İfadeye Avukatla Gitmek

İfadeye Avukatla Gitmek Bir Hak mıdır?

CMK m.149 uyarınca şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Soruşturma evresinde ifade almada en çok 3 avukat hazır bulunabilir.

Avukatın şüpheliyle görüşme, ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez ve kısıtlanamaz (CMK m.149). Bu nedenle kolluk veya savcılık, avukatını getirmek isteyen şüpheliye bu imkânı tanımak zorundadır.

Kural olarak avukatla gitmek zorunlu değil, bir haktır. Ancak kanunun saydığı bazı hâllerde şüphelinin istemi aranmaksızın avukat görevlendirilir (CMK m.150).

İfade Başında Hangi Haklar Bildirilir?

CMK m.147 uyarınca ifade alınmadan önce şüphelinin kimliği saptanır, kendisine yüklenen suç anlatılır ve müdafi seçme hakkı ile müdafiin ifadede hazır bulunabileceği bildirilir.

Şüpheliye yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkının bulunduğu söylenir; şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği de hatırlatılır (CMK m.147). Kimliğe ilişkin sorulara ise doğru cevap verilmesi zorunludur.

Müdafi seçecek durumda olmayan ve avukat yardımı isteyen şüpheliye baro tarafından bir müdafi görevlendirilir (CMK m.147). İfade tutanağında bu işlemlerin yapılıp yapılmadığı ve yapılmadıysa nedeni yazılmalıdır.

Hangi Durumlarda Avukat Zorunludur?

Müdafii bulunmayan şüpheli çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir (CMK m.150).

Aynı kural, alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlardan yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda da uygulanır (CMK m.150). Bu suçlarda ifade, avukat hazır bulunmadan alınamaz.

Tutuklama istendiğinde de şüpheli, seçeceği veya baronun görevlendireceği bir müdafiin yardımından yararlanır (CMK m.101). Şüpheli sonradan kendi avukatını seçerse, baronun görevlendirdiği avukatın görevi sona erer (CMK m.156).

Avukatsız Verilen İfadenin Sonucu Nedir?

CMK m.148 uyarınca müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Bu kural yalnız kolluk ifadesi için geçerlidir; savcılıkta avukatsız verilen ifade bu korumanın kapsamında değildir. Bu nedenle savcılık ifadesinde de avukat bulundurulması önem taşır.

Ayrıca kötü davranma, yorma, aldatma, tehdit veya kanuna aykırı yarar vaadi gibi yasak usullerle alınan ifadeler, rıza ile verilmiş olsa bile delil olarak değerlendirilemez (CMK m.148).

Avukat İfadede Ne Yapabilir?

Şüpheli, vekâletname aranmaksızın avukatıyla her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; yazışmaları denetlenemez (CMK m.154). Kanunda sayılan bazı terör ve örgüt suçlarında bu hak hâkim kararıyla 24 saat kısıtlanabilir; bu sürede ifade alınamaz.

Avukat soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belge örneği alabilir (CMK m.153). Kanunda sayılan suçlarda bu yetki hâkim kararıyla kısıtlanabilir; ancak şüphelinin ifade tutanağı ve bilirkişi raporları kısıtlama kapsamına girmez.

İfade tutanağı, şüpheli ile hazır bulunan müdafi tarafından okunur ve imzalanır (CMK m.147). Avukat, tutanağa yanlış veya eksik geçen beyanların düzeltilmesini sağlayabilir.

İfadeye Gitmeden Önce Yapılacaklar

İfadeye çağrıldığınızda önce hangi sıfatla, yani şüpheli mi tanık mı olarak çağrıldığınızı öğrenin. CMK’daki müdafi hakları şüpheli ve sanık içindir; tanığın avukatla ifadeye gitmesi kanunda aynı açıklıkla düzenlenmemiştir ve uygulamada kurumdan kuruma farklılık gösterebilir.

Şüpheli olarak çağrıldıysanız ifade öncesinde avukatınızla baş başa görüşme hakkınızı kullanın (CMK m.154). Suçlamanın ne olduğunu öğrenmeden ayrıntılı beyanda bulunmak zorunda değilsiniz; susma hakkı kanunla güvence altındadır (CMK m.147).

Tutanağı imzalamadan önce dikkatle okuyun; söylemediğiniz bir ifade yazılmışsa düzeltilmesini isteyin. İmzadan kaçınırsanız bunun nedenleri tutanağa yazılır (CMK m.147).

Sıkça Sorulan Sorular

İfadeye avukatla gitmek zorunlu mu?

Kural olarak hayır, bir haktır (CMK m.149); ancak çocuklar, kendini savunamayacak derecede malul olanlar ve alt sınırı 5 yılı aşan suçlarda avukat zorunludur (CMK m.150).

İfadede kaç avukat bulunabilir?

Soruşturma evresinde ifade almada en çok 3 avukat hazır bulunabilir (CMK m.149).

Avukat tutacak param yoksa ne olur?

Müdafi seçecek durumda değilseniz ve istiyorsanız baro tarafından bir müdafi görevlendirilir (CMK m.147, m.150).

Avukatsız verdiğim kolluk ifadesi aleyhime kullanılır mı?

Müdafi olmadan kollukta alınan ifade, hâkim önünde doğrulamadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148).

İfadede susma hakkım var mı?

Evet. Yüklenen suç hakkında açıklama yapmamak kanuni hakkınızdır; yalnız kimlik sorularını doğru cevaplamanız gerekir (CMK m.147).

Avukatımla ifade öncesi görüşebilir miyim?

Evet. Avukatınızla her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilirsiniz (CMK m.154).

Polis avukat beklemeden ifade alabilir mi?

Avukatın ifade süresince yanınızda olma hakkı engellenemez (CMK m.149); zorunlu müdafilik hâllerinde avukatsız ifade alınamaz (CMK m.150).

Avukatım dosyayı görebilir mi?

Evet, soruşturmada dosyayı inceleyebilir; bazı suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir, ancak ifade tutanakları ve bilirkişi raporları bu kısıtlamanın dışındadır (CMK m.153).

İfadeye gitmezsem ne olur?

Çağrıya uymayan şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir (CMK m.146).