Savcılıktan İfadeye Çağrılmak

Savcılık İfadeye Nasıl Çağırır?

İfadesi alınacak kişi davetiye ile çağrılır; davetiyede çağrılma nedeni açıkça belirtilir ve gelinmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.145). Uygulamada davetiye tebligat yoluyla, bazen de kolluk aracılığıyla telefonla iletilir.

Davetiyede kişinin şüpheli, tanık, mağdur veya şikâyetçi sıfatıyla mı çağrıldığı önemlidir. Şüpheli olarak çağrılan kişi hakkında bir suç isnadı vardır ve savunma hakları bu sıfata bağlanır; tanık ise bildiklerini anlatmakla yükümlüdür.

Çağrı alındığında öncelikle dosya numarası, soruşturmayı yürüten savcılık bürosu ve ifade tarihi not edilmelidir. Belirtilen tarihte gidilemeyecekse mazeretin önceden savcılığa bildirilmesi zorla getirme riskini azaltır.

İfadeye Gitmezsem Ne Olur?

Usulüne göre çağrıldığı hâlde gelmeyen şüphelinin zorla getirilmesine karar verilebilir (CMK m.146/1). Zorla getirme kararı, kişinin kimliğini, isnat edilen suçu ve zorla getirilme nedenlerini içerir.

Zorla getirilen kişi derhâl, olanak yoksa yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran savcının önüne götürülür ve ifadesi alınır (CMK m.146/4). Zorla getirme, ifade alma işlemi bitene kadar sürer.

Çağrıya rağmen gelmeyen tanık, mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilebilir (CMK m.146/7). Mazeretsiz gelmeyen tanığa ayrıca gelmemesinin sebep olduğu giderler ödettirilebilir (CMK m.44).

Şüpheli Olarak Hangi Haklara Sahibim?

İfade başlamadan önce şüpheliye yüklenen suç anlatılır, müdafi seçme hakkı bildirilir ve yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamanın kanuni hakkı olduğu söylenir (CMK m.147). Şüpheli yalnız kimliğine ilişkin sorulara doğru cevap vermek zorundadır.

Şüpheli, lehine olan delillerin toplanmasını isteyebilir ve aleyhine olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırma olanağına sahiptir (CMK m.147/1-f). İfade bir tutanağa bağlanır; tutanak okunup imzalanmadan önce içeriği dikkatle kontrol edilmelidir.

Beyan özgür iradeye dayanmalıdır; kötü davranma, aldatma, tehdit, yorma veya kanuna aykırı yarar vaadi yasaktır. Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa bile delil olarak değerlendirilemez (CMK m.148).

Avukatla Gitmek Zorunlu mu?

Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; soruşturma evresinde ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir (CMK m.149). Avukatın şüpheliyle görüşme ve ifade süresince yanında bulunma hakkı engellenemez.

Şüpheli müdafi seçebilecek durumda değilse, istemi hâlinde baro tarafından bir müdafi görevlendirilir. Çocuklar, kendini savunamayacak derecede malul olanlar ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150).

Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belge örneği alabilir; bu yetki yalnız kanunda sayılan ağır suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK m.153). Şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar bu kısıtlamanın dışındadır.

Tanık Olarak Çağrılmak Farklı mıdır?

Tanıklar çağrı kâğıdıyla çağrılır ve çağrı kâğıdında gelmemenin sonuçları bildirilir (CMK m.43). Telefon veya e-posta gibi araçlarla yapılan çağrıda çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar uygulanmaz (CMK m.43/2).

Tanık, şüpheliden farklı olarak kural olarak bildiklerini doğru söylemekle yükümlüdür ve susma hakkı genel olarak tanınmaz. Ancak şüpheliyle yakın akrabalık gibi kanunda sayılan hâllerde tanıklıktan çekinme hakkı bulunur.

Tanık olarak çağrılan kişinin ifade sırasında şüpheli konumuna geçtiği anlaşılırsa, bu andan itibaren şüpheli hakları hatırlatılmalıdır. Bu nedenle tanık sıfatıyla çağrılan kişinin de olayı önceden düşünmesi ve gerekirse hukuki destek alması yararlıdır.

İfadeye Gitmeden Önce Hazırlık

Davetiyeyi dikkatle okuyun: hangi sıfatla çağrıldığınızı, soruşturma numarasını ve isnat edilen suçu not edin. Şüpheli sıfatıyla çağrıldıysanız avukatınızın dosyayı incelemesi için ifade tarihinden önce savcılıkla irtibat kurulması yararlıdır.

Olayla ilgili belgeleri, yazışmaları ve tanık bilgilerini bir araya getirin. İfadede lehinize olan delillerin toplanmasını isteyebileceğinizi unutmayın (CMK m.147/1-f).

İfade tutanağını imzalamadan önce baştan sona okuyun; söylemediğiniz bir ifade yer alıyorsa düzeltilmesini isteyin. Emin olmadığınız konularda tahmin yürütmek yerine bilmediğinizi söylemek, sonraki aşamalarda çelişki doğmasını önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Savcılıktan ifadeye çağrıldım, gitmek zorunda mıyım?

Evet. Gelmezseniz zorla getirilmenize karar verilebilir (CMK m.146).

İfadede susma hakkım var mı?

Şüpheli olarak yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkınız vardır; yalnız kimlik sorularını cevaplamak zorundasınız (CMK m.147).

İfadeye kaç avukatla gidebilirim?

Soruşturma evresinde ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir (CMK m.149).

Avukat tutacak durumum yoksa ne olur?

İsterseniz baro tarafından bir müdafi görevlendirilir (CMK m.150).

Zorla getirilirsem ne kadar tutulurum?

Derhâl, olanak yoksa yol süresi hariç en geç 24 saat içinde savcının önüne çıkarılırsınız (CMK m.146/4).

Avukatım dosyayı görebilir mi?

Evet. Müdafi soruşturma evresinde dosyayı inceleyebilir; yalnız bazı ağır suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK m.153).

Tanık olarak çağrıldım, gitmezsem ne olur?

Zorla getirilebilir ve gelmemenizin sebep olduğu giderler size ödettirilebilir (CMK m.44).

Baskı altında verdiğim ifade geçerli mi?

Yasak usullerle alınan ifade rızanızla verilmiş olsa da delil olarak kullanılamaz (CMK m.148).

Poliste avukatsız verdiğim ifade kullanılabilir mi?

Müdafi yokken kollukça alınan ifade, hâkim önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4).