İşsizlik Maaşına Haciz Konur mu?

İşsizlik Ödeneğinin Haczedilmezliği Neyi Kapsar?

İşsizlik ödeneği damga vergisi dışında hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz ve nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir ve temlik edilemez (4447 sayılı Kanun m.50). Kanun nafaka dışında bir ayrım yapmadığından banka, kart, telefon, kira veya ticari borç fark etmeksizin bu alacakların hiçbiri için ödenek haczedilemez.

Bu özel hüküm, İcra ve İflas Kanunu'nun genel kuralıyla birlikte uygulanır: mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar haczolunamaz ve icra müdürü haczi istenen hakkın haczinin caiz olup olmadığını değerlendirip talebi kabul veya reddetmek zorundadır (İİK m.82/1-1 ve son fıkra). Maaş ve ücretlerde geçerli olan "dörtte bir" kesinti kuralı (İİK m.83) bu nedenle nafaka dışındaki borçlar bakımından işsizlik ödeneğine uygulanmaz.

Ödeneğin ne kadar süre ve hangi tutarda ödendiği de aynı maddede düzenlenir: son üç yılda 600 gün prim ödeyen 180 gün, 900 gün ödeyen 240 gün, 1080 gün ödeyen 300 gün ödenek alır; günlük ödenek, ortalama brüt kazancın yüzde kırkıdır ve brüt asgari ücretin yüzde seksenini geçemez. Ödenek her ayın beşinde işsizin kendisine ödenir (4447 sayılı Kanun m.50).

Nafaka Borcu için İşsizlik Maaşı Haczedilir mi?

Evet. Nafaka, Kanun'un açıkça ayrık tuttuğu tek borç türüdür; iştirak, tedbir veya yoksulluk nafakası için başlatılan takipte işsizlik ödeneğine haciz konabilir (4447 sayılı Kanun m.50). Kanun nafaka haczi için ayrı bir oran belirlemediğinden kesinti miktarı icra dairesince belirlenir; maaş ve gelir haczinde borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli miktarın gözetilmesi genel ilkedir (İİK m.83).

İşsiz kalmak nafaka yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir; ancak nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açılmışsa tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344). Gelir kaybı yaşayan nafaka borçlusunun bu nedenle vakit kaybetmeden uyarlama davası açması önem taşır.

Kısa Çalışma ve Esnaf Ahilik Ödeneğinde Durum Farklı mı?

Kısa çalışma ödeneğinde koruma daha dardır: 2024'te yapılan değişiklikle bu ödeneğin nafaka borçları dışında onda birinden fazlası haczedilemez hâle getirilmiştir (4447 sayılı Kanun Ek m.2, 7495 sayılı Kanun). Yani nafaka dışındaki bir borç için kısa çalışma ödeneğinin en çok yüzde onu kesilebilir; örneğin 20.000 TL'lik ödenekten en fazla 2.000 TL.

Kendi adına ve hesabına çalışanlar için kurulan Esnaf Ahilik Sandığı ödeneği ise işsizlik ödeneğiyle aynı korumaya sahiptir: damga vergisi dışında kesintiye tabi değildir ve nafaka borçları dışında haciz veya devir ve temlik edilemez (4447 sayılı Kanun Ek m.6).

Bu ödeneklerin aksine, çalışırken alınan maaş ve ücretlerde borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra en az dörtte bir oranında haciz uygulanır (İİK m.83). Yeni bir işe girdiğinizde ödenek sona ereceği için önceki takipler maaş haczi kuralları çerçevesinde yeni maaşınıza yönelebilir.

Ödenek Banka Hesabına Yatınca Bloke Konursa Ne Yapılır?

Uygulamada sorun çoğunlukla ödenek hesaba yattıktan sonra çıkar: alacaklı bankaya haciz ihbarnamesi gönderir ve banka, borçlunun hesabındaki paraya bloke koyar (İİK m.89). Bloke edilen tutarın işsizlik ödeneğinden geldiği, İŞKUR ödeme kayıtları ve hesap hareketleriyle gösterilebiliyorsa haczedilmezlik ileri sürülebilir. Bankaya gelen hacizlerle ilgili ayrıntılar için e-haciz ve banka hesabına haciz yazımıza bakabilirsiniz.

İlk adım, icra müdürlüğüne dilekçe vererek haczin kaldırılmasını istemektir; icra müdürü haczin caiz olup olmadığını değerlendirmekle yükümlüdür (İİK m.82 son fıkra). Talep reddedilirse veya doğrudan başvurmak isterseniz, işlemi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır (İİK m.16).

Kredi veya kart sözleşmesinde "tüm alacaklarıma haciz konabilir" şeklinde bir madde bulunması sonucu değiştirmez; haczedilemeyen mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir (İİK m.83/a).

İŞKUR Fazla Ödenen Ödeneği Geri İsteyebilir mi?

Haczedilmezlik üçüncü kişi alacaklılara karşı bir korumadır; İŞKUR'un kendi alacağı ayrıca düzenlenmiştir. Sigortalının kusurundan kaynaklandığı belirlenen fazla ödemeler yasal faiziyle birlikte geri alınır; ölen sigortalı işsizlere ait fazla ödemeler ise geri tahsil edilmez (4447 sayılı Kanun m.50). Kısa çalışma ödeneğinde de işverenin hatalı bilgi vermesinden doğan fazla ödemeler işverenden, sigortalının kusurundan doğanlar sigortalıdan tahsil edilir (Ek m.2).

Ödenekten yararlanabilmek için iş sözleşmesinin feshini izleyen günden itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a doğrudan veya elektronik ortamda başvurmak gerekir; mücbir sebep dışında gecikilen süre, hak kazanılan toplam süreden düşülür (4447 sayılı Kanun m.48). Haciz endişesiyle başvuruyu geciktirmek bu nedenle hak kaybına yol açar.

Sıkça Sorulan Sorular

İşsizlik maaşına kredi kartı borcu için haciz gelir mi?

Hayır; işsizlik ödeneği nafaka dışındaki borçlar için haczedilemez (4447 s.K. m.50). Kart, kredi veya kira borcu bu kapsamdadır.

Nafaka borcum varsa işsizlik maaşım kesilir mi?

Evet; nafaka, Kanun'un ayrık tuttuğu tek borçtur ve ödenek nafaka için haczedilebilir (4447 s.K. m.50).

Kısa çalışma ödeneğinin ne kadarı haczedilebilir?

Nafaka dışındaki borçlar için en fazla onda biri haczedilebilir (4447 s.K. Ek m.2).

İşsizlik maaşı yatan hesabıma bloke konuldu, ne yapmalıyım?

Öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK m.16); paranın ödenekten geldiğini İŞKUR kayıtları ve hesap dökümüyle göstermeniz gerekir.

İşsizlik ödeneğini başkasına devredebilir miyim?

Hayır; ödenek nafaka dışında devir ve temlik edilemez (4447 s.K. m.50).

İşsizlik ödeneğinden vergi kesilir mi?

Yalnızca damga vergisi kesilir; başka vergi ve kesintiye tabi değildir (4447 s.K. m.50).

Esnaf Ahilik Sandığı ödeneğine haciz konur mu?

Nafaka borçları dışında konamaz (4447 s.K. Ek m.6).