Kira Gelirinin Haczi

Kira Geliri Neden Haczedilebilir?

Kira geliri, borçlunun kiracısından olan bir para alacağıdır; İİK m.89 uyarınca borçlunun üçüncü kişideki alacakları haciz ihbarnamesiyle haczedilebilir. Kiracı bu ilişkide “üçüncü kişi” konumundadır.

Haczin kapsamı alacakla sınırlıdır: İİK m.85 uyarınca borçlunun mal ve alacaklarından alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktar haczolunur; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz.

İİK m.83, “intifa hakları ve hasılatı” için borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarın ayrılabileceğini düzenler. Sıradan bir kira alacağının bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği kanunda açık değildir; özellikle kira gelirinin borçlunun tek geçim kaynağı olduğu durumlarda bu husus icra mahkemesinde şikâyet konusu yapılabilir.

Kiracıya Haciz İhbarnamesi Nasıl İşler?

Alacaklının talebiyle icra dairesi kiracıya haciz ihbarnamesi gönderir. İhbarnamede kiracıya borcunu artık yalnızca icra dairesine ödeyebileceği ve borçluya yapacağı ödemenin geçerli olmayacağı bildirilir (İİK m.89/1).

Kiracı, borcu olmadığını, kirayı önceden ödediğini veya kira ilişkisinin sona erdiğini ileri sürüyorsa bunu tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü bildirmelidir. Bildirmezse borç zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname gönderilir (İİK m.89/2-3).

İkinci ihbarnameye de 7 gün içinde itiraz etmeyen ve ödeme yapmayan kiracıya 15 gün içinde ödeme yapması veya menfi tespit davası açması bildirilir. Davayı kaybeden kiracı, dava konusunun yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.89/3).

Taşınmaz Haczedilince Kira da Haczedilmiş Olur mu?

Evet. İİK m.92 uyarınca bir taşınmazın haczi, o taşınmazın hasılat ve menfaatlerini de kapsar. İcra dairesi hacizden kiracıları ve taşınmaz rehin alacaklılarını haberdar eder.

Taşınmazda kiracı varsa icra dairesi, idare ve işletme tedbirleri kapsamında kiracıya işleyecek kiraları icra dairesine ödemesini emreder (İİK m.92/3). Böylece taşınmaz satılana kadar geçen sürede kira gelirleri de alacaklı lehine toplanır.

Borçlu, taşınmaz artırmaya çıkarılmadan önce borca yetecek taşınır mal veya vadesi gelmiş sağlam bir alacak gösterirse, taşınmaz üzerindeki haciz kalmak kaydıyla önce bunlar haczedilir; bu durumda icra dairesi taşınmazın hasılatına müdahale etmez (İİK m.85).

İpotekli Taşınmazda Kiraların Durumu

İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte, rehin kiraya verilmiş bir taşınmaz ise icra memuru alacaklının talebi üzerine takibin kesinleşmesini beklemeden kiracıları takipten haberdar eder ve işleyecek kiraların icra dairesine ödenmesini emreder (İİK m.150/b).

Bu yol, ipotek alacaklısı için satış sürecinin uzun sürdüğü dosyalarda önemli bir tahsil imkânıdır. Kanun bu işlemin 132 ve 135. maddelerdeki hakları ortadan kaldırmadığını ayrıca belirtir.

Kiracı ihtara rağmen kira paralarını icra dairesine yatırmazsa hakkında İİK m.356 kıyasen uygulanır; yani ödemediği tutar ayrıca hüküm alınmasına gerek kalmadan kiracının kendi mallarından alınabilir.

Kirayı Ev Sahibine Ödeyen Kiracı Ne Olur?

Haciz ihbarnamesinin tebliğinden sonra kirayı borçlu ev sahibine ödeyen kiracı, alacaklıya karşı borcundan kurtulmaz; çünkü ihbarnamede takip borçlusuna yapılan ödemenin geçerli olmadığı bildirilmiştir (İİK m.89/1).

Bu durumda kiracı aynı kirayı icra dairesine de ödemek zorunda kalabilir. Kiracının, ödemek zorunda kaldığı parayı borçlu ile kötü niyetli alacaklıdan dava yoluyla geri isteme hakkı saklıdır (İİK m.89/5).

Kiracı haciz ihbarnamesine gerçeğe aykırı cevap verirse, alacaklı cevabın aksini icra mahkemesinde ispat ederek kiracının cezalandırılmasını ve tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir (İİK m.89/4).

Alacaklı ve Kiracı İçin Dikkat Edilecekler

Alacaklı: Borçlunun kira geliri olduğunu tapu ve vergi kayıtları gibi kaynaklardan tespit ettikten sonra kiracının kimlik ve adres bilgisiyle haciz ihbarnamesi talep edin. Taşınmaz haczedilmişse İİK m.92 uyarınca kiracıya ödeme emri verilmesini ayrıca isteyin.

Kiracı: İhbarname tebliğ edildiği andan itibaren kirayı yalnızca icra dairesine ödeyin ve dekontları saklayın. Kira sözleşmesi sona ermişse veya kira peşin ödenmişse bunu 7 gün içinde belgeleriyle bildirin.

Borçlu ev sahibi: Kira gelirinin geçim için zorunlu olduğunu düşünüyorsanız bu itirazı icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürebilirsiniz; ancak sonucun somut olaya göre değişeceğini unutmayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Kira geliri haczedilebilir mi?

Evet. Kira alacağı borçlunun kiracıdaki alacağıdır ve haciz ihbarnamesiyle haczedilebilir (İİK m.89).

Kiracı haciz ihbarnamesine kaç gün içinde itiraz etmeli?

Tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü bildirim yapmalıdır (İİK m.89).

Kiracı itiraz etmezse ne olur?

Kira borcu kiracının zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname gönderilir; buna da itiraz edilmezse ödemeye zorlanabilir (İİK m.89).

Haciz sonrası kirayı ev sahibine ödeyen kiracı sorumlu olur mu?

Evet. Takip borçlusuna yapılan ödeme alacaklıya karşı geçerli değildir (İİK m.89/1).

Evin haczi kiraları da kapsar mı?

Evet. Taşınmazın haczi hasılat ve menfaatlerini de kapsar; kiracıya kiraları icra dairesine ödemesi emredilir (İİK m.92).

İpotekli evde kiralar ne zaman icraya yatırılır?

Alacaklı talep ederse takibin kesinleşmesi beklenmeden kiracıya kiraları icra dairesine ödemesi emredilir (İİK m.150/b).

Kira gelirinin tamamı haczedilir mi?

Haciz alacağa yetecek miktarla sınırlıdır (İİK m.85). Geçim için gerekli kısmın ayrılıp ayrılmayacağı kanunda açık değildir ve somut olaya göre değerlendirilir.

Menfi tespit davası kaç gün içinde açılmalı?

İkinci ihbarnameden sonra yapılan bildirimde kiracıya 15 günlük süre verilir (İİK m.89/3).

İhbarnameye yanlış cevap veren kiracıya ne olur?

Alacaklı aksini ispat ederse kiracının cezalandırılmasını ve tazminata mahkûm edilmesini isteyebilir (İİK m.89/4).