Kefalet Sözleşmesinin Geçerlilik Şartları

Kefalet Sözleşmesi Nedir?

Kefalet sözleşmesi, kefilin alacaklıya karşı borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir (TBK m.581).

Kefalet mevcut ve geçerli bir borç için yapılabilir; gelecekte doğacak veya koşula bağlı bir borç için de, borç doğduğunda veya koşul gerçekleştiğinde hüküm ifade etmek üzere kurulabilir (TBK m.582). Kefil, Kanundan aksi anlaşılmadıkça kendisine tanınan haklardan önceden feragat edemez.

Kefalet, borçlunun borcuna bağlı bir güvencedir. Bu nedenle kefilin sorumluluğu, sözleşmenin geçerliliğine ilişkin katı şekil kurallarına uyulmasına ve asıl borcun varlığına sıkı sıkıya bağlıdır.

Kefalet İçin Hangi Şekil Şartları Aranır?

Kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz (TBK m.583).

Kefilin sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil ise bu sıfatla veya bu anlama gelen bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini sözleşmeye kendi el yazısıyla yazması şarttır. Matbu bir formda yalnızca imzanın bulunması bu şartı karşılamaz.

Kefil olma konusunda başkasına özel yetki verilmesi ve kefil olma vaadi de aynı şekle tabidir. Sözleşmede sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz (TBK m.583).

Evli Kişinin Kefil Olması İçin Eşin Rızası Gerekir mi?

Eşlerden biri, mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı yoksa, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir ve bu rızanın sözleşmeden önce ya da en geç kurulması anında verilmesi şarttır (TBK m.584).

Ticaret siciline kayıtlı ticari işletme sahibinin veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisinin işletme veya şirketle ilgili verdiği kefaletler ile esnaf ve sanatkârların mesleki faaliyetleriyle ilgili kefaletlerinde eşin rızası aranmaz (TBK m.584). Bazı kooperatif ve faiz destekli kredi kefaletleri de bu istisnalar arasındadır.

Sonradan verilen rıza sözleşmeyi geçerli hâle getirmez. Uygulamada banka kredilerinde eş rızasının tarihinin ve kefalet sözleşmesiyle eş zamanlı olup olmadığının incelenmesi önemli bir savunma noktasıdır.

Adi Kefalet ile Müteselsil Kefalet Arasındaki Fark

Kefil müteselsil kefil sıfatıyla veya bu anlama gelen bir ifadeyle yükümlülük altına girmişse alacaklı, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden kefili takip edebilir; ancak bunun için borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir (TBK m.586).

Müteselsil kefalet ifadesinin de kefilin el yazısıyla yazılması gerektiğinden, bu ifade el yazısıyla yer almıyorsa kefaletin türü tartışma konusu olur (TBK m.583). Bu durumda sözleşmenin tümüyle geçersiz mi yoksa adi kefalet olarak mı sonuç doğuracağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Alacak teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehniyle güvenceye alınmışsa, kural olarak rehin paraya çevrilmeden müteselsil kefile de başvurulamaz. Borçlunun iflası veya konkordato mühleti alması gibi hâllerde bu sıra aranmaz (TBK m.586).

Kefalet Ne Zaman Sona Erer?

Gerçek kişi tarafından verilen her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar (TBK m.598).

Kefalet on yıldan uzun süre için verilmiş olsa bile, uzatılmadıkça veya yeni bir kefalet verilmedikçe kefil ancak on yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir. Süre, en erken sona ermeden bir yıl önce ve kefalet şekline uygun yazılı açıklamayla, en fazla on yıllık yeni bir dönem için uzatılabilir.

Hangi sebeple olursa olsun asıl borç sona erince kefil de borcundan kurtulur (TBK m.598). Bu nedenle borçlunun borcu ödemesi, borcun zamanaşımına uğraması veya borcu doğuran sözleşmenin geçersiz olması kefilin savunmalarını doğrudan etkiler.

Kefil Olarak Takip Edildiyseniz Ne Yapmalı?

Ödeme emri geldiğinde, tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz edin (İİK m.62). Senetteki imzayı kabul etmiyorsanız bunu itirazda ayrıca ve açıkça belirtmeniz gerekir; aksi hâlde imza icra takibi bakımından kabul edilmiş sayılır.

Kefalet sözleşmesinin bir örneğini isteyin ve azami miktarın, tarihin ve müteselsil kefalet ifadesinin kendi el yazınızla yazılıp yazılmadığını kontrol edin. Evliyseniz eşinizin yazılı rızasının sözleşmeden önce veya aynı anda alınıp alınmadığına bakın.

Sık yapılan hata, kefalet savunmalarını yalnızca borçlunun borcu tartışmasıyla sınırlamaktır. Şekil eksikliği, eş rızasının yokluğu, 10 yıllık sürenin dolması ve azami miktarın aşılması, borçlunun durumundan bağımsız olarak ileri sürülebilecek savunmalardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kefalet sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?

Hayır, yazılı şekil ile azami miktar ve tarihin belirtilmesi geçerlilik şartıdır (TBK m.583).

Kefalet miktarını el yazısıyla yazmak zorunlu mu?

Evet, azami miktar, tarih ve müteselsil kefalet ifadesi kefilin el yazısıyla yazılmalıdır (TBK m.583).

Eşimin izni olmadan kefil olabilir miyim?

Kural olarak hayır; eşin yazılı rızası sözleşmeden önce veya en geç kurulurken verilmelidir (TBK m.584).

Şirket ortağı kefil olursa eş rızası gerekir mi?

Şirketle ilgili olarak ortak veya yöneticinin verdiği kefalette eş rızası aranmaz (TBK m.584).

Müteselsil kefil borçludan önce takip edilebilir mi?

Borçlu temerrüde düşüp ihtar sonuçsuz kalmışsa veya ödeme güçsüzlüğündeyse evet (TBK m.586).

Kefalet kaç yıl geçerlidir?

Gerçek kişinin kefaleti kurulmasından itibaren 10 yıl geçince kendiliğinden sona erer (TBK m.598).

Borçlu borcu öderse kefil kurtulur mu?

Evet, asıl borç hangi sebeple sona ererse ersin kefil de kurtulur (TBK m.598).

Kefil sorumluluğunu sonradan artırmak mümkün mü?

Ancak kefalet için öngörülen şekle uyulursa mümkündür (TBK m.583).

Kefil olarak icra takibine kaç günde itiraz edilir?

Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmelidir (İİK m.62).