Belediye Encümeni Kararına İtiraz ve Dava

Belediye encümeninin görev ve yetkileri

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 34. maddesi encümenin görevlerini tek tek saymıştır. Encümen; stratejik plan, yıllık çalışma programı, bütçe ve kesin hesabı inceleyip meclise görüş bildirir, yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını alır ve uygular, öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirler.

Aynı maddeye göre encümen, kanunlarda öngörülen cezaları vermek, vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu belediye uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek, taşınmaz satım, trampa ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak ve umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemekle görevlidir.

Encümen ayrıca diğer kanunlarda kendisine verilen görevleri yerine getirir. Uygulamada en sık karşılaşılan örnekler, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi kapsamındaki yıkım kararları ile 42. maddesi kapsamındaki imar para cezalarıdır. Bu kararlar için yetkili organ açıkça encümendir; yetkisiz organca alınan karar yetki unsuru yönünden sakattır.

Karara karşı idari başvuru yolu

Encümen kararına karşı doğrudan dava açılabileceği gibi, önce idareye başvurulması da mümkündür. 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebileceğini düzenler.

Bu başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

Bu nedenle sürenin son günlerinde yapılan bir başvuru, dava açmak için kalan süreyi kısaltır. Başvuru dilekçesinin hangi karara ilişkin olduğu, tebliğ tarihi ve talep açıkça yazılmalı; başvurunun kayda girdiğini gösteren belge saklanmalıdır.

İptal davası ve süre

Encümen kararının iptali istemiyle açılacak dava, kararı alan belediyenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülür. 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca dava açma süresi altmış gündür ve süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.

Dava dilekçesinde işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından hangileri yönünden hukuka aykırı olduğu ayrı ayrı gösterilmelidir. Encümen kararlarında en sık rastlanan sakatlıklar; toplantı ve karar yeter sayısına uyulmaması, kararın gerekçesiz olması, tespit tutanağı ile karar arasında uyumsuzluk bulunması ve ilgiliye tebligat yapılmamasıdır.

İdari yargı yetkisi, 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Mahkeme yerindelik denetimi yapamaz ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde karar veremez; bu nedenle dilekçede hukuka aykırılık iddiaları somutlaştırılmalıdır.

Encümenin verdiği para cezalarında görevli yargı yeri

Encümen kararıyla verilen idari para cezalarında başvuru yolu, cezanın dayandığı kanuna göre değişir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi, bu Kanun’un kanun yoluna ilişkin hükümlerinin diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacağını belirtir.

Buna göre özel kanunda ayrı bir yol öngörülmemişse, 27. madde uyarınca kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir.

Buna karşılık 27. maddenin sekizinci fıkrası, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması hâlinde, para cezasına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda görüleceğini düzenler. İmar para cezaları bu nedenle idare mahkemesinde incelenir.

Yürütmenin durdurulması talebi

Yıkım kararı gibi uygulanmakla sonuçları geri alınamayacak encümen kararlarında yürütmenin durdurulması talebi belirleyicidir. 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesini arar.

Karar, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe gösterilerek verilir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir.

Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara, tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz mercii dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır ve bu kararlar kesindir.

Dilekçede dikkat edilecek noktalar

Encümen kararının tarih ve sayısı, tebliğ tarihi ve dayanak mevzuat dilekçede açıkça belirtilmelidir. Kararın dayandığı tespit tutanağı, zabıta raporu veya yapı tatil zaptı örneği dilekçeye eklenmeli; bu belgeler idareden temin edilemiyorsa mahkemeden ara kararla istenmesi talep edilmelidir.

Aynı olayda hem yıkım kararı hem para cezası verilmişse her iki işlem için ayrı ayrı süre işler. Bir işleme karşı süresinde dava açılmış olması, diğer işlem yönünden süreyi durdurmaz; bu nedenle tüm işlemlerin tebliğ tarihleri ayrı ayrı takip edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Belediye encümeni kararına kaç gün içinde dava açılır?

Encümen kararı bir idari işlem olduğundan, 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır. Özel kanunda ayrı süre öngörülmüşse o süre uygulanır.

Encümen kararına önce idareye itiraz etmek zorunlu mudur?

Zorunlu değildir. 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesindeki başvuru bir seçimlik yoldur. Dava açma süresi içinde yapılan bu başvuru süreyi durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder.

İmar para cezasına sulh ceza hâkimliğine mi başvurulur?

Hayır. 5326 sayılı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca, aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse para cezasına ilişkin iddialar idari yargıda görülür. İmar para cezaları idare mahkemesinde incelenir.

Yıkım kararının uygulanmasını nasıl durdurabilirim?

İptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi, telafisi güç veya imkânsız zarar doğması ile işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesini arar.

Encümen kararı gerekçesiz olabilir mi?

İdari işlemlerin sebep unsurunun denetlenebilmesi için kararda hangi tespite dayanıldığının gösterilmesi gerekir. Tespit tutanağı ile karar arasında uyum bulunmaması veya kararın soyut ifadelerle kurulması, işlemin hukuka aykırılığı iddiasının temelini oluşturur.