Mağdur ve şikâyetçi, soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteme, belge örneği alma ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme; kovuşturma evresinde duruşmadan haberdar edilme, kamu davasına katılma, tanık davetini isteme ve katılmış olmak koşuluyla kanun yollarına başvurma haklarına sahiptir. Katılma, hüküm verilinceye kadar ilk derece mahkemesindeki kovuşturmanın her aşamasında talep edilebilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 234. maddesine göre mağdur ile şikâyetçi soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteyebilir, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği talep edebilir ve 153. maddeye uygun olmak koşuluyla vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve el konulan eşyayı inceletebilir.
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi hâlinde, suçtan zarar gören kanunda yazılı usule göre itiraz hakkını kullanabilir. Bu haklar, mağdur ile şikâyetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır.
Kovuşturma evresinde mağdur duruşmadan haberdar edilme, kamu davasına katılma, tutanak ve belgelerden örnek isteme ve tanıkların davetini isteme haklarına sahiptir. Davaya katılmış olmak koşuluyla, davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurulabilir.
Soruşturma veya kovuşturma evresinde dava nakli ya da adli tıp işlemleri nedeniyle yerleşim yeri dışında bir yere gitme zorunluluğu doğarsa, mağdurun konaklama, iaşe ve ulaşım giderleri Harcırah Kanunu hükümlerine göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Vekili bulunmayan mağdur; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir.
Mağdur on sekiz yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malul olur ve bir vekili de bulunmazsa, istemi aranmaksızın vekil görevlendirilir. Aynı imkân, davaya katılma hâlinde katılan bakımından da geçerlidir.
Kanunun 237. maddesine göre mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. Kanun yolu muhakemesinde katılma isteğinde bulunulamaz.
Ancak ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır. Bu nedenle reddedilen katılma taleplerinin istinaf dilekçesinde ayrıca yazılması önem taşır.
238. maddeye göre katılma, kamu davasının açılmasından sonra mahkemeye dilekçe verilmesi veya katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesi suretiyle olur. Duruşma sırasında şikâyeti belirten ifade üzerine, suçtan zarar görene davaya katılmak isteyip istemediği sorulur.
Cumhuriyet savcısının, sanığın ve varsa müdafiinin dinlenmesinden sonra katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verilir. Katılma kararı verildikten sonra katılan, delil sunma ve kanun yoluna başvurma bakımından taraf konumunu kazanır.
Katılan sıfatının kazanılması, dosyaya delil sunma ve duruşmalarda söz alma imkânının ötesinde, hükme karşı kanun yoluna başvurabilmeyi sağlar. Katılma talebi olmaksızın yalnızca şikâyetçi kalan kişi, davayı sonuçlandıran karara karşı istinaf veya temyiz başvurusunda bulunamaz.
Katılma talebi kovuşturma başladıktan sonra yapılabilir; soruşturma evresinde katılma söz konusu olmaz. Bu evrede mağdur, delillerin toplanmasını isteyerek ve vekili aracılığıyla dosyayı inceleterek etkin biçimde yer alabilir.
İlk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar kovuşturmanın her aşamasında yapılabilir. Kanun yolu aşamasında yeni bir katılma isteğinde bulunulamaz.
Kamu davasına katılma için ayrı bir dava harcı ödenmez. Yargılama giderleri hükümle birlikte karara bağlanır.
Evet. Suçtan zarar gören tüzel kişiler de kanunda gösterilen usule uyarak kamu davasına katılabilir.
Reddedilen katılma istemi, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilirse üst mercide incelenip karara bağlanır. Bu nedenle talebin dilekçede yazılması gerekir.
Zorunluluk yoktur; ancak duruşmadan haberdar edilme hakkı bulunur. Vekil aracılığıyla temsil, duruşmalara bizzat katılmaksızın hakların kullanılmasına imkân verir.
Şüpheli, sanık, mağdur veya katılan sıfatıyla yürüyen soruşturma ve davalarda savunma hazırlığı, dilekçe düzenlenmesi, delil talepleri ve kanun yolu başvuruları konusunda büromuzdan hukuki destek alabilirsiniz.