyarınca kanunda sayılan kişi ve kurumlar, GVK m.70’te yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yaptıkları ödemelerden, ödemeyi nakden veya hesaben yaptıkları sırada istihkak sahibinin gelir vergisine mahsuben vergi tevkifatı yapmak zorundadır.
GVK m.70 kapsamında arazi, bina, gayrimenkullerin eklentileri ve demirbaşları, motorlu araçlar, makine ve tesisatlar gibi çok sayıda mal ve hak yer alır. Uygulamada en sık karşılaşılan örnek, şirketlerin kiraladığı iş yeri kiralarıdır.
Stopaj yeni bir vergi değildir; kiraya verenin ödeyeceği gelir vergisinin, kiracı tarafından peşin olarak kesilip vergi dairesine yatırılmasıdır. Bu nedenle kiraya veren açısından sonradan yapılacak beyanda dikkate alınır.
Tevkifat yükümlüsü; kamu idareleri, ticaret şirketleri, dernekler, vakıflar, kooperatifler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı ve bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre defter tutan çiftçilerdir (GVK m.94/1).
Tüccar, serbest meslek erbabı ve çiftçilerin yapacağı tevkifat, yalnızca ticari, mesleki ve zirai işleriyle ilgili ödemelerine münhasırdır (GVK m.94). Örneğin bir doktorun muayenehane kirası stopaja tabidir; aynı doktorun oturduğu evin kirası ise tabi değildir.
Kiracı bir gerçek kişi tüketiciyse ve konutu kendi oturması için kiralıyorsa stopaj yükümlülüğü yoktur. Bu durumda kira gelirinin vergilendirilmesi tamamen kiraya verenin beyanına bağlıdır.
Ücretler dışındaki ödemelerde vergi tevkifatı gayrisafi (brüt) tutar üzerinden yapılır (GVK m.96/2). Sözleşmede yazılı kira bedeli brüt ise kiracı bu tutardan stopajı keserek kalanını kiraya verene öder.
Sözleşmede kiraya verenin eline geçecek net tutar kararlaştırılmışsa ve stopajı kiracı üstlenmişse, vergi fiilen ödenen tutar ile üstlenilen verginin toplamı üzerinden hesaplanır (GVK m.96/2). Bu durumda brüt kira, net tutarın (1 − tevkifat oranı) değerine bölünmesiyle bulunur.
Kira sözleşmelerinde bedelin brüt mü net mi olduğunun açıkça yazılması, sonradan çıkabilecek uyuşmazlıkları önler. Belirsizlik hâlinde tarafların gerçek iradesi araştırılır; sözleşme kurulurken bu hususun netleştirilmesi en güvenli yoldur.
GVK m.94 metninde, 5 numaralı bent dâhil sayılan ödemeler için kanuni tevkifat oranı %25 olarak yer alır. Ancak aynı madde, Cumhurbaşkanına bu oranları her bir ödeme ve gelir için ayrı ayrı sıfıra kadar indirme veya bir katına kadar artırma yetkisi verir.
Bu yetki kullanılarak gayrimenkul kiralarında uygulanan oran, kanuni orandan farklı olarak ayrı bir kararla belirlenmiştir. Bu nedenle uygulanacak güncel oranın, ödeme tarihinde yürürlükte olan Cumhurbaşkanı kararından teyit edilmesi gerekir.
Oranın kararla değiştirilebilmesi, uzun süreli kira sözleşmelerinde brüt-net dengesini etkileyebilir. Özellikle net kira kararlaştırılan sözleşmelerde oran değişikliğinin maliyeti kiracıya yansır.
Tevkif yoluyla vergilendirilmiş gayrimenkul sermaye iratları, vergiye tabi gelir toplamı gelir vergisi tarifesinin ikinci gelir dilimindeki tutarı aşmıyorsa yıllık beyannameye dahil edilmez (GVK m.86/1-c). Bu sınır aşılırsa tevkifatlı kira geliri de beyan edilir.
Beyan edilen gelirden kesilmiş vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilen tutar hesaplanan vergiden fazlaysa fark mükellefe bildirilir ve tebliğden itibaren bir yıl içinde başvurulması hâlinde iade edilir (GVK m.121).
Kiraya verenin, kiracının kestiği stopajı gösteren belgeleri ve muhtasar beyan bilgilerini kontrol etmesi önemlidir; kesilen ancak beyan edilmeyen stopaj mahsup ve iade sürecinde sorun yaratabilir.
Sözleşmede kira bedelinin brüt mü net mi olduğunun yazılmaması en yaygın hatadır. Taraflar farklı hesap yapınca kiraya veren eksik ödeme aldığını, kiracı ise fazla ödediğini düşünebilir.
Tüketici kiracının stopaj kesmesi veya stopaj yükümlüsü kiracının kesinti yapmaması da sık görülür. Yükümlü kiracı kesinti yapmazsa, verginin ödenmesinden sorumlu tutulabilir.
Kiraya verenlerin, stopajlı kira gelirinin hiç beyan edilmeyeceğini düşünmesi de hatalıdır. Gelir toplamı kanundaki sınırı aşıyorsa beyan gerekir; kesilen stopaj ise ayrıca mahsup edilir (GVK m.86 ve m.121).
Stopajı kiracı keserek vergi dairesine yatırır; ancak vergi, kiraya verenin gelir vergisine mahsuben alınır (GVK m.94).
Kiracı gerçek kişi tüketiciyse stopaj yoktur; tevkifat yalnız GVK m.94’te sayılan yükümlülerin ilgili ödemelerinde yapılır.
Kanunda oran %25 olarak yazılıdır, ancak Cumhurbaşkanı oranı değiştirebilir; güncel oran yürürlükteki karardan teyit edilmelidir (GVK m.94).
Brüt kira, net tutarın (1 − tevkifat oranı) değerine bölünmesiyle hesaplanır (GVK m.96/2).
Toplam gelir ikinci gelir dilimi tutarını aşmıyorsa beyan edilmez, aşıyorsa edilir (GVK m.86/1-c).
Beyannamede hesaplanan vergiden fazla olan kısım, tebliğden itibaren bir yıl içinde başvurulursa iade edilir (GVK m.121).
Evet, serbest meslek erbabının mesleki işleriyle ilgili kira ödemeleri tevkifata tabidir (GVK m.94).
Motorlu araçlar GVK m.70 kapsamında olduğundan yükümlüler tarafından kiralanmasında tevkifat gündeme gelir (GVK m.94/5-a).
Tevkifat yükümlüsü kiracı, kesmediği verginin ödenmesinden sorumlu tutulabilir.
Usul işlemleri, süreler ve kanun yollarında destek için bize ulaşın.
Kira geliri nasıl beyan edilir? Konut istisnası, götürü ve gerçek.
Devamını oku ›MakaleKiracının kiralananı alt kiraya vermesi halinde asıl kiraya verenin.
Devamını oku ›Makale6098 sayılı TBK m.347 uyarınca konut ve çatılı işyeri kirasında on.
Devamını oku ›