Anonim Şirkette İmtiyazlı Paylar

İmtiyazın Tanımı ve Türleri

TTK m.478 uyarınca esas sözleşmeyle bazı paylara belirli konularda imtiyaz tanınabilir; bu imtiyazlar kâr payında, tasfiye payında, rüçhan hakkında veya yönetim kurulunda temsil edilme hakkında öngörülebilir. İmtiyaz, ancak esas sözleşme hükmüyle ve kanunda belirtilen sınırlar içinde tanınabilir. Bu husus, uygulamada tarafların hak ve yükümlülüklerinin netleşmesi bakımından büyük önem taşımakta olup, sözleşme ve karar metinlerinin bu çerçeveye uygun hazırlanması olası uyuşmazlıkların önüne geçer.

İmtiyazlı paylar, şirketin kuruluşunda öngörülebileceği gibi sonradan yapılacak bir esas sözleşme değişikliğiyle de oluşturulabilir; ancak bu durumda mevcut pay sahiplerinin ve imtiyazlı pay sahiplerinin haklarının korunması gerekir. Konuyla ilgili uygulamada, mahkemelerin somut olayın özelliklerini dikkate alarak değerlendirme yaptığı, bu nedenle ilgili tarafların işlemlerini kanunun aradığı şekil şartlarına tam olarak uydurması gerektiği vurgulanmaktadır.

Oyda İmtiyaz

TTK m.479, oyda imtiyazlı payların bir paya en çok on beş oy hakkı tanıyabileceğini, ancak kanunda öngörülen bazı kararlarda bu imtiyazın kullanılamayacağını düzenler. Bu sınırlama, oyda imtiyazın çoğunluk gücünü aşırı biçimde tekelleştirmesini önlemeyi amaçlar. Bu düzenleme, ilgili tarafların menfaatleri arasında hukuken öngörülen dengenin korunmasını amaçlamakta ve uygulayıcıların bu dengeyi gözeterek işlem yapmasını gerektirmektedir.

Halka açık şirketlerde oyda imtiyaz uygulaması, sermaye piyasası mevzuatındaki özel sınırlamalara da tabidir ve kurumsal yönetim ilkeleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Uygulamada bu kurala uyulmaması, sözleşmenin veya kararın geçersizliği ya da tarafların sorumluluğu gibi çeşitli hukuki sonuçlar doğurabileceğinden, ilgili sürecin dikkatle yürütülmesi tavsiye edilir.

İmtiyazlı Pay Sahiplerinin Korunması

İmtiyazlı pay sahiplerinin haklarını sınırlayan veya ortadan kaldıran esas sözleşme değişikliklerinde, TTK m.454 uyarınca genel kurul kararının yanı sıra imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun onayı da aranır. Bu özel kurul, yalnızca ilgili imtiyaz grubuna mensup pay sahiplerinden oluşur. Bu nedenle, ilgili belgelerin ve karar metinlerinin kanunda aranan unsurları eksiksiz içermesi, hem şirket içi işlerliği hem de üçüncü kişilerle olan ilişkilerin sağlıklı yürümesi bakımından önem taşır.

Özel kurul onayı alınmadan yapılan değişiklik, imtiyazlı pay sahiplerine karşı hüküm ifade etmez; bu düzenleme, azınlıkta kalan imtiyazlı grup pay sahiplerinin çoğunluk kararlarına karşı korunmasını sağlar. Söz konusu düzenleme, ilgili mevzuatın genel sistematiğiyle uyumlu olup, uygulamada bu hükümlerin diğer ilgili kanun maddeleriyle birlikte yorumlanması gerekmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

İmtiyazlı pay nasıl oluşturulur?

İmtiyaz, ancak esas sözleşme hükmüyle ve kuruluşta veya sonradan yapılacak esas sözleşme değişikliğiyle tanınabilir; genel kurul dışında başka bir organca oluşturulamaz.

Oyda imtiyaz en fazla kaç oy hakkı tanıyabilir?

TTK m.479 uyarınca bir paya en çok on beş oy hakkı tanınabilir; bu sınır kamu düzenine ilişkin olup aşılamaz.

İmtiyazlı payları etkileyen değişiklikte özel kurul onayı gerekir mi?

Evet, imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını etkileyen değişikliklerde ilgili özel kurulun ayrıca onayı aranır ve bu onay olmadan değişiklik hükümsüzdür.