İşin Durdurulması Kararı ve İtiraz Süresi

İşin Durdurulmasını Gerektiren Hâller

25. maddenin birinci fıkrasına göre işyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde iş durdurulur. Durdurma, tehlikenin niteliği ve etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınarak işyerinin bir bölümünde veya tamamında uygulanır.

Kanun ayrıca bir hâl daha öngörmüştür. Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda da iş durdurulur.

Maddeye sonradan eklenen fıkra ile, çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde üretim zorlaması nedeniyle hayati tehlike oluşturacak şekilde çalışma biçimleri de işin durdurulma sebebi sayılmıştır.

Kararı Veren Merci ve Karar Süresi

Karar, iş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili üç iş müfettişinden oluşan heyet tarafından verilir. Heyet, teftişe yetkili iş müfettişinin tespiti üzerine gerekli incelemeleri yaparak tespit tarihinden itibaren iki gün içinde işin durdurulmasına karar verebilir.

Tespit edilen hususun acil müdahaleyi gerektirmesi hâlinde farklı bir usul işler. Bu durumda tespiti yapan iş müfettişi, heyet tarafından karar alınıncaya kadar geçerli olmak kaydıyla işi durdurur.

Bu ikili yapı, hayati tehlikenin gecikmeksizin bertaraf edilmesini amaçlar. Müfettişin tek başına verdiği durdurma kararı geçici niteliktedir ve heyetin kararıyla yerini kesin karara bırakır.

Kararın Uygulanması

İşin durdurulması kararı, ilgili mülki idare amirine ve işyeri dosyasının bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bir gün içinde gönderilir. Karar, mülki idare amiri tarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle yirmi dört saat içinde yerine getirilir.

Acil müdahale gerektiren hususlar nedeniyle verilen durdurma kararı ise mülki idare amiri tarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle aynı gün yerine getirilir. Bu ayrım, tehlikenin aciliyetine göre uygulama hızını belirler.

Durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verileceği kanunda ayrıca öngörülmüştür.

İtiraz Yolu, Süresi ve Mahkeme Kararı

İşveren, kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesinde işin durdurulması kararına itiraz edebilir. Sürenin başlangıcı kararın tebliği değil, fiilen yerine getirildiği tarihtir.

İtiraz, işin durdurulması kararının uygulanmasını etkilemez. Yani itiraz edilmiş olması durdurmayı kendiliğinden askıya almaz ve işyeri itiraz süresince kapalı kalmaya devam eder.

Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde karara bağlar. Kanun, bu karar hakkında kesindir hükmünü getirmiştir; dolayısıyla mahkemenin kararına karşı kanun yoluna başvurulamaz.

Durdurmanın Kaldırılması ve Çalışanların Ücreti

İşverenin, işin durdurulmasını gerektiren hususların giderildiğini Bakanlığa yazılı olarak bildirmesi hâlinde en geç yedi gün içinde işyerinde inceleme yapılarak işverenin talebi sonuçlandırılır. Bu bildirim, durdurmanın kaldırılması sürecinin başlangıcıdır.

İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle yükümlüdür. Alternatif olarak ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş verebilir.

Bu dönemde çalışanların iş sözleşmeleri devam eder. Durdurma süresi boyunca yapılan fesihler, sebebin ayrıca ortaya konulmasını gerektirir. Ayrıca ölümlü iş kazası meydana gelen maden işyerlerinde kusuru yargı kararıyla tespit edilen işveren, mahkemece iki yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanır.

İtiraz Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

İtiraz dilekçesinde durdurma kararının hangi tarihte yerine getirildiği açıkça belirtilmelidir. Altı iş günlük sürenin başlangıcı bu tarih olduğundan, kolluk tutanağı veya mühürleme tutanağı dilekçeye eklenmelidir.

Dilekçede tespit edilen hususların giderildiği ya da hayati tehlike oluşturmadığı somut biçimde ortaya konulmalıdır. Teknik rapor, bakım kayıtları, ölçüm sonuçları ve risk değerlendirmesi güncellemeleri delil olarak sunulur.

İtirazın işin durdurulmasını etkilemediği dikkate alınarak, aynı zamanda tehlikenin giderildiğine ilişkin bildirim Bakanlığa yapılmalıdır. İki süreç birbirinden bağımsız yürür.

Sıkça Sorulan Sorular

İşin durdurulması kararına kaç gün içinde itiraz edilir?

Kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edilir. Mahkeme itirazı altı iş günü içinde karara bağlar ve kararı kesindir.

İtiraz işyerinin açılmasını sağlar mı?

Hayır. Kanun, itirazın işin durdurulması kararının uygulanmasını etkilemeyeceğini açıkça belirtmiştir. İşyeri, itiraz sonuçlanıncaya kadar kapalı kalır.

Kararı kim verir?

İş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili üç iş müfettişinden oluşan heyet verir. Acil müdahale gereken hâllerde tespiti yapan müfettiş, heyet karar verinceye kadar geçerli olmak üzere işi durdurur.

Durdurma süresince işçilere ücret ödenir mi?

Evet. İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemek veya ücretlerinde düşüklük olmamak üzere durumlarına uygun başka bir iş vermekle yükümlüdür.

Durdurma nasıl kaldırılır?

İşveren, durdurmayı gerektiren hususların giderildiğini Bakanlığa yazılı olarak bildirir. En geç yedi gün içinde işyerinde inceleme yapılarak talep sonuçlandırılır.