Haciz İşlemleri Nasıl Yapılır?

Haciz Nedir?

Haciz, kesinleşmiş bir icra takibinde, alacağın tahsili amacıyla borçlunun mal, hak ve alacaklarına icra dairesince el konulmasıdır (İİK m.78 vd.). Haciz, cebri icranın temel aşamalarından biridir.

Haciz talebi, ödeme emrinin kesinleşmesinin ardından alacaklı tarafından yapılır.

Haczin Yapılması

İcra dairesi, borçlunun taşınır malları, taşınmazları, banka hesapları, maaşı ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerine haciz uygular. Haczedilen taşınır mallar gerekirse muhafaza altına alınır ve değer takdiri yapılır (İİK m.85 vd.).

Haciz, alacağı karşılayacak miktarla sınırlı olarak uygulanır; aşkın haciz yapılamaz.

Haczin Sınırları

Kanun, borçlunun ve ailesinin asgari geçimi için gerekli bazı mal ve hakların haczedilemeyeceğini düzenler (İİK m.82-83). Haczi caiz olmayan bir mala haciz konulması hâlinde icra mahkemesine şikâyet edilebilir.

Haciz işlemlerinde usule aykırılık, şikâyet yoluyla giderilebilir.

Haciz ve Satış Talebinde Süreler

Alacaklı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz isteyebilir (İİK m.78). Bu süre içinde haciz istenmezse takip dosyası işlemden kaldırılır; alacaklı dosyayı yenileyerek işlemlere devam edebilir. Yenileme talebi borçluya tebliğ edilir, harca tabidir ve talep tarihinden itibaren yeni süreler işlemeye başlar. Sürelerin hesabında tebliğ tarihinin doğru saptanması gerekir. Sürenin geçmesi alacağın kendisini sona erdirmez, yalnızca takibin akıbetini etkiler. İlamlı takiplerde bu bir yıllık süre uygulanmaz. Yenileme, borçluya yeniden tebligat yapılmasını gerektirir ve masrafı alacaklıya aittir.

Haczedilen mallar bakımından alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde satış isteyebilir (İİK m.106). Satış kanuni süresi içinde istenmez, gerekli gider süresinde yatırılmaz veya talep geri alınıp yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar (İİK m.110). Kıymet takdirine karşı süresinde şikâyet yoluna gidilmemişse, takdir edilen değer satışa esas alınır. Bu süreler kesin niteliktedir ve icra dairesince kendiliğinden gözetilir; kaçırılması hâlinde yeniden haciz yapılması gerekir. Satış işlemleri elektronik ortamda yürütülür ve ihaleye elektronik teklif verilebilir.

Hacze İştirak ve Sıra Cetveli

Aynı borçluya karşı takip yapan diğer alacaklılar, kanunda öngörülen koşullar gerçekleştiğinde mevcut hacze iştirak edebilir (İİK m.100). İştirak talebi, ilk haczin konulduğu tarih esas alınarak değerlendirilir ve borçlunun malının paylaşımını doğrudan etkiler. Takipsiz iştirak imkânı yalnızca kanunda sayılan ayrıcalıklı alacaklar bakımından tanınmıştır; diğer alacaklıların önceden takip yapmış olması aranır. Bu nedenle takibin zamanında başlatılması önem taşır; aksi hâlde alacaklı sonraki sıraya düşer. İştirak talebi icra dairesine yapılır ve dayanağı belgelerle gösterilmelidir.

Satış bedeli bütün alacaklıları karşılamıyorsa icra dairesi sıra cetveli düzenler ve her alacaklının hangi sırada ne miktar alacağını gösterir (İİK m.140 ve devamı). Sıraya ilişkin uyuşmazlıklar icra mahkemesine şikâyetle; alacağın esasına yönelik itirazlar ise sıra cetveline itiraz davasıyla ileri sürülür. Bu dava, cetvelin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde açılmalıdır; süresinde açılmazsa cetvel kesinleşir. Rehinle temin edilmiş ve kanunen imtiyazlı alacaklar dağıtımda öncelik taşır. Dağıtımdan sonra karşılanmayan bakiye alacak için aciz belgesi düzenlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Haciz ne zaman yapılır?

Ödeme emri kesinleştikten sonra alacaklının haciz talebiyle icra dairesi haciz işlemini uygular.

Neler haczedilebilir?

Borçlunun taşınır malları, taşınmazları, banka hesapları, maaşı ve üçüncü kişilerdeki alacakları, kanuni sınırlar dahilinde haczedilebilir.

Haczedilemez mala haciz konulursa?

Haczi caiz olmayan bir mal üzerinde haciz uygulanmışsa icra mahkemesine şikâyet yoluyla kaldırılması istenebilir.