Belediye İşgaliye Ücreti

İşgaliye (İşgal Harcı) Nedir?

Belediye Gelirleri Kanunu, belediye sınırları içindeki bazı yerlerin satış yapmak veya başka amaçlarla geçici olarak işgal edilmesini işgal harcına bağlar (2464 sayılı Kanun m.52). Uygulamada bu harç “işgaliye” olarak bilinir.

Harca tabi işgaller üç gruptur: pazar, panayır, meydan ve mezat yerlerinin mal veya hayvan satıcılarınca işgali; yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerden bir kısmının herhangi bir amaçla işgali ve belediyece kurulan şehir merkezi otoparklarının çalışma saatleri içinde taşıtlarca işgali (m.52/1).

Kafe ve restoranların kaldırıma masa-sandalye koyması, esnafın dükkân önüne tezgâh açması veya inşaat malzemesinin yola konulması tipik örneklerdir. Bu kullanımlar ikinci grupta, yani umuma ait yerlerin işgali kapsamında değerlendirilir.

İşgal Harcını Kimler Öder, İstisnalar Nelerdir?

İşgal harcını, harca tabi yerleri kanundaki amaçlarla işgal edenler öder (2464 m.53). Yani mükellef, taşınmazın maliki değil, kamusal alanı fiilen kullanan kişidir.

Genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve bunların birliklerine ait kara taşıtlarının işgalleri harçtan istisnadır. Mevzuata uygun olarak ticari taşıtların beklemesine ayrılan yerlerin bu taşıtlarca işgali de harç dışındadır (2464 m.54).

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan eserlerin kaydedildiği kitap, CD ve DVD gibi materyallerin pazar, meydan ve benzeri yerlerde satışına izin verilmez (2464 m.52/3). Bu tür satışlar için işgal izni alınamaz.

İşgal Harcı Nasıl Hesaplanır?

Harcın matrahı, pazar yeri ve umuma ait yerlerin işgalinde işgal edilen alanın metrekaresi veya satılan hayvan sayısı, otopark işgallerinde ise taşıt sayısıdır (2464 m.55).

Harç, kanunda gösterilen alt ve üst sınırlar içinde düzenlenen tarifeye göre alınır; metrekare kesirleri tam sayılır ve tam günü aşan işgallerde altı saatten az süreler dikkate alınmaz, fazlası tam gün sayılır (2464 m.56). Tarife tutarları dönemsel olarak güncellendiğinden güncel tutar ilgili belediyeden öğrenilmelidir.

Paylaşımlı elektrikli skuter işgallerinde her üç skuterin bir metrekare alan işgal ettiği kabul edilir (2464 m.56). Harç, belediyenin yetkilendirdiği memur veya kişilerce makbuz karşılığında tahsil edilir (2464 m.57).

İzinsiz İşgalde de Harç Ödenir mi?

Evet. Kanun, harca tabi yerlerin izinsiz işgalinin mükellefiyeti kaldırmadığını açıkça belirtir (2464 m.52/2). İzin alınmadan kaldırım kullanılması, harç borcunu ortadan kaldırmaz.

İzinsiz işgal, harç borcunun yanında belediyenin zabıta ve kaldırma tedbirleriyle de karşılaşabilir. Harcın ödenmesi, işgale izin verildiği anlamına gelmez; izin ve harç ayrı hukuki kurumlardır.

Belediyeye ait özel mülkiyetteki bir taşınmazın izinsiz kullanılması ise işgal harcından farklı olarak ecrimisil veya tazminat talebine konu olabilir. Bu ayrım, uyuşmazlığın hangi yargı yerinde çözüleceğini de etkileyebileceğinden somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

İşgal Harcına Nasıl İtiraz Edilir?

İşgal harcı bir mali yükümlülük olduğundan uyuşmazlık vergi mahkemesinde çözülür ve dava açma süresi tebliğden itibaren otuz gündür (İYUK m.7). Süre, tahakkukun veya ihbarnamenin tebliğini izleyen günden başlar.

Belediye Gelirleri Kanununda aksine hüküm olmayan hâllerde Vergi Usul Kanunu ve Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uygulanır (2464 m.98). Bu nedenle hesap veya kişi hatası gibi vergi hatalarının düzeltilmesi belediyeden yazılı olarak istenebilir (VUK m.122).

Harç alacağı, doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh ve tebliğ edilmezse zamanaşımına uğrar (VUK m.114). Eski yıllara ait işgaliye taleplerinde bu süre mutlaka kontrol edilmelidir.

İşgaliye Tebligatı Aldığınızda Adım Adım

Önce tebliğ tarihini not edin; vergi mahkemesinde dava açma süresi bu tarihten itibaren 30 gündür. Tahakkukta işgal edilen alanın metrekaresini, işgal süresini ve uygulanan tarife kalemini kontrol edin.

Ölçümün fiilî kullanımla uyuşmadığını düşünüyorsanız alanın fotoğraflarını çekin ve varsa izin belgenizdeki alanla karşılaştırın. Açık bir hesap hatası varsa belediyeye yazılı düzeltme başvurusu yapın; ancak bu başvurunun dava süresini kendiliğinden durdurmayabileceğini göz önünde bulundurun.

Harcın dayanağı, tarifesi veya zamanaşımı konusunda uyuşmazlık varsa süresinde vergi mahkemesinde dava açın. Beş yıldan eski dönemler için yapılan talepleri zamanaşımı açısından ayrıca inceleyin (VUK m.114).

Sıkça Sorulan Sorular

İşgaliye ücreti nedir?

Belediye sınırlarındaki yol, meydan, pazar yeri gibi umuma ait yerlerin geçici işgali için alınan işgal harcıdır (2464 m.52).

Kafe önündeki masalar için işgaliye ödenir mi?

Kaldırım umuma ait yer olduğundan geçici işgali işgal harcına tabidir (2464 m.52).

İzin almadan kullandım, yine de harç öder miyim?

Evet. İzinsiz işgal mükellefiyeti kaldırmaz (2464 m.52/2).

İşgal harcını kim öder, mal sahibi mi kiracı mı?

Harca tabi yeri fiilen işgal eden kişi öder (2464 m.53).

İşgal harcı nasıl hesaplanır?

İşgal edilen alanın metrekaresi, hayvan veya taşıt sayısı esas alınarak tarifeye göre hesaplanır (2464 m.55-56).

İşgaliyeye itiraz süresi kaç gündür?

Tebliğden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılmalıdır (İYUK m.7).

Belediye eski yılların işgaliyesini isteyebilir mi?

Alacağın doğduğu yılı izleyen yıldan itibaren 5 yıl içinde tarh ve tebliğ edilmeyen harçlar zamanaşımına uğrar (VUK m.114).

Belediye araçları işgal harcı öder mi?

Hayır. Kamu idarelerinin kara taşıtlarının işgalleri istisnadır (2464 m.54).

Hesap hatası varsa ne yapabilirim?

Belediyeden yazılı olarak düzeltme isteyebilirsiniz (VUK m.122; 2464 m.98).